ტრამპის ტარიფები ევროკავშირს ახალი სავაჭრო პარტნიორების ძიებისკენ უბიძგებს

ტრამპის სატარიფო ბარიერებისა და თეთრი სახლიდან მომდინარე აგრესიული ტონის შიში ევროკავშირს სხვა სავაჭრო შეთანხმებების დადებაზე აიძულებს ფოკუსირებას. მიუხედავად ყველა მცდელობისა, ევროკავშირი ზოგჯერ თავად უქმნის დაბრკოლებებს საკუთარ თავს. გასული წლის განმავლობაში მსოფლიოს ქვეყნები პანიკაში იყვნენ, რადგან შეერთებულმა შტატებმა ტარიფები დააწესა ან სავაჭრო ომებით იმუქრებოდა. პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის კაპრიზების გაურკვევლობამ სიტუაციას განსაკუთრებული აქტუალობა შესძინა. ძველი გლობალური სავაჭრო წესრიგი გაქრა და ხელახალი გადაჯგუფება ქვეყნებს ერთმანეთისკენ, ახალი კონსტელაციების სახით, უბიძგებს. ტარიფებთან დაკავშირებული სათაურების დიდი ნაწილი ჩინეთს ეხებოდა, თუმცა აშშ-ის მეზობლები და უმსხვილესი სავაჭრო პარტნიორები, მექსიკა და კანადა, არ დაინდო. ატლანტის ოკეანის გაღმა, ევროკავშირიც ტარიფების „ატრაქციონზე“ აღმოჩნდა და დიდი ხნის პარტნიორობას კითხვის ნიშნის ქვეშ აყენებს. ზუსტად ის ზიზღი, რაც ტრამპმა ევროპულ მთავრობებს დავოსის მსოფლიო ეკონომიკურ ფორუმზე გამოუცხადა, კიდევ ერთი ხმამაღალი გამოფხიზლების სიგნალი იყო. აშშ-ის მტრული დამოკიდებულების დასაბალანსებლად, ევროკავშირი ცდილობს შეათანხმოს ახალი გარიგებები და დაასრულოს ძველი, რათა აჩვენოს, რომ ბლოკი საიმედო სავაჭრო პარტნიორი და შეერთებული შტატების ალტერნატივაა. თუმცა, სავაჭრო გარიგებები, როგორც ცნობილია, რთულია და მათ დასადებად საუკეთესო პირობებშიც კი დიდი დრო სჭირდება. 17 იანვარს ევროკომისიის პრეზიდენტი ურსულა ფონ დერ ლაიენი პარაგვაის დედაქალაქ ასუნსიონში გაემგზავრა ევროკავშირსა და მერსოსურს შორის სავაჭრო შეთანხმების ხელმოსაწერად. 27 წევრიან ევროკავშირსა და არგენტინას, ბრაზილიას, პარაგვაისა და ურუგვაის შორის დადებული შეთანხმება 700 მილიონი ადამიანის ბაზარს მოიცავს, რაც მას მსოფლიოში ერთ-ერთ უმსხვილეს თავისუფალი ვაჭრობის ზონად აქცევს. „ჩვენ მსოფლიოს ძალიან მკაფიო გზავნილს ვუგზავნით, რომ მერსოსურის და ევროკავშირის ქვეყნები დაბალი ტარიფების, შეუფერხებელი ვაჭრობის, ჩვენი მომხმარებლებისთვის უკეთესი ხარისხისა და ფასების შექმნის მომხრენი არიან“, – განუცხადა DW-ს ხელმოწერის შემდეგ ევროკავშირის სავაჭრო კომისარმა მაროშ შეფჩოვიჩმა. მაგრამ, ოთხი დღის შემდეგ, ევროპარლამენტმა შეთანხმება შეაჩერა და ევროპის მართლმსაჯულების სასამართლოს მიერ ხანგრძლივი განხილვის პროცესს მხარი დაუჭირა. იმ შემთხვევაშიც კი, თუ შეთანხმების ნაწილები დროებით ამოქმედდება, ასეთი ყოყმანი სერიოზული დარტყმაა ევროკავშირის რეპუტაციისთვის, ხოლო სამხრეთ ამერიკელმა პარტნიორებმა შესაძლოა შეთანხმებიდან პროტესტის ნიშნად გავიდნენ. ურსულა ფონ დერ ლაიენი უკეთეს იღბალს იმედოვნებს ევროკავშირი-ინდოეთის სამიტზე, სამშაბათს, ნიუ დელიში. შეხვედრაზე, რომელსაც ინდოეთის პრემიერ-მინისტრი ნარენდრა მოდი უმასპინძლებს, მოსალოდნელია ორმხრივი კავშირების გაძლიერება. ევროკავშირი