ტრამპი რესპუბლიკურ პარტიას საკუთარი ხატის მიხედვით აყალიბებს, მაგრამ მისი გამყოფი პოლიტიკა შუალედურ არჩევნებზე რისკებს ქმნის

გაზიარება შენახვა ვაშინგტონი, კოლუმბიის ოლქი – ამერიკის შეერთებული შტატების პრეზიდენტი დონალდ ტრამპი მეორე ვადის პირველ ყოველწლიურ მიმართვას „ერის მდგომარეობის შესახებ“ (State of the Union) წარადგენს. ეს ტრადიციულად ამაღლებული სიტყვაა, რომლის დროსაც პრეზიდენტები კონგრესის ორივე პალატის წინაშე საკუთარ ლიდერობას ასაბუთებენ. ტრამპის შეფასება „კავშირის“ (50 შტატისა და ტერიტორიის ერთობლიობა, რომელიც ფედერალური მთავრობის დაქვემდებარებაშია) მდგომარეობაზე, მოჰყვება წელს, რომელიც ქვეყნისთვის არანაკლებ გარდამქმნელი იყო. 2024 წლის არჩევნებმა შთამბეჭდავი დაბრუნება აღნიშნა პრეზიდენტისთვის, რომელსაც ბევრი ელოდა პოლიტიკურ უდაბნოში გადაგდებას 2020 წელს ყოფილ პრეზიდენტ ჯო ბაიდენთან არჩევნების საბოლოო წაგების, შედეგების გაუქმების მცდელობის (რის ფარგლებშიც მისმა მხარდამჭერებმა ვაშინგტონში, აშშ-ის კაპიტოლიუმი შტურმით აიღეს) და ოთხი ცალკეული სისხლის სამართლის საქმის, მათ შორის ნიუ-იორკში საქმიანი დოკუმენტაციის გაყალბებისთვის გამამტყუნებელი განაჩენის შემდეგ. მისი მეორე ვადის დაწყებიდან ერთი წლის თავზე, ეს სისხლის სამართლის გამოძიებები ფაქტობრივად გაქრა, ე.წ. „6 იანვრის მორიგეები“ შეწყალებულნი არიან, ტრამპი ხელმძღვანელობს მის ხატად შექმნილ აღმასრულებელ ხელისუფლებას და მეთვალყურეობს ოფიციალური პირების კაბინეტს, რომელიც უპირველეს ყოვლისა ერთგულებაზეა დაფუძნებული და მხარს უჭერს მის ყველაზე საკამათო პოლიტიკას ვაჭრობის, ეკონომიკის, იმიგრაციის, საგარეო პოლიტიკისა და ინტერვენციის საკითხებში. მიუხედავად ამისა, პრეზიდენტის გამყოფი მიდგომა რესპუბლიკური პარტიისთვის რთულ შუალედურ საარჩევნო სეზონს მოასწავებს, რომელიც ნოემბრის კენჭისყრაზე სენატისა და წარმომადგენელთა პალატის კონტროლის შენარჩუნებას შეეცდება. პარტიის წარმატება ან წარუმატებლობა თეთრი სახლის საქმიანობის ფარგლებს განსაზღვრავს მომავალი წლებისთვის. აი, რას უნდა ველოდოთ ტრამპის მიმართვიდან „ერის მდგომარეობის შესახებ“. ტრამპი სიტყვას ადგილობრივი დროით 21:00 საათზე (02:00 GMT, ოთხშაბათი) წარმოთქვამს 100-წევრიანი სენატისა და 435-ადგილიანი წარმომადგენელთა პალატის წევრების წინაშე. გამოსვლა პალატის დარბაზში, ტრიბუნიდან შედგება, ტრამპის გვერდით, ტრადიციისამებრ, სავარაუდოდ ვიცე-პრეზიდენტი ჯ. დ. ვენსი და წარმომადგენელთა პალატის სპიკერი, რესპუბლიკელი მაიკ ჯონსონი იქნებიან. ჯონსონმა ტრამპი ოფიციალურად „მოიწვია“ სიტყვის წარმოსათქმელად გასულ თვეს. აშშ-ის კონსტიტუციის თანახმად, პრეზიდენტებს მოეთხოვებათ „დროდადრო“ მიაწოდონ კონგრესს „ინფორმაცია ერის მდგომარეობის შესახებ“ და გამოკვეთონ ის საკანონმდებლო დღის წესრიგი, რომელსაც თეთრი სახლი „აუცილებლად და მიზანშეწონილად“ მიიჩნევს. 