ტიგრაიში ხალხი გაურკვევლობაში რჩება, რადგან ეთიოპიასა და ერითრეას შორის დაძაბულობა ესკალაციას განიცდის. მიუხედავად იმისა, რომ მაკალეში მყიფე სიმშვიდეა, ტიგრაის მრავალი მცხოვრები შიშობს, რომ ომი ნებისმიერ მომენტში შეიძლება განახლდეს. წშეხაიეს დევნილთა ბანაკში, რომელიც ოდესღაც საჯარო სკოლა იყო ეთიოპიის ტიგრაის რეგიონში, ქალაქ შაირში, ყოფილი საკლასო ოთახები საცხოვრებელ ფართებად გადაიქცა. ოჯახებს ბზარიან ბეტონის კონსტრუქციებში სძინავთ, სადაც კედლებზე ჯერ კიდევ კიდია დაფები. მტვრიან ყოფილ სასკოლო ეზოს კარვების რიგები ავსებს. ერთ-ერთი ამ არასტაბილური თავშესაფრის გარეთ სამი შვილის დედა მშვიდად ზის. ის ითხოვს, რომ მისი სახელი არ გამჟღავნდეს. ის პირველად 2020 წელს განდევნეს, როდესაც ეთიოპიის ფედერალურ მთავრობასა და ჩრდილოეთ ტიგრაის რეგიონის ძალებს შორის ომი დაიწყო. 2022 წელს, პრეტორიის შეთანხმების შედეგად ორწლიანი კონფლიქტის ოფიციალურად დასრულების შემდეგ, მან სცადა დაბრუნებულიყო თავის სოფელში დასავლეთ ტიგრაიში, რეგიონის ერთ-ერთ ნაწილში, რომელიც ჯერ კიდევ მეზობელი ამჰარას ძალების მიერ არის ოკუპირებული. მაგრამ მისი მიწა წართმეული იყო. იქ ცხოვრება შეუძლებელი გახდა. რვა თვის წინ ის კვლავ გაიქცა და შაირში დაბრუნდა. მისი ქმარი, როგორც ამბობს, დააპატიმრეს "იმიტომ, რომ ის ტიგრაელია". მისი გათავისუფლების შემდეგ ოჯახი მას ჩრდილოეთით გაჰყვა. "შესაძლებელი რომ იყოს, მინდა ვიცხოვრო მშვიდობიანად, დავბრუნდე სახლში და ჩემი მიწა დავამუშაო, როგორც წარსულში," ამბობს ის. "ჩემს შვილებთან ერთად ასე ცხოვრება ძალიან რთულია." მის შიშს წშეხაიეს ბანაკში ათასობით ადამიანი იზიარებს. ტიგრაის მასშტაბით, დაახლოებით 800 000 ადამიანი კვლავ დევნილობაში რჩება და ვერ ბრუნდება საკუთარ მიწაზე, განსაკუთრებით დასავლეთ ტიგრაიში. მათი გადაუჭრელი დევნილობის პრობლემა რეგიონსა და ეთიოპიის ფედერალურ მთავრობას შორის დაძაბულობის ერთ-ერთი მთავარი წყარო გახდა. ბანაკში ცხოვრება მძიმეა, წყალი მწირია და საკვების განაწილება არარეგულარულია. მედიკამენტები შეზღუდულია. შარშანდელი დახმარების შემცირების შემდეგ ჰუმანიტარული პირობები გაუარესდა. ოჯახები მცირე ულუფებზე და არაფორმალურ სოლიდარობის ქსელებზე არიან დამოკიდებულნი გადარჩენისთვის. "თავშესაფრები ყოველთვიურად შენდება, ყოველი ახალი დევნილის ჩამოსვლისთანავე," ამბობს ჰაგოს გებრემიქაელი, ბანაკის კოორდინატორი. ახალი ოჯახები კვლავ ჩამოდიან დასავლეთ ტიგრაიდან და სუდანიდან, სადაც ბევრმა თავშესაფარი ომის დროს იპოვა. მას თავად ჰქონდა სახლი დასავლეთ ტიგრაიში. "ადრე იქ ნორმალური ცხოვრებით ვცხოვრობდი," ამბობს ის. "ახლა აქ ვცხოვრობ მხარდაჭერის გარეშე, სამუშაოს გარეშე, არაფრის გარეშე. თუ არავინ დამაბრუნებს სახლში, არ ავირჩევ აქ სიკვდილს. მირჩევნია ვეცადო დაბრუნებას, თუნდაც ეს ჩემი სიცოცხლის ფასად დამიჯდეს." იანვრის ბოლოს, წელემტიში კვლავ მოხდა შეტაკებები ეთიოპიის ეროვნულ თავდაცვის ძალებს (ENDF) და ტიგრაის თავდაცვის