სკანდალებით მოცული „დემოკრატიული ალიანსის“ ლიდერი თანამდებობას ტოვებს – რატომ არის ეს დიდი დარტყმა სამხრეთ აფრიკის უმცირესობათა პარტიისთვის?

სამხრეთ აფრიკის მთავრობაში პირველად შესვლის შემდეგ, „დემოკრატიული ალიანსი“ (DA), რომელიც ძირითადად რასობრივ უმცირესობებს წარმოადგენს და თავს უმწიკვლო პარტიად აჩვენებდა, სერიოზული დარტყმის ქვეშ მოექცა მას შემდეგ, რაც მისი ლიდერი ჯონ სტეენჰაუზენი რამდენიმე სკანდალში გაეხვია. ამან აიძულა ის, გამოეცხადებინა, რომ პარტიის ლიდერის პოსტს დატოვებდა, რითაც გზა გაეხსნა მის მემკვიდრეობაზე შავკანიან და თეთრკანიან კანდიდატებს შორის პოტენციურად გამყოფი ბრძოლისთვის. რასა სამხრეთ აფრიკაში კვლავ მთავარ განმასხვავებელ ხაზად რჩება. 32 წლის წინ რასიზმის ლეგალიზებული ფორმის, აპარტეიდის, დასრულებამ, რომელიც ნელსონ მანდელას აფრიკის ეროვნული კონგრესის (ANC) ხელისუფლებაში მოსვლას მოჰყვა, სრულად არ წაშალა განხეთქილებები. მას შემდეგ ANC ხელისუფლებაში რჩება, ხოლო DA მას პირველად 2024 წლის არჩევნების შემდეგ შეუერთდა, როდესაც გამარჯვებული პარტია ერთპიროვნულად ვერ გამოვლინდა. DA-მ პრეზიდენტ სირილ რამაფოსას კაბინეტში ექვსი მინისტრის პოსტი მოიპოვა, სტეენჰაუზენი სოფლის მეურნეობის პორტფელს ფლობდა. როგორც ოპოზიციის ყოფილი ლიდერი და ახლა უკვე მინისტრი, სტეენჰაუზენი აღმოჩნდა მთავრობის მუშაობის უზრუნველყოფასა და საკუთარი მხარდამჭერების დამშვიდების მცდელობას შორის – და მათთვის იმის დამტკიცებას ცდილობდა, რომ მთავრობაში შედეგებს აღწევდა. თუმცა, 49 წლის სტეენჰაუზენმა ფერმერების მხრიდან ინტენსიური კრიტიკა დაიმსახურა პირუტყვის ფეხისა და პირის ღრუს დაავადების შეკავების წარუმატებლობის გამო, რამაც სამხრეთ აფრიკის მეცხოველეობის ინდუსტრია გაანადგურა. სამხრეთ აფრიკის სასოფლო-სამეურნეო ინიციატივის (SAAI) აღმასრულებელი თავმჯდომარე, თეო დე იაგერი, ციტირებულია შემდეგი სიტყვებით: ნებისმიერი, ვინც „ბედავს გააკრიტიკოს“ სტეენჰაუზენის მიერ ეპიდემიის მართვა, „განიდევნება, გარიყულია, იზოლირებულია, სამიზნეა და ეჭვის თვალით უყურებენ“. DA-სთვის ასეთი კრიტიკა სერიოზული დარტყმაა, რადგან ის დიდი ხანია თავს რამაფოსას ANC-ზე ბევრად უფრო დემოკრატიულ და კომპეტენტურ პარტიად აყენებდა. მაგრამ ახლა ის თავისი ერთ-ერთი მთავარი ამომრჩევლის – სამხრეთ აფრიკის უმეტესად თეთრკანიანი ფერმერების – მხრიდან ცეცხლის ქვეშ მოექცა, რომელთაგან ბევრი ხმას აძლევს ცენტრისტულ-მემარჯვენე DA-ს ან მემარჯვენე „თავისუფლების ფრონტ პლუსს“. თუმცა სტეენჰაუზენისთვის უფრო მეტად დამაზიანებელი იყო ფინანსური სკანდალი, რომელშიც ის გაეხვია – ეს, შესაძლოა, პირველი შემთხვევაა DA-ს ლიდერის ისტორიაში. სამხრეთ აფრიკის საინფორმაციო საიტმა Daily Maverick-მა გაავრცელა ინფორმაცია, რომ სტეენჰაუზენს წინააღმდეგ იყო სასამართლო გადაწყვეტილება 150 000 რანდის (დაახლოებით 9 400 აშშ დოლარი; 6 700 ფუნტი სტერლინგი) ოდენობის დავალიანების გამო, რომელიც მას პირად საკრედიტო ბარათზე დაუგროვდა – მიუხედავად იმისა, რომ მისი წლიური ხელფასი 2.69 მილიონი რანდი (168 000 აშშ დოლარი) იყო. საპასუხოდ სტეენჰაუზენმა განაცხადა: „ჩემს პირად ფინანსებს Daily Maverick-თან არაფერი აქვს საერთო, თუკი ვერ დაამტკიცებთ, რომ უკანონო ფულადი სახსრები ან კორუფციის შემოსავალი, ან თანამდებობის ბოროტად გამოყენება, ან არასათანადო სარგებელი ჩემს ანგარიშებზე შემოვიდა ან გავიდა.