ჟაკ ტილის კარნავალის მოძრავი პლატფორმებმა, რომლებიც ვლადიმერ პუტინს დასცინიან, ის მოსკოვის სასამართლოს წინაშე წარადგინეს. სასამართლო პროცესის გაჭიანურებასთან ერთად, დუსელდორფში მოღვაწე სატირიკოსმა ბრალდებები გამოხატვის თავისუფლებაზე თავდასხმად შეაფასა. რუსეთის პრეზიდენტი ვლადიმერ პუტინი უკრაინის სისხლში ბანაობს, ხოლო აშშ-ის პრეზიდენტი დონალდ ტრამპი კლიმატის დაცვის შეთანხმებას გაბრაზებული ბავშვივით ანადგურებს: ეს დუსელდორფის კარნავალის მოძრავი პლატფორმები, შექმნილი გერმანელი მხატვრისა და პლატფორმების მშენებლის ჟაკ ტილის მიერ, პროვოცირების მიზნითაა გაკეთებული. მათ ახლა რუსეთის სახელმწიფოც გააღიზიანეს, რომელმაც ის სასამართლოში უჩივლა – ეს ცნობილი მხატვრისთვის პირველი შემთხვევაა. ტილის წინააღმდეგ სასამართლო პროცესი მოსკოვში მიმდინარეობს. ის გასულ ოთხშაბათს ბრალდებულის დაუსწრებლად უნდა გაგრძელებულიყო, მაგრამ მოკლე შესავალი სესიის შემდეგ, ის მეორედ, 26 თებერვლამდე გადაიდო. დეკემბერში გამართულ ადრინდელ მოსმენებზე სასამართლოს მიერ დანიშნული ადვოკატი დააგვიანდა; ამჯერად, პროკურატურის მოწმეები არ გამოცხადდნენ. მოსკოვში მომავალ მოსმენებს გერმანიის საელჩოს წარმომადგენლები დაესწრებიან, მაგრამ მათ სიტყვის უფლება არ ექნებათ. „ყველაფერი იმის ფონზე, რაც ახლა მსოფლიოში ხდება, სრულიად სასაცილოდ მიმაჩნია, რომ სწორედ კარნავალის პლატფორმების მშენებელია გასამართლებული. ეს ჰგავს ბუზის ხოცვას ზარბაზნით“, – განუცხადა ტილიმ DW-სთან ინტერვიუში. ტილის უზარმაზარი ფიგურები დუსელდორფის „ვარდების ორშაბათის“ აღლუმების კარნავალის მოძრავ პლატფორმებზეა განთავსებული, რომლებიც საეკლესიო მარხვის დაწყებამდე ორშაბათს იმართება და მსოფლიო მასშტაბით გახდა ცნობილი. იქნება ეს ეკლესია თუ სახელმწიფო, კლიმატის კატასტროფა თუ მემარჯვენე ექსტრემისტები, ტილი არც ერთ თემას არ ერიდება. „სასამართლოში სარჩელის შეტანის მრავალი მუქარა იყო, მათ შორის გასულ წელს, როდესაც მე ავაშენე პლატფორმა, რომელზეც გამოსახული იყო ალის ვაიდელი, „ალტერნატივა გერმანიისთვის“ [ნაწილობრივ მემარჯვენე ექსტრემისტული პარტია – რედ. შენიშვნა] თავმჯდომარე, ჯადოქრის სახლში. მას ახალგაზრდა ამომრჩევლების ცხვირწინ ჯანჯაფილის სვასტიკა უჭირავს. სარჩელის შეტანის 20 მუქარა იყო, მაგრამ ბრალი არ წაუყენებიათ.“ გერმანიაში გამოხატვის თავისუფლება ფუნდამენტური უფლებაა, რომელიც კანონითაა განმტკიცებული – ეს მოიცავს პოლიტიკურ სატირასაც, იმ პირობით, რომ ის არ არღვევს სხვა კანონებს. „სატირა სინამდვილეში იუმორით შეზავებული დაცინვაა; იუმორით შეფუთული კრიტიკა“, – თქვა ტილიმ, – „და პუტინს კრიტიკის ატანა არ შეუძლია. ყველა, ვინც სხვანაირად ფიქრობს, სასამართლოში ხვდება და, უარეს შემთხვევაში, რომელიმე ციხის ბანაკში.