როგორია უკრაინაში ომის თაობაზე რუსებთან მოლაპარაკება? ეს კითხვა ბევრს აინტერესებს მას შემდეგ, რაც სამშვიდობო მოლაპარაკებების რამდენიმე რაუნდმა, რუსეთის სრულმასშტაბიანი შეჭრიდან ოთხი წლის შემდეგ, ჯერჯერობით მცირე შედეგი გამოიღო. აშშ-ის შუამავლობით გამართული დისკუსიების მორიგი რაუნდი სავარაუდოდ, ამ კვირის ბოლოს ჟენევაში გაიმართება. მის წინ, BBC ესაუბრა სერგი კისლიცას, უკრაინის პრეზიდენტ ზელენსკის დელეგაციის წევრს, რომელმაც მონაწილეობა მიიღო ბოლო სამხედრო-სამხედრო დისკუსიებში. კისლიცას თქმით, ეს შეხვედრები საქმიანი ხასიათისაა და, ზოგადად, თავისუფალია იმგვარი პოლიტიკური და ისტორიული ფარატინა განცხადებებისგან, რასაც მოსკოვი სხვაგან აკეთებს. „სამხედროებს უკეთ ესმით, რა ხდება ბრძოლის ველზე“, – მითხრა მან, როდესაც ორშაბათს დილით საპრეზიდენტო სასახლეში შევხვდით. „სხვა საქმეა, შეუძლიათ თუ არა მათ [რუსებს] პირდაპირ მოხსენება... ინფორმაციის დამახინჯების ან შეცვლის გარეშე“, – დასძინა მან. ომის დასრულება არც ისე ადვილი საქმეა. აღმოსავლეთ უკრაინაში ბრძოლის ველის ბუნება – სადაც ათასობით დრონი პატრულირებს და კლავს უზარმაზარ, ეგრეთ წოდებულ „ნაცრისფერ ზონაში“ ორ მხარეს შორის, მაშინ როცა 200 000 უკრაინელი მშვიდობიანი მოქალაქე კვლავ დონბასის „ციხესიმაგრის სარტყელის“ ქალაქებში ცხოვრობს – ძალების გაყოფის ტექნიკურ ნაწილს ძალზე რთულს ხდის. „თქვენ უნდა გქონდეთ წესებისა და პროტოკოლების მკაფიო ნაკრები“, – თქვა კისლიცამ, „და გადამოწმებისა და მონიტორინგის გზა“. მისი თქმით, ამ სამუშაოს დიდი ნაწილი დასრულებულია, ნაწილობრივ აშშ-ის ოფიციალური პირების, მათ შორის გენერალ ალექსუს გრინკევიჩის, ნატოს უმაღლესი სარდალის ევროპაში, და დენ დრისკოლის, არმიის მდივნის, მჭიდრო მონაწილეობის წყალობით. აშკარაა, რომ კიევის ინტერესებში არ შედის ტრამპის ადმინისტრაციის წარმომადგენლების კრიტიკა, მაგრამ როდესაც კისლიცა აშშ-ის დელეგაციას ძალისხმევისთვის კომპლიმენტებს ეუბნება, ის გულწრფელად ჟღერს. „ჩვენ მადლობა უნდა გადავუხადოთ ამერიკელებს მათი ერთგულებისა და მოთმინებისთვის“, – ამბობს ის, „რადგან ისინი შეხვედრებზე განუწყვეტლივ სხედან. ისინი მხოლოდ არ აკვირდებიან... ისინი სვამენ კითხვებს და უსმენენ ჩვენს პასუხებს“. კისლიცა ასევე დადებითად აფასებდა დონალდ ტრამპის სიძის, ჯარედ კუშნერის, რომელსაც ის „გამოცდილად“ მოიხსენია, და მილიარდერ, მრავალმხრივი მისიების წარმომადგენლის, სტივ ვიტკოფის, რომელსაც ის „მედიაში ნანახ კარიკატურულ გამოსახულებაზე ბევრად ბრძენ ადამიანად“ აღწერდა, როლებს. აშშ, კისლიცას თქმით, გადამწყვეტ როლს შეასრულებს ნებისმიერი მომავალი ცეცხლის შეწყვეტის მონიტორინგში, რესურსებით, მათ შორის სატელიტური და მაღალტექნოლოგიური მონიტორინგის სხვა ფორმებით. „ჩვენ გვჭირდება ვინმე, ვინც