ტაილანდი: „ბაან იაის“ („დიდი სახლები“) გავლენამ კონსერვატორებს არჩევნები მოაგებინა – ანალიტიკოსები

ტაილანდის პოლიტიკური ძალაუფლებისა და მფარველობის დინასტიურმა ცენტრებმა, ე.წ. „ბაან იაიმ“ („დიდი სახლები“), კონსერვატორების სასარგებლოდ შეცვალეს არჩევნების მსვლელობა, აცხადებენ ანალიტიკოსები. ბანგკოკი – გასულ შაბათ-კვირას ტაილანდის არჩევნებში კონსერვატიული პოლიტიკისკენ მიბრუნება იმდენადვე ადგილობრივი ძალაუფლების ბროკერების დინამიკაზე მეტყველებს, რამდენადაც მთავარი პროგრესული პარტიის შეცდომებზე, რომელმაც ვერ შეძლო თავისი გზავნილის გავრცელება ქალაქის ცენტრების მიღმა. „ბჰუმჯაიტაის“ პარტიის ლიდერმა, ანიუტინ ჩარნვირაკულმა, კვირას გამართულ არჩევნებში კომფორტული გამარჯვება მოიპოვა, ტაილანდის საარჩევნო კომისიის (ECT) არაოფიციალური მონაცემებით, პარლამენტის 500 ადგილიდან 190-ზე მეტის უზრუნველყოფით. მიუხედავად იმისა, რომ ECT-ს შედეგების დასადასტურებლად 60 დღე აქვს, ანიუტინი დროს არ კარგავს. სამშაბათისთვის მისი ყურადღება უკვე კოალიციური მთავრობის ფორმირებაზე იყო გადატანილი, სადაც ის პრემიერ-მინისტრი იქნებოდა, ხოლო მის საარჩევნო კონკურენტებს საკუთარი წარუმატებელი კამპანიების ნანგრევებში ქექვა მოუწიათ. „ხალხის პარტიის“ ახალგაზრდობაზე ორიენტირებულ რეფორმატორებს ფართოდ ელოდნენ, რომ ყველაზე მეტ ადგილს და ხმების ყველაზე დიდ წილს მოიპოვებდნენ. მაგრამ მათ მხოლოდ 118 ადგილი მოიპოვეს, ECT-ის ვებგვერდის მიხედვით, ათობით ნაკლები, ვიდრე პარტიამ 2023 წლის არჩევნებში. მხარდაჭერის შემცირება, როგორც ჩანს, იმაზე მიუთითებს, რომ საზოგადოებამ ზურგი აქცია „ხალხის პარტიის“ მოწოდებას ტაილანდის ეკონომიკაში და პოლიტიკაში სტრუქტურული რეფორმების შესახებ. ხმები, როგორც ჩანს, ანიუტინის ბანაკისკენ გადაინაცვლა, რომელიც ულტრანაციონალისტია და ქვეყნის პოლიტიკური და ეკონომიკური ელიტის ინტერესებს წარმოადგენს. მიუხედავად იმისა, რომ ხმების ყიდვისა და სხვა საარჩევნო დარღვევების შესახებ ბრალდებები იზრდებოდა მჭიდრო საარჩევნო ოლქებში, „ხალხის პარტიის“ ლიდერმა, ნატაფონგ რუენგპანიავუტმაც კი განაცხადა, რომ ეს საკმარისი არ იქნებოდა საერთო შედეგის შესაცვლელად. ამის ნაცვლად, აცრემლებულმა ნატაფონგმა ტელეინტერვიუში ბოდიში მოუხადა პარტიის ერთგულ წევრებს და მის პარლამენტარებს, რომლებმაც ადგილები დაკარგეს. „ვწუხვარ, როგორი შედეგები დადგა… მაგრამ ამ ცრემლების მიუხედავად, მზად ვარ, გავაგრძელო მუშაობა ხალხისთვის,“ – თქვა 38 წლის პოლიტიკოსმა. ანალიტიკოსებმა და პოლიტიკურმა ინსაიდერებმა „ალ ჯაზირას“ განუცხადეს, რომ „ხალხის პარტიის“ ამომრჩეველთა დაკარგვა – დედაქალაქ ბანგკოკისა და ჩრდილოეთ ქალაქ ჩიანგ მაის ურბანული ტერიტორიების გარდა – მიუთითებს ტაილანდური პოლიტიკის ღრმა რეალობაზე, რომელიც რეფორმისტებისთვის კვლავ გადაულახავია. ექსპერტების თქმით, ამ დაბრკოლებებს შორის პირველია პოლიტიკური მფარველობა, სადაც პოლიტიკური მხარდაჭერა მომავალი წყალობების დაპირებებს ეფუძნება. ძლიერი პოლიტიკური დინასტიები, რომლებსაც