სუდანის სამოქალაქო ომის ახალ ფრონტის ხაზზე დრონების ინტენსიურმა შეტევებმა ბოლო კვირებში გამოიწვია მშვიდობიანი მოსახლეობის მასობრივი მსხვერპლი და სულ უფრო მეტად განაპირობებს კონფლიქტის მიმდინარეობას. ბრძოლის ეპიცენტრი სამხრეთ-ცენტრალურ კორდოფანის რეგიონში გადაინაცვლა, მას შემდეგ რაც ორივე მხარემ გაამყარა თავისი პოზიციები ამ თითქმის სამწლიანი ომის სხვა მთავარ ბრძოლის ველებზე. კონფლიქტი სუდანის რეგულარულ არმიასა და ნახევრადსამხედრო სწრაფი რეაგირების ძალებს (RSF) შორის იქცა ერთ-ერთ ყველაზე მომაკვდინებელ კონფლიქტად აფრიკაში მშვიდობიანი მოსახლეობისთვის და არ აჩვენებს ჩაცხრობის ნიშნებს, მიუხედავად აშშ-ის მეთაურობით მიმდინარე სამშვიდობო ძალისხმევისა. თითქმის ყოველდღიური დრონების დარტყმები განხორციელდა სამიზნეებზე, მათ შორის ბაზრებზე, ჯანდაცვის ობიექტებზე, ჰუმანიტარული დახმარების კოლონებზე და საცხოვრებელ რაიონებზე მთელი კორდოფანის რეგიონში, რამაც გაეროსა და ჰუმანიტარული ორგანიზაციების წარმომადგენლების აღშფოთება გამოიწვია. „ყველა მხარის მიერ სამოქალაქო ობიექტებზე მიმდინარე შეტევები უნდა შეწყდეს“, - განაცხადა გაეროს ადამიანის უფლებათა უმაღლესმა კომისარმა ფოლკერ თურქმა გასულ კვირას. „მხარეებმა უნდა მიიღონ გადაუდებელი ზომები მშვიდობიანი მოსახლეობის დასაცავად, მათ შორის სამოქალაქო ობიექტების სამხედრო მიზნებისთვის გამოყენებისგან თავის შეკავებით.“ მისი განცხადება მოჰყვა ინფორმაციას იმის შესახებ, რომ ორ დღეში 50-ზე მეტი მშვიდობიანი მოქალაქე დაიღუპა ცალკეული დრონების დარტყმების შედეგად ჩრდილოეთ და დასავლეთ კორდოფანში. ადგილობრივი ცნობებითა და ომის დამკვირვებლების მიერ ეს შეტევები სუდანის სამხედრო ძალებს დაბრალდა, თუმცა ორივე მხარეს ადანაშაულებენ მშვიდობიან მოსახლეობასა და სამოქალაქო ინფრასტრუქტურაზე მომაკვდინებელ დარტყმებში. დიდი კორდოფანი მოიცავს სამ შტატს და წარმოადგენს სასიცოცხლო ღერძს, რომელიც აკავშირებს დასავლეთ დარფურის რეგიონს, რომელსაც RSF აკონტროლებს, დედაქალაქ ხარტუმთან, აღმოსავლეთ ნილოსის ხეობაში, რომელიც ამჟამად არმიის ხელშია. ომი 2023 წლის აპრილში დაიწყო, სუდანის შეიარაღებული ძალების (SAF) ლიდერებსა და ნახევრადსამხედრო ფორმირებებს შორის ძალაუფლებისთვის ბრძოლის შედეგად. კორდოფანში, სტრატეგიულ არეალში, რომელიც მდიდარია ოქროთი და ნავთობით, ვითარება გამწვავება დაიწყო მას შემდეგ, რაც SAF-მა გასულ წელს ხარტუმზე კონტროლი აღადგინა. სამხრეთ-ცენტრალური რეგიონი მთავარ ბრძოლის ველად იქცა მას შემდეგ, რაც RSF-მა ოქტომბერში ელ-ფაშერის აღებით გაამყარა კონტროლი დარფურზე. კორდოფანის შტატებზე ტერიტორიული კონტროლის დამყარება RSF-ს საშუალებას მისცემს დაიბრუნოს სუდანის ცენტრალური დერეფანი. ეს ასევე დაეხმარება მას დასავლეთ სუდანში საკუთარი კონკურენტი ადმინისტრაციის გამყარებაში, აცხადებს Acled, კონფლიქტების დამოუკიდებელი გლობალური მონიტორინგის ორგანიზაცია. RSF-მა გასულ წელს პარალელური მთავრობა შექმნა, რამაც გაამყარა ქვეყნის ფაქტობრივი დაყოფა. ეს მოხდა აჯანყებულ სუდანის სახალხო განმათავისუფლებელი მოძრაობა - არმია ჩრდილოეთთან (SPLM-N) ალიანსში, რომლის ბაზაც სამხრეთ კორდოფანშია, რითაც მათ მოიპოვეს წვდომა