მიიღებს გადაწყვეტილებას, რადგან თუ იქნება დარღვევა, უნდა არსებობდეს მესამე მხარე, რომელიც იქნება მყარი [და] ავტორიტეტული“. რუსეთის სრულმასშტაბიან შეჭრამდე, 2022 წელს, რვა წლის განმავლობაში ამ მონიტორინგის როლს ასრულებდა ევროპაში უსაფრთხოებისა და თანამშრომლობის ორგანიზაცია (ეუთო) – ჯგუფი, რომლის შეზღუდულმა რესურსებმა და აღსრულების მექანიზმების ნაკლებობამ იგი დიდწილად არაკვალიფიციური გახადა ესკალაციის თავიდან ასაცილებლად. „მათთვის საკმაო მიღწევა იყო ტერიტორიაზე მხოლოდ ორი უპილოტო საფრენი აპარატის (დრონის) ფრენა“, – თქვა კისლიცამ. „ეს ფლინტსტონების ეპოქას ჰგავს, იმასთან შედარებით, რაც დღეს გვაქვს“. შედარებისთვის, ბოლო მოხსენებები ვარაუდობს, რომ ნებისმიერ დროს, მხოლოდ ქალაქ პოკროვსკზე 12 000-მდე დრონი ოპერირებს. მე ვკითხე კისლიცას, რომელიც ასევე გაეროს ყოფილი ელჩია, როგორ ახერხებდა იგი კრემლის ლიდერის წარმომადგენლებთან მოლაპარაკების მაგიდასთან ჯდომას, რომელმაც მილიონზე მეტი საკუთარი მოქალაქის შეწირვა მოინდომა უკრაინის დასამორჩილებლად. მან მითხრა, რომ ამაში მრავალწლიანი პრაქტიკა ჰქონდა. „ბევრად უარესიც მინახავს. ნიუ-იორკში ხუთი წელი გავატარე, აქედან სამი სრულმასშტაბიან შეჭრამდე. მე რეგულარულად ვიჯექი ოთახში მტერთან ერთად“. ერთი საღამო მის მეხსიერებაშია ჩაბეჭდილი: 2022 წლის 23 თებერვალი. გაეროს უშიშროების საბჭოს საგანგებო სხდომის შუაგულში, რომელიც უკრაინაში არსებული მწვავე კრიზისის განსახილველად იყო მოწვეული, ელჩმა მიიღო ცნობა, რომ მის ქვეყანაზე თავდასხმა დაიწყო. ამავე დროს, კიევში, შვიდი დროის სარტყელის აღმოსავლეთით, მახსოვს, როგორ გავიგონე პირველი შორეული აფეთქებები, როდესაც რუსეთის სრულმასშტაბიანი თავდასხმა უკრაინაზე დაიწყო. მტკივნეული დრამის ფონზე, კისლიცა ცდილობდა დაერწმუნებინა რუსეთის ელჩი, ვასილი ნებენზია, დაერეკა თავისი უფროსისთვის, საგარეო საქმეთა მინისტრ სერგეი ლავროვისთვის, რათა მიეღო გარანტიები, რომ რუსეთის ჯარები არ შეიჭრებოდნენ. „მე უკვე ვთქვი ყველაფერი, რაც დღეს ვიცი“, – უპასუხა ნებენზიამ, კისლიცას თქმით. „ამ დროს მინისტრ ლავროვს არ გავაღვიძებ“. ამ მომენტში ყველას ცხოვრება შეიცვალა. კისლიცა გაეროში კიდევ სამი წელი დარჩა, სანამ კიევში დაბრუნდებოდა. თუ დელეგაციები ხუთშაბათს ისევ ჟენევაში შეხვდებიან, ის იქ იქნება, კვლავ იმუშავებს ცეცხლის შეწყვეტის კონტურებსა და მექანიზმებზე, მაგრამ ამასობაში ელოდება თავსატეხის ყველაზე მნიშვნელოვანი ნაწილის დადებას. „ომი შეიძლება შეჩერდეს ერთი ადამიანის ერთი ზარით მის სამხედრო შტაბის უფროსთან“, – თქვა მან. „მაგრამ, როგორც ჩანს, კრემლის დიქტატორი [რუსეთის პრეზიდენტი ვლადიმირ პუტინი] ჯერჯერობით არ აპირებს ომის შეჩერებას“. რუსეთის უკრაინაში შეჭრიდან ოთხი წლის შემდეგ, ვიქტორია იზვიეკოვა იუწყება.