ძალებს (TDF) შორის. შეტაკებები ასევე დაფიქსირდა აფარის სამხრეთ საზღვართან TDF-სა და TDF-ის ყოფილ წევრებს შორის, ტიგრაის ხალხის განმათავისუფლებელ ფრონტში (TPLF) არსებული განხეთქილებების შემდეგ. შეტაკებების დროს დრონების იერიშებიც დაფიქსირდა – რაც 2020-2022 წლების ომის დროს გამოყენებულ ტაქტიკას იმეორებდა. უსაფრთხოების ანალიტიკოსები აფრთხილებენ, რომ ამ ლოკალიზებულ დაპირისპირებებს გაფართოების რისკი აქვს, თუ პოლიტიკური დაძაბულობა გაგრძელდება. თებერვლის შუა რიცხვებში აფრიკის კავშირის კომისიის თავმჯდომარემ მოუწოდა "დაუყოვნებლივ მოქმედებას მოსალოდნელი ომის თავიდან ასაცილებლად". დაახლოებით ამავე დროს, ეთიოპიის საგარეო საქმეთა მინისტრმა საჯაროდ მოუწოდა ერითრეას, გაიყვანოს თავისი ჯარები სადავო ტერიტორიებიდან, წინააღმდეგ შემთხვევაში კი მოქმედებით დაემუქრა. 2020-2022 წლების ომის დროს, ერითრეის ძალები ეთიოპიის ფედერალურ არმიასთან ერთად იბრძოდნენ ტიგრაელების წინააღმდეგ. ურთიერთობები დღეს ეთიოპიისა და ერითრეის მთავრობებს შორის დაძაბულია. ჩარევის ბრალდებებმა და რეგიონული ალიანსების ცვლილებებმა გააღრმავა უნდობლობა. ონლაინ გავრცელებული ვიდეოები საზღვრისპირა რაიონებში ჯარების მნიშვნელოვან გადაადგილებას აჩვენებს. მიუხედავად იმისა, რომ ტიგრაის ოფიციალური პირები უარყოფენ ერითრეასთან რაიმე ფორმალურ ალიანსს, მათ გააფრთხილეს, რომ თუ სამშვიდობო შეთანხმება ჩაიშლება, ისინი თავს დაიცავენ, რამაც შეიძლება ძველი საბრძოლო ხაზები გადააწყოს. ეთიოპიასა და ერითრეას შორის ნებისმიერი განახლებული დაპირისპირება, სავარაუდოდ, ტიგრაის მიწაზე განვითარდება. ბოლო დაძაბულობამ უკვე შეცვალა გადაადგილება რეგიონში. როდესაც იანვრის ბოლოს, სამხედრო ოპერაციების, მათ შორის ფედერალური დრონების იერიშების შემდეგ, ტიგრაის მიმართულებით ფრენები ხუთი დღით შეჩერდა, მრავალი მცხოვრები სასწრაფოდ გაიქცა. "ხალხი შოკირებული იყო ბოლო დაძაბულობით," ამბობს შაირში ავტობუსების კომპანიის მენეჯერი, რომელმაც ანონიმურობა მოითხოვა. "ბევრი ცდილობდა ტიგრაის დატოვებას, შიშობდნენ, რომ კვლავ ხაფანგში აღმოჩნდებოდნენ, როგორც წინა ალყის დროს." ავტობუსები, რომლებიც დედაქალაქ ადის აბაბასკენ მიემართებოდნენ, სწრაფად შეივსო. მაკალეში, რეგიონის დედაქალაქში, შფოთვა უფრო მშვიდ, მაგრამ თანაბრად გავრცელებულ ფორმას იღებს. ბანკების წინ გრძელი რიგები დგება. თანხის განაღდება შეზღუდულია მცირე ოდენობით. მძღოლები საწვავს შავ ბაზარზე ყიდულობენ. ზოგიერთი საქონელი გაქრა მაღაზიების თაროებიდან, ზოგი კი აკრძალულად ძვირი გახდა მუდმივი ინფლაციის ფონზე. ქალაქის წყალმომარაგების სისტემა მხოლოდ პერიოდულად ფუნქციონირებს. სეიფე, რომელიც ოდესღაც ტურისტულ გიდად მუშაობდა, ახლა ქალაქში არარეგულარული სამუშაოებით ირჩენს თავს. "ნაღდი ფულის ნაკლებობა ცხოვრებას უკიდურესად ართულებს," ამბობს ის. "ბიზნესები ნაღდ ფულს ითხოვენ, რადგან მათ აღარ შეუძლიათ საბანკო გადარიცხვებზე დაყრდნობა. ყველაფერი ნაღდ ფულზეა დამოკიდებული."