სამთო სათხილამურო სპორტი, იგივე „სქიმო“, ოლიმპიურ დებიუტს იტალიაში, ზამთრის თამაშებზე აღნიშნავს. რა არის ეს სპორტი? „ის დამღლელი აღმართებისა და ამაღელვებელი დაშვებების სრულყოფილ კომბინაციას გვთავაზობს“, — განმარტავს ტატიანა პალერი. 30 წლის გერმანელმა სპორტსმენმა ოლიმპიურ სპრინტში მეოთხე ადგილი დაიკავა და ასევე იასპარეზებს სქიმოს შერეული გუნდების ღონისძიებაში. გასულ წელს პალერმა ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა სპრინტში მსოფლიო ჩემპიონატზე შვეიცარიის ქალაქ მორჟენში. ის 2020 წლიდან სამთო მოთხილამურეა; მანამდე კი წარმატებული ახალგაზრდა ველოსიპედისტი იყო ტრეკზე. პალერი მიიჩნევს, რომ ამ ორ სპორტს შორის მსგავსებები არსებობს. „გამძლეობაზე დაფუძნებული სპორტი გამძლეობაზე დაფუძნებული სპორტია. ან გაქვს მოტორი, ან არა. მაგრამ სქიმო კიდევ უფრო დამღლელია. ველოსიპედით სიარულისას მაინც ზიხარ“, — ამბობს პალერი. სქიმო არის სათხილამურო ტურიზმის შეჯიბრებითი ვერსია, რომელიც სულ უფრო პოპულარული ხდება ევროპის ალპებში, საბაგიროს ბილეთების ფასების მკვეთრი ზრდის გამო. გერმანიის ალპური კლუბი (DAV), გერმანიის მთამსვლელთა ეროვნული ასოციაცია, მხოლოდ გერმანიაში მოთხილამურე ტურისტების რაოდენობას 600 000-ზე მეტად აფასებს, რაც ათასწლეულის მიჯნაზე არსებულ რიცხვს სამჯერ აღემატება. მთაში კლასიკური სათხილამურო ტურის დროს არ იყენებთ საბაგიროს, არამედ თხილამურებით ადიხართ და შემდეგ დაუმუშავებელ ფერდობებზე ეშვებით. თუმცა, ბევრი ახლა უკვე არსებული სათხილამურო ტრასების გასწვრივაც ადის და შემდეგ მათზე ეშვება. თხილამურები აღჭურვილია სპეციალური სამაგრებით (ბაინდინგებით), რომლებიც აღმართზე ასვლისას ქუსლების აწევის საშუალებას იძლევა. დაშვებისთვის, ქუსლები შეიძლება დაფიქსირდეს სამაგრების გამოყენებით, ისევე როგორც ჩვეულებრივ სამთო თხილამურებზე. თხილამურების უკან მოსრიალების თავიდან ასაცილებლად აღმართზე ასვლისას, მათზე მიმაგრებულია „კამუსები“ (ასასვლელი სკინები) სინთეტიკური ან ბუნებრივი ბოჭკოებისგან. ისინი ან წებოვანია, ან თავისთავად ეკვრის თხილამურებს. მწვერვალზე მიღწევის შემდეგ, სკინებს იხსნით და შეგიძლიათ დაეშვათ. ახლა ასევე არსებობს ჰიბრიდული სკინები. ისინი თითქმის ისევე კარგად იჭერენ, როგორც წებოვანი სკინები, მაგრამ მათი მიმაგრება ისეთივე ადვილია, როგორც თვითწებვადი სკინების. „მე ვიყენებ ჰიბრიდულ სკინებს სპრინტისა და შერეული ესტაფეტისთვის, რადგან მათი სწრაფად მოხსნაა შესაძლებელი“, — განმარტავს პალერი. პროცედურას მხოლოდ რამდენიმე წამი სჭირდება. თხილამურები, რომლებსაც მოთხილამურეები ზურგზე ატარებენ სავალდებულო ფეხით ასვლის დროს, იწონის 700-დან 800 გრამამდე, რაც მათ განსაკუთრებით მსუბუქს ხდის. ისინი ასევე უფრო ფართოა, ვიდრე სათხილამურო რბოლის თხილამურები, მაგრამ უფრო ვიწრო, ვიდრე ჩვეულებრივი დაშვების თხილამურები: შუაში დაახლოებით 