განსაკუთრებით დაინტერესებულია, რომ თავისუფალი ვაჭრობის შესახებ შეთანხმება გააფორმოს მსოფლიოს უდიდეს დემოკრატიასთან და მეხუთე უმსხვილეს ეკონომიკასთან აშშ-ის, ჩინეთის, გერმანიისა და იაპონიის შემდეგ. ევროკავშირი-ინდოეთის თავისუფალი ვაჭრობის შეთანხმებაზე მოლაპარაკებები 2007 წელს დაიწყო, 2013 წელს შეჩერდა და 2022 წელს განახლდა. მოლაპარაკებებში გარღვევა ორივე მხარისთვის მნიშვნელოვანი იქნება და მოიცავს 2 მილიარდი ადამიანის ბაზარსა და გლობალური მთლიანი შიდა პროდუქტის მეოთხედს. განა ყველამ არ უნდა დააკაკუნოს ევროკავშირის კარზე? ევროკავშირი მსოფლიოში სიდიდით მეორე იმპორტის ბაზარია. პიტერ ჩეიზმა, გერმანიის მარშალის ფონდის ბრიუსელის ოფისის მოწვეულმა უფროსმა მკვლევარმა, DW-ს განუცხადა, რომ ბევრი ქვეყანა ამჟამად ევროკავშირს შეერთებულ შტატებზე „ბევრად უფრო სტაბილურ და საიმედოდ“ მიიჩნევს. „ევროკავშირი კარგი მოლაპარაკებების პარტნიორია, რადგან ის სერიოზულად ეკიდება თავის ვალდებულებებს, რომლებსაც სავაჭრო შეთანხმებებში იღებს“, – განაცხადა ჩეიზმა. „და მას ნამდვილად სურს ახალი სავაჭრო ურთიერთობების დამყარება ბევრ ქვეყანასთან.“ მიუხედავად ამისა, ხანგრძლივმა ვადებმა და რატიფიკაციის რთულმა რეგულაციებმა შესაძლოა ხელი შეუშალოს. პოლიტიკურმა ინტერესებმაც შეიძლება ბარიერები შექმნას, – თქვა ჩეიზმა, რომლის ნაშრომი ევროკავშირის ეკონომიკურ ურთიერთობებზე მესამე ქვეყნებთან ფოკუსირდება. ევროკავშირი-მერსოსურის შეთანხმება მცირე უმცირესობის მიერ პროგრესის შენელების მაგალითია. ევროკავშირს უკვე აქვს შეღავათიანი სავაჭრო შეთანხმებები 76 ქვეყანასთან და განახლებული ინტერესი გამოავლინა ტრანს-წყნარი ოკეანის პარტნიორობის ყოვლისმომცველ და პროგრესულ შეთანხმებაში (CPTPP) გაწევრიანების მიმართ — ეს არის 12 აზია-წყნარი ოკეანის ქვეყნის თავისუფალი სავაჭრო ბლოკი, რომელშიც ევროპიდან ჯერჯერობით მხოლოდ გაერთიანებული სამეფო შედის. 2025 წელს ევროკავშირმა შეძლო მექსიკასთან სავაჭრო შეთანხმების განახლების მოლაპარაკება და ინდონეზიასთან ვაჭრობისა და ინვესტიციების შეთანხმების მოლაპარაკებები დაასრულა. მალაიზიასთან, ფილიპინებთან და არაბთა გაერთიანებულ საამიროებთან შეთანხმებები მიმდინარეობს. გარდა ამისა, ევროკავშირი-გაერთიანებული სამეფოს სავაჭრო და თანამშრომლობის შეთანხმება წელს გადაიხედება, ეს არის შეთანხმების პირველი სრული გადახედვა 2021 წელს ძალაში შესვლის შემდეგ. მიუხედავად იმისა, რომ აუდიტი მხოლოდ იმპლემენტაციის შესწავლას ისახავს მიზნად, ზოგი იმედოვნებს, რომ მას შეუძლია დაძაბული ურთიერთობის გამოსწორება და უფრო მჭიდრო თანამშრომლობის საწყისი წერტილი გახდეს. ჩეიზმა განაცხადა, რომ ევროკავშირის კიდევ ერთ სავაჭრო შეთანხმებაზე უფრო აქტუალური რამ არის: მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაცია. მიუხედავად იმისა, რომ ვაჭრობის ლიბერალიზაცია კარგია, მისი თქმით, მსოფლიოს სჭირდება საერთო კანონის უზენაესობის აღდგენა. „მხოლოდ ევროკავშირს შეუძლია დაეხმაროს იმ ქვეყნების კოალიციის შექმნაში, რომლებიც...“