გამოცდილ მებრძოლებზე, ტერიტორიებსა და სასაზღვრო ზონებზე. SPLM-N ათწლეულების განმავლობაში იბრძოდა ცენტრალური მთავრობისა და შეიარაღებული ძალების წინააღმდეგ, ცდილობდა დაესრულებინა სუდანის ნუბასა და ცისფერი ნილოსის რეგიონების პოლიტიკური და ეკონომიკური მარგინალიზაცია. თუმცა ბოლო კვირებში სწორედ SAF-მა მიაღწია სტრატეგიულ წარმატებებს, მოხსნა ბლოკადა, რომელიც RSF-სა და მისმა SPLM-N მოკავშირეებმა სამხრეთ კორდოფანის ორ მთავარ ქალაქს დაუწესეს. გაეროს მიერ მხარდაჭერილი სურსათის მონიტორების განცხადებით, კადუგლისა და დილინგის ორწლიანმა ალყამ შიმშილის პირობები შექმნა. ქალაქების დაკავების შემდეგ, SAF-მა გააძლიერა RSF-ის პოზიციების დაბომბვა, მათ შორის მისი საჰაერო იარაღის გამოყენებით. ნახევრადსამხედრო ძალები ომის ადრეული ეტაპიდან იყენებდნენ დრონებს არმიის საჰაერო დომინირების დასაძლევად. ფართოდ გავრცელებული ინფორმაციით, ისინი იყენებენ ჩინურ შორ მანძილზე მოქმედ CH-95 დრონებს, რომლებიც გაერთიანებული არაბეთის საამიროების მიერ არის მიწოდებული, რასაც UAE უარყოფს. სუდანის სამხედრო ძალები იყენებენ დრონებს Baykar-ისგან, თურქეთის უმსხვილესი თავდაცვის კონტრაქტორისგან. ვარაუდობენ, რომ მისი მომარაგება გასული წლის განმავლობაში გაძლიერდა მოწინავე Akinci საბრძოლო მოდელებით. თურქეთის მთავრობა აცხადებს, რომ SAF-ს პირდაპირ მხარდაჭერას არ უწევს. თებერვლის დასაწყისში სუდანის არმიამ განაცხადა, რომ გაანადგურა RSF-ის კუთვნილი დრონები და საზენიტო რაკეტები კორდოფანისა და დარფურის რეგიონებში. ეს იყო „RSF-ის მიერ გამოყენებული არატრადიციული საჰაერო შესაძლებლობების დემონტაჟის სტრატეგიის ნაწილი“, - განაცხადა მისმა სპიკერმა, ბრიგადის გენერალმა ასიმ ავადმა. BBC-მ ვერ შეძლო სუდანის სახელმწიფო საინფორმაციო სააგენტოს მიერ გამოქვეყნებული კადრების გადამოწმება, თუმცა თურქულმა მედიასაშუალებებმა გაავრცელეს ინფორმაცია, რომ 10 თებერვალს Akinci დრონმა სუდანში გაანადგურა ჩინური წარმოების FK-2000 საჰაერო თავდაცვის სისტემა. „თუ RSF-ის საჰაერო თავდაცვის ინფრასტრუქტურა ჩამოიშლება, სუდანის გათავისუფლება შეიძლება გარდაუვალი იყოს“, - დაწერა თურქმა თავდაცვის ექსპერტმა იუსუფ აკბაბამ X-ზე. ხუთი დღის შემდეგ არმიამ კვლავ განაცხადა, რომ დასავლეთ კორდოფანის შტატში გაანადგურა RSF-ის საჰაერო თავდაცვის სისტემა. როგორც ჩანს, არმიის წინსვლას ხელი შეუწყო RSF-ის მომარაგების ხაზების შეფერხებამ ლიბიიდან კორდოფანის რეგიონში, რომელიც, გავრცელებული ინფორმაციით, თურქული დრონების სამიზნე გახდა, რომლებიც სუდანის საზღვართან ახლოს მდებარე ეგვიპტური აეროდრომიდან გაუშვეს. „New York Times“-ისა და „Reuters“-ის საინფორმაციო სააგენტოს გამოძიებებმა აჩვენა, რომ ეგვიპტია უფრო აქტიურად ჩაერთო ომში ბოლო ექვსი თვის განმავლობაში, შეშფოთებული დარფურში RSF-ის წინსვლებით. SPLM-N-ის მიერ ცისფერი ნილოსის შტატში, კორდოფანის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, განხორციელებულმა ბოლო შეტევებმა ასევე შეიძლება სუდანის ომი რეგიონულ კონფლიქტად აქციოს. ეს შტატი წარმოადგენს ვიწრო მიწის ზოლს ეთიოპიასა და სამხრეთ სუდანს შორის და სუდანის არმიამ ორივე მათგანს დაადანაშაულა...