6.5 სანტიმეტრი სიგანისაა. თხილამურის მინიმალური სიგრძე ქალებისთვის 1.50 მეტრია, მამაკაცებისთვის კი 1.60 მეტრი. ბორმიოში გასამართ სპრინტში სპორტსმენებს 610-მეტრიანი ტრასა ელოდებათ, 70 მეტრის სიმაღლის ცვლილებით. რბოლა იყოფა: • თხილამურებით აღმართი • თხილამურების ზურგზე ტარების მონაკვეთი, სადაც სპორტსმენებმა კიბეებზე უნდა ავიდნენ • კიდევ ერთი მოკლე აღმართის ფაზა • ფინალური დაშვება, სადაც კარები განლაგებულია დაახლოებით იმავე მანძილზე, როგორც გიგანტური სლალომის რბოლაში. გადამწყვეტია გარდამავალი ფაზები, სადაც ყოველი წამი მნიშვნელოვანია. ერთი წრე გრძელდება 2:30-დან 3:30 წუთამდე. ყოველ რბოლაში ექვსი სპორტსმენი ეჯიბრება ერთმანეთს. ორი უსწრაფესი შემდეგ რაუნდში გადადის. შერეულ ესტაფეტაში, თითოეული გუნდიდან ერთი ქალი და ერთი მამაკაცი სპორტსმენი რიგრიგობით ასრულებს ორ-ორ წრეს. აქ მნიშვნელოვანია არა მხოლოდ სიჩქარე, არამედ სწორი ტაქტიკა და კარგი გუნდური მუშაობა. „ჩვენ ერთმანეთს ძალიან კარგად ვეხმარებით“, — ამბობს ტატიანა პალერი, რომელიც ესტაფეტაში 23 წლის ფინ ჰოშთან ერთად ასპარეზობს. ორივე კარგი ინდივიდუალური სპორტსმენია, დასძენს ჰოში. „მაგრამ ეს სხვაგვარი ზეწოლაა, როცა იცი, რომ გავლენას ახდენ არა მხოლოდ საკუთარ შედეგზე, არამედ გუნდის საერთო შედეგიანობაზეც“. სპორტის ფესვები 100 წელზე მეტი ხნის წინანდელია. მისი ერთ-ერთი წინამორბედი იყო ე.წ. სამხედრო პატრული, რომელმაც ოლიმპიური დებიუტი შამონში, 1924 წლის პირველ ზამთრის ოლიმპიადაზე აღნიშნა. ამ ღონისძიებაში, ოთხკაციან გუნდებს — უნიფორმით და ზურგჩანთებით — თხილამურებზე უნდა გაევლოთ 30 კილომეტრიანი ტრასა მნიშვნელოვანი აღმართებით, შემდეგ კი სამიზნეებზე ესროლათ — ბიატლონის მსგავსად. სქიმო მისი თანამედროვე ფორმით, თუმცა, ჯერ კიდევ შედარებით ახალგაზრდაა. პირველი მსოფლიო ჩემპიონატი 2002 წელს ჩატარდა, ხოლო მსოფლიო თასის პრემიერა 2004 წელს შედგა. სქიმო ოთხი დისციპლინისგან შედგება, მაგრამ ამ კვირაში ბორმიოში მედლები მხოლოდ ორ უსწრაფესში გაიცემა: ქალთა და მამაკაცთა სპრინტში ხუთშაბათს და შერეულ ესტაფეტაში შაბათს. დანარჩენი ორი დისციპლინა ჯერ არ არის ოლიმპიური: ე.წ. ინდივიდუალური, 1900 მეტრამდე სიმაღლის ცვლილებით, ყველაზე გრძელი საასპარეზო დისტანცია, და ვერტიკალური, რომელიც მხოლოდ ერთი გრძელი აღმართისგან შედგება და დაშვება არ აქვს. „სამთო სათხილამურო სპორტის თავდაპირველი ფორმა უფრო გრძელია. ამიტომ მესმის ყველა, ვისაც ენატრება დისტანციური შეჯიბრებები ოლიმპიურ პროგრამაში“, — ამბობს სპრინტის სპეციალისტი პალერი. „მაგრამ ჩვენთვის იღბლიანი შემთხვევა იყო, რომ სპრინტის შეჯიბრებები შეირჩა“. სქიმო იქნება თუ არა ოლიმპიური სპორტი მომდევნო ზამთრის თამაშებზე 2030 წელს საფრანგეთის ალპებში, ჯერჯერობით გაურკვეველია, მაგრამ სათხილამურო ტურიზმის ამჟამინდელი ბუმის გათვალისწინებით, ეს სავარაუდოა.