“ მას ეჭვი აქვს, რომ ეს მასაც შეიძლება დაემართოს. რუსეთის მთავრობის მიერ შეტანილი სისხლის სამართლის საჩივარი ტილისთვის ესკალაციის ახალ დონეს წარმოადგენს. მას ბრალი ედება რუსეთის სახელმწიფო ინსტიტუტების, მათ შორის სამხედრო ძალებისა და პრეზიდენტ პუტინის, დისკრედიტაციაში. ტილის 2023 წლის კარნავალის მოძრავმა პლატფორმამ, რომელზეც რუსი ლიდერი უკრაინულ სისხლში მბანავი იყო გამოსახული (ზედა ფოტო), სავარაუდოდ, პროცესი გამოიწვია. „ისინი ამბობენ, რომ მე რუსული სამხედრო ძალები შეურაცხვყავი და პირადი ინტერესებიდან გამომდინარე ვმოქმედებდი“, – თქვა მან. იგივე ბრალდებები ხშირად უყენდებათ რეჟიმის კრიტიკოსებს რუსეთში. რატომ არ იქნა ტილის წინააღმდეგ ბრალდებები აღძრული 2025 წლის დეკემბრამდე, საიდუმლოდ რჩება. დღემდე, ტილის არ მიუღია ბრალდების დადგენილება და არც სასამართლოს მიერ დანიშნულ ადვოკატთან უსაუბრია. თუ სასამართლო მას დამნაშავედ ცნობს, მხატვარს შესაძლოა ჯარიმა, ასევე პატიმრობა სასჯელაღსრულების ბანაკში, დაემუქროს. პუტინის გრძელი ხელი რუსეთის ფარგლებს სცდება, – თქვა ტილიმ. – „შედეგი ის არის, რომ მე უბრალოდ აღარ შემიძლია გარკვეულ ქვეყნებში შესვლა, რადგან მათ რუსეთთან ექსტრადიციის შეთანხმებები აქვთ, მაგალითად ინდოეთთან ან სერბეთთან, ასევე ეგვიპტესთან და ინდონეზიასთან“, – განაცხადა მან. გერმანიის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ ცალსახად ურჩია მას ამ ქვეყნებში არ ემოგზაურა. გერმანული კარნავალის დღესასწაულებზე ტრადიციაა, რომ ხელისუფლება სატირული მოძრავი პლატფორმებით დასცინონ. იერარქიები იცვლება და ადამიანებს უფლება აქვთ ღიად დასცინონ ხელისუფლებას, ამ კონცეფციას „მასხარის თავისუფლება“ ანუ გერმანულად „Narrenfreiheit“ ეწოდება. საუკუნეების წინ, კარის მასხარას ევალებოდა სამეფო კარზე მმართველებისთვის მათი ქმედებების შესახებ შიშველი სიმართლის თქმა, ღიად იმის თქმა, რასაც სხვები ვერ ბედავდნენ. „და ეს დღესაც მასხარის საქმეა“, – თქვა ტილიმ. „რა თქმა უნდა, არანაირი ცრუ განცხადება არ გამიკეთებია – მე დავცინე უმაღლეს მთავარსარდალ პუტინს, ისევე როგორც დონალდ ტრამპს, ირანის მოლებს და [თურქეთის] რეჯეფ თაიფ ერდოღანს. ეს უბრალოდ ჩემი საქმეა. ტილიმ თავისი პირველი პუტინის პლატფორმა რუსი საგამოძიებო ჟურნალისტის, ანა პოლიტკოვსკაიას, მკვლელობის შემდეგ, 2006 წელს ააგო. მისი თქმით, ის თავიდანვე კრიტიკულად იყო განწყობილი რუსეთის პრეზიდენტის მიმართ და რუსეთის სახელმწიფოს ბრალდებებს პირადად არ აღიქვამს. სწორედ ამას ელოდა: ეს არის ღირებულებები, რომლებიც უნდა დაიცვა, თუნდაც კრიტიკული იუმორით, აღნიშნა მან. „ბრალდებები ნიშნავს იმას, რომ „ჩვენ ვიცით, რას აკეთებთ, და ჩვენ გვაქვს რეაგირების საკუთარი მეთოდები“, და ეს გზავნილი ყველასთვისაა, არა მხოლოდ ჩემთვის.“ განაჩენი რაც არ უნდა იყოს, ტილი არ დაშინდება. ის ამ ყურადღებას დადებით მხარესაც კი ხედავს. „რა თქმა უნდა, სასიამოვნო დასტურია, რომ საკუთარი გავლენა შორს მიდის. ვხედავ, რომ სატირა სტკივა და ის პუტინსაც სტკივა“, – თქვა მან. მან დაამატა, რომ