“ თუმცა ამ ინფორმაციამ შელახა მისი რეპუტაცია – და პარტიის რეპუტაციაც – რადგან ხალხი კითხულობდა, როგორ შეძლებდა ერის ფინანსების მართვას ლიდერი, რომელსაც საკუთარი ფინანსების მართვა არ შეეძლო. სკანდალი დაემთხვა იმ ფაქტს, რომ სტეენჰაუზენმა რამაფოსას გარემოს დაცვის მინისტრის, დიონ ჯორჯის, თანამდებობიდან გათავისუფლება მოახერხა, რომელიც იმ დროს DA-ს ფედერალური ფინანსების თავმჯდომარე იყო. ოფიციალური მიზეზი არ დასახელებულა, თუმცა სხვადასხვა ცნობით, მისი გათავისუფლება ველური ბუნებით ვაჭრობის წინააღმდეგ მის პოზიციას უკავშირდებოდა. ველური ბუნებით ვაჭრობა, განსაკუთრებით ბრაკონიერობა, სერიოზული პრობლემაა სამხრეთ აფრიკაში და ჯორჯმა კონსერვაციის ჯგუფების მხრიდან შექება დაიმსახურა კონსერვაციისა და გარემოსდაცვით სექტორში რეფორმების გატარებისთვის, კერძოდ, ტყვეობაში ლომების მოშენების დასრულების მოწოდებისთვის. EMS ფონდმა, რომელიც ველური ბუნების უფლებებს იცავს, განაცხადა, რომ ჯორჯის გათავისუფლება „პოლიტიკური სიკვდილით დასჯა“ იყო და სტეენჰაუზენი დაადანაშაულა იმაში, რომ ის „პირდაპირ ველური ბუნების გამრავლების სექტორის მკლავებში“ შევიდა, როდესაც სოფლის მეურნეობის პორტფელი დაიკავა. ცხოველთა მიმართ სისასტიკის პრევენციის საზოგადოებამ ასევე გამოთქვა შეშფოთება, განსაკუთრებით ჯორჯის შემცვლელის, ვილი ოკამპის, ველური ბუნების სელექციონერებთან და მონადირეებთან აშკარა მჭიდრო კავშირების გამო. ჯორჯის მოწინააღმდეგეებმა DA-ს შიგნით უარყვეს ეს ნარატივი, მისი გათავისუფლების მიზეზებად არასაკმარისი შესრულება და ბულინგის ბრალდებები დაასახელეს, ხოლო ოკამპის დანიშვნის ირგვლივ არსებული შეშფოთება უარყვეს და განაცხადეს, რომ მისი ხელმძღვანელობით კონსერვაციისა და ბრაკონიერობის წინააღმდეგ ბრძოლის მცდელობებში „მუდმივ პროგრესს“ ელოდებიან. DA-მ ასევე განაცხადა, რომ აპირებდა დისციპლინური მოკვლევის დაწყებას იმ ბრალდებების გამო, რომ ჯორჯმა „უსამართლოდ“ გაზარდა პერსონალის ხელფასები თავის სამინისტროში – რამაც კიდევ უფრო შეარყია პარტიის რეპუტაცია. ჯორჯმა უარყო ბრალდებები და განაცხადა, რომ ის იყო „ცილისმწამებლური კამპანიის“ მსხვერპლი, რომელიც მიზნად ისახავდა მისი გათავისუფლების რეალური მიზეზების დაფარვას. შემდეგ მან დატოვა პარტია, მაგრამ მანამდე გაამჟღავნა, რომ გასულ წელს სტეენჰაუზენის DA-ს მიერ გაცემული საკრედიტო ბარათი ჩამოართვა, რადგან „ანგარიშის შეჯერება შეუძლებელი იყო“ UberEats-ზე, მანქანის ქირაზე და სასტუმროში განთავსებაზე დახარჯული თანხების გამო. სტეენჰაუზენმა უარყო ბრალდებები, ხოლო DA-ს მოკვლევამ ის ყოველგვარი დანაშაულისგან გაათავისუფლა. დადგინდა, რომ ბარათზე დანახარჯები „სრულად შეჯერებული“ იყო და რომ „პირადი ხარჯების შეზღუდული რაოდენობა ადეკვატურად იყო ახსნილი და ანაზღაურებული“. მაგრამ, ალბათ, პოლიტიკური სიტუაციის გაანალიზებით, სტეენჰაუზენმა მოგვიანებით განაცხადა, რომ პარტიის ლიდერის პოსტს დატოვებდა.