პოლიტიკა
/
19.02.2026
ტრამპი აკრიტიკებს გაერთიანებული სამეფოს შეთანხმებას ჩაგოსის კუნძულებზე და აფრთხილებს, რომ დიეგო გარსია შესაძლოა, ირანის შეტევის მოსაგერიებლად გახდეს საჭირო
აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა გააკრიტიკა გაერთიანებული სამეფოს გეგმა, ჩაგოსის კუნძულები მავრიკიისთვის გადაეცეს. ტრამპმა განაცხადა, რომ დიეგო გარსიის ბაზა, რომელიც ამ არქიპელაგის ნაწილია, სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია აშშ-ის სამხედრო ოპერაციებისთვის, მათ შორის ირანის პოტენციური თავდასხმის წინააღმდეგ. მისი თქმით, გაერთიანებული სამეფოს მიერ დადებული 99-წლიანი იჯარის ხელშეკრულება შეცდომაა. გაერთიანებული სამეფო თავის მხრივ აცხადებს, რომ შეთანხმება ქვეყნისა და მოკავშირეების უსაფრთხოებისთვის გადამწყვე
აშშ-ის პრეზიდენტმა გააფრთხილა, რომ დიეგო გარსიაზე არსებული სამხედრო ბაზა შესაძლოა, ირანის მხრიდან მოსალოდნელი თავდასხმის საპასუხოდ გახდეს საჭირო. შეერთებული შტატების პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა გააკრიტიკა გაერთიანებული სამეფოს გეგმა, ჩაგოსის კუნძულები მავრიკიისთვის გადაეცეს, ეს მას შემდეგ მოხდა, რაც მისმა ადმინისტრაციამ ოფიციალურად დაამტკიცა აღნიშნული გარიგება. ოთხშაბათს ტრამპმა განაცხადა, რომ პრემიერ-მინისტრი კიერ სტარმერი „დიდ შეცდომას უშვებდა“ არქიპელაგის სუვერენიტეტის მავრიკიისთვის გადაცემისა და დიეგო გარსიის კუნძულის იჯარით გაცემის შეთანხმებით, სადაც გაერთიანებული სამეფო-აშშ-ის სამხედრო ბაზაა განთავსებული. „არ გასცეთ დიეგო გარსია!“ — დაწერა ტრამპმა Truth Social-ზე და დასძინა, რომ ბაზა შეიძლება გამოყენებულ იქნას ნებისმიერ სამომავლო სამხედრო ოპერაციაში ირანის პოტენციური თავდასხმის წინააღმდეგ.
„მე ვეუბნებოდი გაერთიანებული სამეფოს პრემიერ-მინისტრ კიერ სტარმერს, რომ იჯარები არ ვარგა ქვეყნებთან მიმართებაში და რომ ის დიდ შეცდომას უშვებს, როდესაც 100-წლიან იჯარას აფორმებს მათთან, ვინც „პრეტენზიას აცხადებს“ დიეგო გარსიის უფლებაზე, საკუთრებასა და ინტერესებზე“, — დასძინა მან. მან Truth Social-ის პოსტში გააფრთხილა, რომ სტარმერი „კარგავდა კონტროლს ამ მნიშვნელოვან კუნძულზე მანამდე უცნობი სუბიექტების პრეტენზიების გამო“ და დასძინა: „ჩვენი აზრით, ისინი გამოგონილი ხასიათისაა.“
ინდოეთის ოკეანის არქიპელაგი მავრიკის ნაწილად იყო ადმინისტრირებული, როდესაც ტერიტორიები საფრანგეთის კონტროლის ქვეშ იყო 1715-1810 წლებში. გაერთიანებულმა სამეფომ, რომელმაც კუნძულების ორივე ჯგუფზე კონტროლი მე-19 საუკუნის დასაწყისში მოიპოვა, ჩაგოსის კუნძულები მავრიკის გამოჰყო, სანამ ამ უკანასკნელს 1968 წელს დამოუკიდებლობას მიანიჭებდა. შემდეგ გაერთიანებულმა სამეფომ ძალის გამოყენებით გადაასახლა კუნძულების მაცხოვრებლები დიეგო გარსიის ბაზის შესაქმნელად. მავრიკიმ 2019 წელს მოიგო სამართლებრივი ბრძოლა კუნძულებზე სუვერენიტეტისთვის და საერთაშორისო სასამართლომ (ICJ) მოუწოდა გაერთიანებულ სამეფოს, დაეთმო კონტროლი. ამის შემდეგ მოჰყვა გაეროს რეზოლუცია, რომელმაც გაერთიანებულ სამეფოს ექვსი თვე მისცა კუნძულების უკან დასაბრუნებლად. გაერთიანებული სამეფო დიეგო გარსიის 99-წლიან იჯარას შეინარჩუნებს გაგრძელების ოფციით, რაც წელიწადში დაახლოებით 100 მილიონი ფუნტი (135 მილიონი დოლარი) დაჯდება.
