პოლიტიკა
/
22.02.2026
უზენაესმა სასამართლომ ტრამპის სატარიფო უფლებამოსილება შეზღუდა, პრეზიდენტი მოსამართლეებს დაუპირისპირდა
აშშ-ის უზენაესმა სასამართლომ დაადგინა, რომ ტარიფების დაწესების უფლებამოსილება კონგრესს ეკუთვნის და არა პრეზიდენტს, რითაც დონალდ ტრამპის აღმასრულებელი უფლებამოსილების ფართომასშტაბიანი გამოყენება შეზღუდა. ტრამპმა გადაწყვეტილებაზე გაბრაზებული რეაქცია გამოხატა, მოსამართლეები გააკრიტიკა და პირობა დადო, რომ სხვა სამართლებრივი გზებით კვლავ დააწესებს ტარიფებს, თავდაპირველად 10%-იანი გლობალური ტარიფის, შემდეგ კი 15%-იანი ზრდის შესახებ განაცხადა. ეს გადაწყვეტილება ტრამპის საპრეზიდენტო უფლებამოსილების მნიშ
დონალდ ტრამპი თვეების განმავლობაში აფრთხილებდა საზოგადოებას, რომ უზენაესი სასამართლოს მსგავსი გადაწყვეტილება კატასტროფული იქნებოდა. ის აცხადებდა, რომ თუ სასამართლო შეზღუდავდა მის შესაძლებლობას, დაეწესებინა ეს ტარიფები, ეს იქნებოდა „ეკონომიკური და ეროვნული უსაფრთხოების კატასტროფა“.
უზენაესი სასამართლოს ექვს მოსამართლესგან შემდგარ უმრავლესობას, რომელიც პარასკევს პრეზიდენტის წინააღმდეგ გამოვიდა, მისი შეშფოთება დიდად არ აღელვებდა. მოსამართლეებმა დაადგინეს, რომ ტარიფების დაწესების უფლებამოსილება კონგრესს აქვს და არა პრეზიდენტს. მათივე განმარტებით, 1977 წლის „საერთაშორისო საგანგებო ეკონომიკური უფლებამოსილების აქტში“, რომელსაც პრეზიდენტი თავისი ტარიფების დასაბუთებად იყენებდა, არ იყო დელეგირებული ტრამპისთვის ასეთი ფართომასშტაბიანი უფლებამოსილება.
ტრამპმა პარასკევს შუადღისას, სასწრაფოდ მოწყობილ პრესკონფერენციაზე, მწვავედ გააკრიტიკა მის წინააღმდეგ გამოტანილი გადაწყვეტილების ავტორი მოსამართლეები. მან განაცხადა, რომ „რცხვენოდა“ იმ სამი კონსერვატორის გამო, რომლებმაც მისი ტარიფები გააუქმეს, ხოლო სასამართლოს სამ ლიბერალ წევრს „სამარცხვინო“ უწოდა.
ტრამპმა პირობა დადო, რომ ტარიფებს სხვა კანონებით გათვალისწინებული საპრეზიდენტო უფლებამოსილების გამოყენებით კვლავ დააწესებდა, მათ შორის, ახალი დროებითი 10%-იანი გლობალური ტარიფის, რომელსაც, მისი თქმით, პარასკევს მოაწერდა ხელს. შემდეგ, შაბათს, ტრამპმა „Truth Social“-ის პოსტში გამოაცხადა, რომ ამ ახალი დროებითი ტარიფის ოდენობას 15%-მდე გაზრდიდა.
სასამართლოს გადაწყვეტილება პრეზიდენტის აღმასრულებელი უფლებამოსილების ფართო გამოყენების იშვიათ შეზღუდვას წარმოადგენს. გასული წლის განმავლობაში მოსამართლეთა უმრავლესობა მზადყოფნას გამოხატავდა, ტრამპს გაეგრძელებინა თავისი დღის წესრიგი, განსაკუთრებით იმიგრაციისა და ფედერალური მთავრობის რეორგანიზაციის კუთხით, მაშინაც კი, როცა სამართლებრივი დავები სასამართლო სისტემაში გადიოდა.
ეს საქმე, რომელიც სასამართლო სისტემაში საგანგებო წესით დაჩქარდა, აჩერებს საპრეზიდენტო უფლებამოსილების ერთ-ერთ ასეთ ფართომასშტაბიან გამოყენებას. აღმასრულებელ ხელისუფლებაში ძალაუფლების საკამათო გამოყენებასთან დაკავშირებული რამდენიმე სხვა მნიშვნელოვანი საქმის გათვალისწინებით, როგორიცაა მოქალაქეობის უფლების გაუქმება და ფედერალური რეზერვის მმართველის თანამდებობიდან გათავისუფლება სავარაუდო დარღვევების საფუძველზე, ეს, შესაძლოა, ტრამპისთვის ერთადერთი წარუმატებლობა არ იყოს მომავალ თვეებში.