1992 წელს, ამერიკელი ამომრჩევლების მთავარი საზრუნავის შეჯამებისას, დემოკრატმა სტრატეგმა ჯეიმს კარვილმა ცნობილად თქვა: „ეს ეკონომიკაა, იდიოტო“. ეს შეფასება გამძლე აღმოჩნდა. ეგზიტპოლები მიუთითებდნენ, რომ ტრამპის წარმატება 2024 წლის არჩევნებში, დიდწილად, განპირობებული იყო ამომრჩეველთა შეშფოთებით ცხოვრების ხარჯების გამო, რადგან აშშ-ის ეკონომიკა კვლავ განიცდის მაღალ ინფლაციას და გაზრდილ ფასებს, რაც COVID-19 პანდემიის შედეგია. ტრამპი რეგულარულად აღნიშნავს აშშ-ის ეკონომიკის სიძლიერეს, მაგრამ რამდენიმე მეტრიკა შერეულ სურათს აჩვენებს: შედარებით ძლიერი მაჩვენებლები უოლ სტრიტზე, სტაბილური სამუშაო ადგილების რაოდენობა, მაგრამ, როგორც გასულ კვირას გამოცხადდა, მთლიანი შიდა პროდუქტის (მშპ) ზრდა 2025 წლის ბოლოს პროგნოზირებულზე ნელი იქნება. ტრამპის გადაწყვეტილებამ გასულ წელს, სამუშაო ძალის სტატისტიკის ბიუროს კომისარი ერიკა მაკენტარფერი გაეთავისუფლებინა, უსაფუძვლოდ დაადანაშაულა რა ის არაზუსტი შრომის სტატისტიკის წარმოებაში, კიდევ უფრო გააძლიერა შეშფოთება ფედერალური მთავრობის მონაცემებისა და ეკონომიკის შესახებ ანგარიშგების მიმართ. ამასთან, ადმინისტრაციის ჰიპერბოლური შეფასებები მკაცრ რეალობას დაუპირისპირდა: ბევრმა ამერიკელმა ამომრჩეველმა ვერ დაინახა ის სარგებელი, რომელსაც ტრამპი აცხადებდა, რომ აისახა მათ ყოველდღიურ ცხოვრებაში. ტრამპმა მიანიშნა, რომ ის კვლავ გაუგზავნის გზავნილს, რომ მისმა ადმინისტრაციამ დაძლია ქვეყნის „ხელმისაწვდომობის“ პრობლემები, რაც მან დემოკრატიულ საშინელებად წარმოაჩინა. საზოგადოებრივი აზრის გამოკითხვები საპირისპიროს აჩვენებს: ქუინიპაკის უნივერსიტეტის გამოკითხვის მიხედვით, რომელიც თებერვლის დასაწყისში გამოქვეყნდა, რეგისტრირებული ამომრჩევლების მხოლოდ 39 პროცენტი ამტკიცებს ტრამპის ეკონომიკის მართვას, ხოლო 56 პროცენტი არ ეთანხმება. NPR/PBS News/Marist-ის გამოკითხვამ, რომელიც დეკემბერში გამოქვეყნდა, ამ საკითხზე მოწონება დაახლოებით 36 პროცენტზე დაადგინა, რაც ყველაზე დაბალი რეიტინგია პრეზიდენტისთვის ამ კითხვის ექვსწლიანი ისტორიის მანძილზე. „მე უნდა მოვუსმინო „ფეიკ ნიუსს“, რომელიც ხელმისაწვდომობაზე საუბრობს“, – განაცხადა ტრამპმა გასულ კვირას საქართველოში (აშშ-ის შტატი) გამოსვლისას. „მე მოვიგე ხელმისაწვდომობა“, – დასძინა მან. „მე უნდა გავსულიყავი და მელაპარაკა ამაზე“. ტრამპის გამოსვლა მას შემდეგ მოდის, რაც მან თავისი პოლიტიკური დღის წესრიგისთვის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი დარტყმა მიიღო – უზენაესმა სასამართლომ უარყო პრეზიდენტის მოსაზრება, რომ აშშ-ის სავაჭრო დეფიციტი ქვეყნის ეროვნული უსაფრთხოებისთვის „საგანგებო მდგომარეობას“ წარმოადგენდა. ტრამპის ფართომასშტაბიანმა საპასუხო ტარიფებმა საკუთარ რესპუბლიკურ პარტიაშიც კი კანონმდებლები გააღიზიანა, რაც ორპარტიული მხარდაჭერის იშვიათ არეალს წარმოადგენდა ტრამპის აღმასრულებელი ხელისუფლების ფართო ინტერპრეტაციის შემოწმებისთვის. თუმცა ტრამპმა ცხადყო, რომ ის გააგრძელებს ტარიფების დაწესებას იმპორტზე აშშ-ის არსებული კანონების გამოყენებით და არა საგანგებო უფლებამოსილებების საფუძველზე. „როგორც პრეზიდენტს, მე არ მჭირდება კონგრესში დაბრუნება ტარიფების დასამტკიცებლად“, – დაწერა აშშ-ის პრეზიდენტმა სოციალურ