ტაილანდურ ენაზე „ბაან იაი“ („დიდი სახლები“) ეწოდებათ, გამჯდარია მთელი ქვეყნის მასშტაბით და განსაკუთრებით ჩონბურის, ბურირამის და სისაკეტის პროვინციებში. „ბაან იაიმ“ გააერთიანა ძალები ანიუტინის „ბჰუმჯაიტაის“ პარტიის ქოლგის ქვეშ და მოიყვანა თავისი მიმდევრები, რათა საარჩევნო დღეს „ხალხის პარტიისთვის“ გზა გადაეკეტათ. „ეს ასეა უკვე ძალიან დიდი ხანია“, – განაცხადა ერთ-ერთი ყველაზე გამოჩენილი პოლიტიკური დინასტიის თანაშემწემ. „ბანგკოკში მათ თავიანთი დეპუტატები კანონმდებლებად მიაჩნიათ, მაგრამ ჩვენ მათ ვხედავთ როგორც სოფლის მეთაურებს – ვინც გამოდის და შენს სასარგებლოდ მოქმედებს“, – თქვა თანაშემწემ, რომელმაც ანონიმურობა ითხოვა, რადგან მას არ ჰქონდა უფლება ესაუბრა მედიასთან. „ეს არის ადამიანი, რომელსაც ყოველდღე ხედავ. ეს არის ადამიანი, ვინც შენს პრობლემებს აგვარებს“, – დასძინა თანაშემწემ. ხემთონგ ტონსაკულრუნგრუანგმა, ბანგკოკის ჩულალონგკორნის უნივერსიტეტის კონსტიტუციური სამართლის მეცნიერმა, განაცხადა, რომ „ხალხის პარტიას“ შესაძლოა სტრატეგიული შეცდომა დაუშვა, როდესაც უგულებელყო „ბაან იაის“ გამჯდარი გავლენის წინააღმდეგ ბრძოლა ადგილობრივ ამომრჩევლებზე. „რადგან რესურსები იმდენად მწირია, სოფლის მოსახლეობა დეპუტატს სამოქალაქო გაგებით წარმომადგენლად არ მიიჩნევს… ამის ნაცვლად, ისინი მას „კლანის ლიდერად“ ხედავენ“, – განმარტა ხემთონგმა. „ისინი რჩებიან ამ მფარველობის სისტემაზე დამოკიდებულნი, რადგან ეს ფაქტობრივად ერთადერთი უსაფრთხოების ბადეა, რაც მათ აქვთ“, – თქვა მან. ტაილანდის ბოლო არჩევნებმა 2023 წელს შოკისმომგვრელი გაფრთხილება გაუგზავნა ზოგიერთ დინასტიას – ჩიანგ მაიში და ჩონბურიში – რადგან ახალგაზრდა ამომრჩევლების იმედი არ შეიძლებოდა ყოფილიყო, რომ პატივს სცემდნენ „ბაან იაის“ გავლენას არჩევნებზე. იმ წელს, ე.წ. „ნარინჯისფერი ტალღა“ მხარს უჭერდა „მოძრაობა წინ“ პარტიის – „ხალხის პარტიის“ წინამორბედის – ძლიერ პრო-დემოკრატიულ და რეფორმისტულ გზავნილს, ყოფილი არმიის მეთაურის, პრაიუტ ჩან-ოჩას ცხრაწლიანი სამხედრო მმართველობის შემდეგ. „მოძრაობა წინ“ გაიმარჯვა იმ არჩევნებში, მაგრამ ის სასამართლომ დაუყოვნებლივ დაშალა, როგორც პოლიტიკური პარტია, ქვეყნის დრაკონული კანონების რეფორმირების განზრახვის გამო, რომლებიც ტაილანდის ძლევამოსილ მონარქიას იცავენ კრიტიკისგან. „მოძრაობა წინ“ ფერფლიდან აღდგა და „ხალხის პარტიად“ დაბრუნდა. მაგრამ მისი წინა ხაზის ლიდერების პოლიტიკიდან აკრძალვის გამო, მოძრაობა ტაილანდის მასშტაბით რეორგანიზაციასთან იბრძოდა, რაც კიდევ ერთი მიზეზია პარტიის ჩავარდნისა გასულ შაბათ-კვირას არჩევნებზე. ისტორია, როგორც ჩანს, მეორდება. საარჩევნო უბნების დახურვიდან სულ რაღაც 24 საათის შემდეგ, ტაილანდის კორუფციასთან ბრძოლის ეროვნულმა კომისიამ (NACC) უზენაეს სასამართლოს გადაუგზავნა პეტიცია, რომელიც „ხალხის პარტიის“ 44 პარლამენტარის – ნატაფონგის ჩათვლით – პოლიტიკიდან გაძევებას ითხოვს. უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილებამ შესაძლოა გამოიწვიოს