გაერთიანებული სამეფოს საგარეო, თანამეგობრობისა და განვითარების ოფისის სპიკერმა ოთხშაბათს განაცხადა, რომ შეთანხმება „გადამწყვეტი იყო გაერთიანებული სამეფოსა და ჩვენი ძირითადი მოკავშირეების უსაფრთხოებისთვის და ბრიტანელი ხალხის უსაფრთხოების შესანარჩუნებლად“. „შეთანხმება, რომელსაც მივაღწიეთ, ამ სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი სამხედრო ბაზის გრძელვადიანი მომავლის გარანტირების ერთადერთი გზაა“, — განაცხადა სპიკერმა.
ტრამპის კომენტარები ბრიტანეთ-აშშ-ის დიპლომატიური ურთიერთობების უახლესი ეპიზოდია ამ გარიგებასთან დაკავშირებით. გაერთიანებულმა სამეფომ განაცხადა, რომ მას არჩევანი არ ჰქონდა, გარდა შეთანხმების დადებისა, მას შემდეგ რაც საერთაშორისო სასამართლო გადაწყვეტილებებმა საფრთხე შეუქმნა მისი უნარს, შეენარჩუნებინა ბაზა წინა შეთანხმებების მიხედვით. ვაშინგტონმა გასულ წელს დალოცა შეთანხმება, თუმცა იანვარში ტრამპმა მას „დიდი სისულელის“ აქტი უწოდა. თებერვლის დასაწყისში მან განაცხადა, რომ ესმოდა, რომ გარიგება საუკეთესო იყო, რისი გაკეთებაც სტარმერს შეეძლო, მაგრამ დასძინა, რომ საჭიროების შემთხვევაში შეინარჩუნებდა ბაზის „სამხედრო გზით უზრუნველყოფის“ უფლებას. სამშაბათს აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტმა გამოაქვეყნა განცხადება, რომელშიც დაფიქსირდა მისი მხარდაჭერა გარიგებისთვის. „შეერთებული შტატები მხარს უჭერს გაერთიანებული სამეფოს გადაწყვეტილებას, გააგრძელოს შეთანხმება მავრიკისთან ჩაგოსის არქიპელაგთან დაკავშირებით“, — ნათქვამია განცხადებაში, სადაც მომავალი კვირისთვის აშშ-სა და მავრიკის შორის მოლაპარაკებებიც იყო დაანონსებული.
ოთხშაბათს, Truth Social-ზე გამოქვეყნებულ პოსტში, პრეზიდენტმა გააფრთხილა, რომ „შესაძლოა, აშშ-ისთვის საჭირო გახდეს დიეგო გარსიის და ფეირფორდში მდებარე აეროდრომის გამოყენება ირანის მხრიდან პოტენციური თავდასხმის აღმოსაფხვრელად“, თუკი ირანი უარს იტყვის აშშ-სთან ბირთვულ პროგრამაზე შეთანხმების მიღწევაზე. იჯარის ხელშეკრულების არამყარად შეფასებისას, მან განაცხადა, რომ გაერთიანებული სამეფო „ძლიერი უნდა დარჩეს ვოკიზმისა და სხვა პრობლემების წინაშე“.
დიეგო გარსია აშშ-ისა და გაერთიანებული სამეფოსთვის ინდოეთის ოკეანეში არსებულ საკვანძო სამხედრო ბაზას წარმოადგენს. დიეგო გარსიიდან განხორციელებული ბოლოდროინდელი ოპერაციები მოიცავს 2024 და 2025 წლებში იემენში ჰუსიტების წინააღმდეგ განხორციელებულ თავდასხმებს და 2001 წელს ავღანეთში თალიბანისა და ალ-ქაიდას წინააღმდეგ განხორციელებულ თავდასხმებს. 1960-იან და 1970-იან წლებში 2000-მდე ჩაგოსელი იძულებით იქნა გადასახლებული არქიპელაგიდან და დასახლდა ძირითადად მავრიკისა და გაერთიანებულ სამეფოში. შეთანხმება გააკრიტიკეს ზოგიერთმა ჩაგოსელმა, რომლებიც მავრიკის ათწლეულების უყურადღებობაში ადანაშაულებენ, რასაც მავრიკი უარყოფს.
#აშშ
#ტრამპი
#ირანი
#კიერ სტარმერი
#გაერთიანებული სამეფო
#გეოპოლიტიკა
#ჩაგოსის კუნძულები
#მავრიკი
#დიეგო გარსია
#სამხედრო ბაზა
წყარო: www.aljazeera.com
გაზიარება