კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის აღმოსავლეთ ნაწილში დიდი ხნის ნანატრი ცეცხლის შეწყვეტის რეჟიმი 2025 წლის ვაშინგტონის შეთანხმებების საფუძველზე უნდა დაიწყოს. ანალიტიკოსები სკეპტიკურად არიან განწყობილნი, თუმცა კონგოს რესურსებში აშშ-ის ინტერესებმა შესაძლოა ხელი შეუწყოს სამშვიდობო პროცესს. კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის აღმოსავლეთ ნაწილში მზარდმა არასტაბილურმა ვითარებამ ბოლო დღეებში დაასაქმა პოლიტიკოსები და დიპლომატები, როგორც აფრიკის კავშირის სამიტზე ადის-აბებაში (2026 წლის 14-15 თებერვალი), ასევე პარალელურ მიუნხენის უსაფრთხოების კონფერენციაზე. პრეზიდენტმა ფელიქს ჩისეკედიმ მიუნხენში თავისი საგარეო საქმეთა მინისტრი, ტერეზა კაიკვამბა ვაგნერი გაგზავნა. DW-სთან ექსკლუზიურ ინტერვიუში მან დაადასტურა, რომ მისი მთავრობა აპირებს დაიცვას ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმება, რომელიც 18 თებერვალს არის დანიშნული: „ჩვენ ყველაფერი უნდა გავაკეთოთ, რათა იარაღი გაჩუმდეს.“ შეთანხმება ეფუძნება ვაშინგტონის შეთანხმებებს მშვიდობისა და კეთილდღეობისთვის, აშშ-ის შუამავლობით მიღებულ სამშვიდობო შეთანხმებას, რომელიც 2025 წლის ბოლოს ვაშინგტონში, კონგოს დრ-სა და რუანდას შორის გაფორმდა. რუანდას დიდი ხანია ადანაშაულებენ, მათ შორის გაერო, M23 მილიციის სამხედრო, ფინანსური და პოლიტიკური მხარდაჭერისთვის – ბრალდებებს, რომლებსაც რუანდა უარყოფს. ანგოლის, კენიის, ტოგოსა და ყატარის ადრინდელ სამშვიდობო ძალისხმევას მცირე ხანგრძლივი გავლენა ჰქონდა. „ეს პირველი მცდელობა არ არის. ჩვენ ყველაფერს გავაკეთებთ ჩვენი ვალდებულებების შესასრულებლად და ვიმედოვნებთ, რომ მეორე მხარეც იგივეს გააკეთებს“, – განაცხადა ვაგნერმა და ხაზი გაუსვა, რომ სხვადასხვა სამშვიდობო პროცესი ავსებს და აძლიერებს ერთმანეთს. რუანდის პრეზიდენტი პოლ კაგამე მიუნხენის უსაფრთხოების კონფერენციას არ დასწრებია, მაგრამ მისმა შინაგან საქმეთა მინისტრმა ვინსენტ ბირუტამ თავისი ქვეყნის პოზიცია გამოკვეთა: „კონფლიქტის მხარეები არიან M23 და კონგოს დრ-ის მთავრობა. რუანდა არ არის მეომარი მხარე.“ მან ხაზი გაუსვა, რომ ცეცხლის შეწყვეტის შემდეგ გომას აეროპორტის ხელახალი გახსნა M23-თან უნდა იყოს კოორდინირებული, რომელიც იქ დე ფაქტო ხელისუფლებად იქცა. ჩრდილოეთ კივუს დედაქალაქი გომა, M23-ის მილიციამ 2025 წლის იანვარში აიღო. გაეროს ცნობით, სულ მცირე 3 000 ადამიანი დაიღუპა, დაფიქსირდა სექსუალური ძალადობის შემთხვევები და ფართოდ გავრცელდა დაუცველობა. „აეროპორტის ხელახლა გახსნის საკითხზე უნდა გაიმართოს კონსულტაციები იმ დე ფაქტო ხელისუფლებასთან, რომელიც აკონტროლებს ტერიტორიას. ეს ლოგიკურია“, – განაცხადა ბირუტამ. მისი თქმით, რუანდა რეგიონს არ იკავებს: „ჩვენთვის ეს კონგოს მთავრობასა და M23-ის დე ფაქტო ხელისუფლებას შორის საკითხია.“ ცეცხლის შეწყვეტის რეჟიმის შესანარჩუნებლად, ორივე მხარემ უნდა დაიცვას იგი და მექანიზმი სწრაფად უნდა განხორციელდეს. შეერთებულმა შტატებმა გააფრთხილა, რომ ნებისმიერ მხარეს, რომელიც დაარღვევს ცეცხლის შეწყვეტის რეჟიმს – როგორც რუანდას, ასევე კონგოს დრ-ს – შეიძლება სანქციები დაეკისროს. მასად ბულუსმა, აშშ-ის პრეზიდენტის დონალდ ტრამპის მრჩეველმა აფრიკის საკითხებში, DW-ს განუცხადა: „ჩვენ არ დავუშვებთ, რომ შეთანხმება რომელიმე მხარემ უგულებელყოს.