როგორც მინიმუმ, ეს გადაწყვეტილება ასუსტებს ტრამპის პოზიციას სხვა ქვეყნებისთვის დათმობების დაკისრების მცდელობისას და ზიანს აყენებს მის „უძლეველობის“ იმიჯს. სისუსტე სისუსტეს წარმოშობს, და ამერიკის სავაჭრო პარტნიორები, შესაძლოა, უფრო გათამამდნენ აშშ-სთან მიმართებაში მკაცრი პოზიციის დასაკავებლად, ახლა, როცა პრეზიდენტის სატარიფო უფლებამოსილება შეზღუდულია. ასევე იზრდება იმის ალბათობა, რომ ტრამპის ადმინისტრაციას, შესაძლოა, მოუწიოს უკან დააბრუნოს გასული წლის განმავლობაში შეგროვებული სატარიფო შემოსავლის დიდი ნაწილი.
მიუხედავად იმისა, რომ მოსამართლეებმა ეს რთული საკითხი ქვედა ინსტანციის სასამართლოს გადასაწყვეტად დატოვეს, ბრეტ კავანომ თავის განსხვავებულ აზრში გააფრთხილა, რომ ეს პროცესი, სავარაუდოდ, „ქაოსური“ იქნება.
ტრამპის ადმინისტრაციას საკმარისი დრო ჰქონდა პარასკევის გადაწყვეტილებისთვის მოსამზადებლად. უზენაესი სასამართლოს პრეცედენტმა და მრავალი მოსამართლის დამოკიდებულებამ, როდესაც საქმე გასული წლის ნოემბერში განიხილებოდა, მიანიშნებდა, რომ პრეზიდენტისთვის არასასურველი შედეგი საკმაოდ შესაძლებელი იყო. ჯემისონ გრირმა, ტრამპის მთავარმა სავაჭრო მრჩეველმა, გასულ თვეში განაცხადა, რომ თეთრ სახლს „ბევრი სხვადასხვა ვარიანტი“ აქვს იმის თაობაზე, თუ როგორ მოიქცეს, თუ ტარიფები გაუქმდება. „რეალობა ისაა,“ – თქვა მან, – „რომ პრეზიდენტს ტარიფები, სამომავლოდ, მისი სავაჭრო პოლიტიკის ნაწილი ექნება“.
თუმცა, სხვა ვარიანტები, რომლებიც ტრამპის განკარგულებაში შეიძლება იყოს, უფრო შეზღუდულია. ისინი მოითხოვს სამთავრობო უწყებებისგან დეტალური ანგარიშების წარდგენას ტარიფების დაწესების გასამართლებლად, და აქვთ შეზღუდვები თავიანთი მოქმედების ფარგლებზე და ხანგრძლივობაზე. დასრულდა ის დრო, როდესაც პრეზიდენტს შეეძლო სამნიშნა ტარიფებით დამუქრებოდა ან დაეწესებინა ისინი კალმის ერთი მოსმით ან „Truth Social“-ის პოსტის გამოქვეყნებით. ახალი ტარიფები დაწესებამდე უფრო ხანგრძლივ მოსამზადებელ პერიოდს მოითხოვს. ამან შეიძლება შეზღუდოს ის ეკონომიკური დარღვევები, რაც გასულ წელს პრეზიდენტის „განთავისუფლების დღის“ ფართომასშტაბიანი ტარიფების გამოცხადებისას მოხდა, და სხვა ქვეყნებს მეტ დროს მისცემდათ რეაგირებისთვის მოსამზადებლად.
თუ ტრამპს სურს დაიბრუნოს თავისუფალი ხელი ახალი ტარიფების დასაწესებლად, მას ყოველთვის შეუძლია კონგრესს სთხოვოს იმ ტიპის მკაფიო ავტორიზაცია, რომელიც უზენაესმა სასამართლომ აუცილებლად მიიჩნია. მაგრამ რესპუბლიკელთა მცირე უმრავლესობით წარმომადგენელთა პალატასა და სენატში, და შუალედური არჩევნების მოახლოებასთან ერთად, ასეთი ნაბიჯის წარმატება ნაკლებად სავარაუდოა.
ფაქტობრივად, კონგრესში ტრამპის ზოგიერთ კონსერვატორ მოკავშირეს, შესაძლოა, ეს გადაწყვეტილება ცოტა შვებად მოევლინოს. პრეზიდენტის ტარიფები – და ის ხარჯები, რაც მათ მომხმარებლებს დააკისრეს – არაპოპულარული იყო ბევრი ამერიკელისთვის. რესპუბლიკელი კანდიდატები საკვანძო შტატებსა და საარჩევნო ოლქებში დემოკრატების თავდასხმების სამიზნე გახდებოდნენ ტრამპის პოლიტიკის მხარდაჭერისთვის. ეს მოწყვლადობა ამ დროისთვის შემცირდა.
პარასკევის გადაწყვეტილება უხერხულ მომენტს შექმნის სამშაბათს, როდესაც ტრამპი კონგრესის გაერთიანებულ სესიაზე თავის ყოველწლიურ „ერის მდგომარეობის შესახებ მიმართვას“ წარმოთქვამს. ტრადიციულად, უზენაესი სასამართლოს მრავალი მოსამართლე სხდომათა დარბაზის წინა რიგში ზის. პრეზიდენტი, თვეების განმავლობაში სასამართლოს წინააღმდეგ მკაცრი გაფრთხილებების გაცემის შემდეგ, შესაძლოა, პირისპირ შეხვდეს იმ მოსამართლეებს, რომლებმაც ტრამპის მეორე ვადის დღის წესრიგის ერთ-ერთი მთავარი საყრდენი შეარყიეს.
წყარო: www.bbc.com
გაზიარება