თეთრი სახლი ამტკიცებს, რომ გასულ წელს ირანზე განხორციელებულმა დარტყმებმა ქვეყნის ბირთვული პროგრამა გაანადგურა, მიუხედავად ამერიკელი მაღალჩინოსნის ბოლოდროინდელი განცხადებისა, რომ თეირანს ბირთვული იარაღის შესაქმნელი მასალის მოპოვებამდე ერთი კვირა აშორებს. თეთრი სახლის სპიკერმა, ქეროლაინ ლევიტმა, სამშაბათს ჟურნალისტებს განუცხადა, რომ 2025 წლის ივნისში ირანის ბირთვულ ობიექტებზე განხორციელებული თავდასხმა, ცნობილი როგორც „ოპერაცია შუაღამის ჩაქუჩი“ (Operation Midnight Hammer), „უაღრესად წარმატებული მისია“ იყო. ლევიტის თქმით, ამ თავდასხმამ „ფაქტობრივად, გაანადგურა ირანის ბირთვული ობიექტები“. თუმცა, სწორედ ამ შაბათ-კვირას, პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის წარმომადგენელმა სტივ უიტკოფმა განაცხადა, რომ ირანი ბირთვული იარაღის შესაქმნელად საკმარისი მასალის მოპოვებასთან ახლოს არის. „მათ, სავარაუდოდ, ერთი კვირა აშორებთ სამრეწველო ხარისხის ბირთვული იარაღის შესაქმნელი მასალის მოპოვებამდე,“ – უთხრა უიტკოფმა Fox News-ს შაბათს. გასული ივნისის დარტყმების შემდეგ, ტრამპი არაერთხელ მიესალმა თავდასხმას და ამტკიცებდა, რომ მან ირანის ბირთვული პროგრამა გაანადგურა და ახლო აღმოსავლეთში „მშვიდობა“ დაამყარა. „ოპერაცია შუაღამის ჩაქუჩი“ იმ 12-დღიანი ომის ბოლოს განხორციელდა, რომელიც ისრაელმა ირანთან იმავე თვეს წამოიწყო. მაგრამ რვა თვის შემდეგ, აშშ-ისა და ირანის ოფიციალური პირები კვლავ ატარებენ მოლაპარაკებებს ბირთვული შეთანხმების მისაღწევად და მორიგი ომის თავიდან ასაცილებლად. სამშაბათს, ლევიტმა განაცხადა, რომ ირანის ბირთვული პროგრამის განადგურება „დადასტურებული“ იყო ტრამპისა და გაეროს საზედამხედველო ორგანოს, ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტოს (IAEA) მიერ. „ეს არ ნიშნავს, რომ ირანი აღარასოდეს შეეცდება ბირთვული პროგრამის შექმნას, რამაც შეიძლება პირდაპირ საფრთხე შეუქმნას შეერთებულ შტატებსა და ჩვენს მოკავშირეებს საზღვარგარეთ, და სწორედ ამის უზრუნველყოფა სურს პრეზიდენტს, რომ ეს აღარასოდეს განმეორდეს,“ – დასძინა მან. გასულ წელს, აშშ-ის თავდასხმის შემდეგ, IAEA-ის ხელმძღვანელმა რაფაელ გროსიმ განაცხადა, რომ ირანს შეეძლო ურანის გამდიდრების განახლება „რამდენიმე თვეში“. თუმცა, გაეროს სააგენტოს ინსპექტორებს აშშ-ის დარტყმების შემდეგ ირანის ბირთვული ობიექტების შეფასება არ შეეძლოთ. პენტაგონის საჯარო შეფასებით, ირანის ბირთვული პროგრამა ერთი-ორი წლით შეფერხდა. არ არსებობს აშშ-ის განცხადებების ოფიციალური დადასტურება იმის შესახებ, რომ ირანმა თავდასხმის შემდეგ ბირთვული გამდიდრება განაახლა. ისრაელის პრემიერ-მინისტრის ბენიამინ ნეთანიაჰუს აშშ-ში დეკემბრის ვიზიტის შემდეგ, ტრამპმა განაახლა მუქარა ირანზე თავდასხმის შესახებ, თუ ის ბირთვული ან სარაკეტო პროგრამის აღდგენას შეეცდება. მას შემდეგ დაძაბულობა გაიზარდა, აშშ-მა ირანთან ახლოს სამხედრო ძალები განალაგა. მიუხედავად ამისა, თეირანი და ვაშინგტონი წელს მოლაპარაკებების მესამე რაუნდის გამართვას აპირებენ, რათა ბირთვულ შეთანხმებას მიაღწიონ. ირანი, რომელიც უარყოფს ბირთვული იარაღის შექმნის მცდელობას, აცხადებს, რომ დათანხმდება ურანის მინიმალურ გამდიდრებას IAEA-ის მკაცრი ზედამხედველობის ქვეშ, მისი ეკონომიკის წინააღმდეგ დაწესებული სანქციების მოხსნის სანაცვლოდ. თუმცა, ტრამპი არაერთხელ ხაზს უსვამს, რომ ის ნულოვან გამდიდრებას მოითხოვს. გამდიდრება არის ურანის იშვიათი ვარიანტის, ანუ იზოტოპის, გამოყოფისა და კონცენტრაციის პროცესი, რომელსაც შეუძლია ბირთვული დაშლა გამოიწვიოს. დაბალ დონეზე გამდიდრებული ურანი ელექტროსადგურების გასამართად გამოიყენება. თუ ის დაახლოებით 90 პროცენტამდე გამდიდრდება, მისი გამოყენება ბირთვული იარაღისთვის შეიძლება. 2025 წლის ივნისის ომამდე ირანი ურანს 60 პროცენტიანი სისუფთავით ამდიდრებდა. თეირანი თავის ბირთვულ პროგრამას 2018 წლიდან აფართოებდა, როდესაც ტრამპმა, თავისი პირველი ვადის განმავლობაში, გააუქმა მრავალმხრივი შეთანხმება, რომელიც ირანის გამდიდრებას 3.67 პროცენტით ზღუდავდა. ამის ნაცვლად, მან ირანის ეკონომიკაზე სანქციების დაწესება დაიწყო, „მაქსიმალური ზეწოლის“ კამპანიის ფარგლებში. თეთრმა სახლმა სამშაბათს განაცხადა, რომ ირანის წინააღმდეგ სამხედრო ვარიანტი კვლავ ძალაში რჩება. „პრეზიდენტ ტრამპის პირველი ვარიანტი ყოველთვის დიპლომატიაა. მაგრამ, როგორც მან აჩვენა, ის მზად არის გამოიყენოს შეერთებული შტატების სამხედრო ძალის მომაკვდინებელი ძალა საჭიროების შემთხვევაში,“ – თქვა ლევიტმა.