“ მან დასძინა, რომ აშშ მჭიდროდ თანამშრომლობს აფრიკელ პარტნიორებთან, როგორიცაა ანგოლა, ტოგო და მალე ბურუნდი. ანგოლის პრეზიდენტი ჟოაო ლორენსო, აფრიკის კავშირის თავმჯდომარე 2026 წლის 14 თებერვლამდე, დიდი ხანია მთავარი შუამავალი იყო და ხელმძღვანელობს ლუანდის პროცესს, რომელიც მიზნად ისახავს კინშასასა და კიგალის შორის დაძაბულობის დეესკალაციას. აფრიკის კავშირის სამიტის დასასრულს, თავმჯდომარეობა ბურუნდის პრეზიდენტმა ევარისტ ნდაიშემიიემ გადაიბარა. თავის გამოსამშვიდობებელ სიტყვაში ლორენსომ ხაზი გაუსვა, რომ ლუანდის პროცესმა გზა გაუხსნა ვაშინგტონის სამშვიდობო შეთანხმებას. სხვა აფრიკული ქვეყნები, მათ შორის კენია, ტოგო და ახლა ბურუნდი, აგრძელებენ „აფრიკული პრობლემების აფრიკული გადაწყვეტილებების“ ძიებას. ამ ძალისხმევის მიუხედავად, სიტუაცია რჩება არასტაბილური, წარსული ცეცხლის შეწყვეტის რეჟიმები არაერთხელ დაირღვა, ხოლო M23 აკონტროლებს დიდ ტერიტორიებს. გერმანული კონრად ადენაუერის ფონდის წარმომადგენელმა, ტიმო რუჟანმა DW-ს განუცხადა: „ოთხშაბათიდან ცეცხლის შეწყვეტის დაწყებას ნაკლებად სავარაუდოდ მივიჩნევ.“ მთავრობისა და M23-ის გარდა, ჩართულია ვაზალენდოს მილიცია, რომელიც მხოლოდ ნაწილობრივ იმყოფება კონგოს სახელმწიფო კონტროლის ქვეშ. გერმანიაში მოღვაწე პოლიტოლოგი იონა ტილი დასძენს: „M23 არ არის ერთადერთი აქტორი. კონგოს დრ-ის აღმოსავლეთ ნაწილში დაახლოებით 120 მეამბოხე ჯგუფი მოქმედებს, თითოეულს თავისი ინტერესები აქვს. ყოვლისმომცველი მშვიდობის მიღწევა ერთი შეთანხმების ფარგლებში თითქმის შეუძლებელია.“ ვაზალენდოს მილიციის გარდა, ისლამურ სახელმწიფოსთან დაკავშირებული გაერთიანებული დემოკრატიული ძალების (ADF) მილიცია, რომელიც წარმოშობით უგანდიდანაა, აგრძელებს ჩრდილოეთ კივუსა და ბენის თემების ტერორიზებას, ახორციელებს მასობრივ მკვლელობებს და იყენებს ბავშვ ჯარისკაცებს. „დიპლომატია ინტენსიურია, ასევე აშშ-ის ინტერესების გამო ამ რესურსებით მდიდარ რეგიონში ხანგრძლივი მშვიდობის დამყარებაში. ამერიკულ კომპანიებს ხუთი რესურსების კონცესია დაჰპირდნენ“, – აღნიშნავს რუჟანი. ტილი დასძენს: „ტრამპის ადმინისტრაციისთვის კონგო არის ჩინეთის დომინირებისთვის კონკურენციის გაწევის საშუალება რესურსების სექტორში.“ აშშ-ის კომპანიები გეგმავენ ფართომასშტაბიან მოპოვებას მანონოში, ტანგანიკას პროვინციაში. რუჟანი ხაზს უსვამს: „ამერიკელებს აქვთ მნიშვნელოვანი ინტერესი ფრონტის ხაზის გაყინვაში და M23-ის შემდგომი სამხრეთით წინსვლის აღკვეთაში.“ 2025 წლის იანვარში გომას აღების შემდეგ, მეამბოხეები უვირამდე მივიდნენ. აშშ-ის დიპლომატიურმა ზეწოლამ რუანდაზე გამოიწვია M23-ის უკან დახევა ორი კვირის შემდეგ. მიუხედავად იმისა, რომ ცოტას სჯერა, რომ 18 თებერვალს იარაღი სრულად გაჩუმდება, ანალიტიკოსები ოპტიმისტურად არიან განწყობილნი, რომ დიპლომატიას შეუძლია კონფლიქტის მოგვარება, იმის გათვალისწინებით, რომ აშშ-ისა და კონგოს მთავრობების ეკონომიკური ინტერესები აღმოსავლეთ კონგოს დრ-ში სტაბილურობაზეა დამოკიდებული.