ირანის დედაქალაქ თეირანში გაზრდილი რეჟისორი სარა ხაქი იხსენებს მრავალ ძლიერ ქალს მამაკაცებით დომინირებულ საზოგადოებაში. მისი თქმით, ესენი იყვნენ ქალები, რომლებიც „ებრძოდნენ თავიანთ დამოუკიდებლობას და ითხოვდნენ ადგილს საკუთარი ცხოვრებისთვის“. მოგვიანებით მან გადაწყვიტა გამოეკვლია ქალი მეწარმეები და აქტივისტები ქვეყანაში და „წააწყდა ამ მართლაც გასაოცარ, შეუპოვარ პიროვნებას, რომელიც ცხოვრობს ირანის ჩრდილო-დასავლეთში, მოტოციკლით მოძრაობს, როგორც რეგიონში ერთადერთი ქალი მოტოციკლისტი, და ბებიაქალის რანგში 400 ბავშვი მიიღო“. ეს ქალი არის სარა შაჰვერდი. თვეების განმავლობაში სატელეფონო საუბრების შემდეგ, ურთიერთობის დასამყარებლად, ხაქიმ და თანარეჟისორმა მოჰამადრეზა ეინმა გაიგეს, რომ ეს ქალი სოფლის საკრებულოს არჩევნებშიც მონაწილეობდა - და გადაწყვიტეს მის შესახებ ფილმის გადაღება. „კლდეებში გაჭრა“ (Cutting Through Rocks) სათაურით, ახლა ოსკარზე საუკეთესო დოკუმენტური ფილმისთვის პირველი ირანული ნომინანტი გახდა. ფილმი შაჰვერდის კამპანიას ასახავს ზანჯანის რეგიონში მდებარე თავის სოფელში, სადაც ის, როგორც ქალი ლიდერი, მრავალ დაბრკოლებას აწყდება. ჩვენ მას ვხედავთ დარბაზში, სავსეში 1500 მამაკაცით, რომლებიც წარმოადგენენ 300-ვე ადგილობრივ სოფლის საკრებულოს. მათ შორის ის ერთადერთი ქალია. ის იმარჯვებს ყველაზე მეტი ხმით – გახდა რა პირველი ქალი, რომელმაც ეს შეძლო – და სოფელში შემოაქვს დიდი ხნის ნანატრი საწვავი და ელექტროენერგია. ის აქტიურად უჭერს მხარს მიწის თანასაკუთრებას მამაკაცებსა და ქალებს შორის, რაც იშვიათი კონცეფციაა ირანში, და იღებს ისეთ საკითხებს, როგორიცაა გოგონების განათლება და ბავშვთა ქორწინება. ფილმში ვხედავთ, როგორ მიმართავს შაჰვერდი ქალებით სავსე დარბაზს და წუხს იმაზე, თუ როგორ თხოვდებიან და მშობიარობენ 11 წლის გოგონებიც კი. გოგონათა სკოლაში სტუმრობისას ის სტუდენტებს ესაუბრება, რომლებიც ჰპირდებიან, რომ დაასრულებენ განათლებას და ადრეულ ასაკში არ გათხოვდებიან. ხაქის თქმით, შაჰვერდი „რაღაც უჩვეულოს აკეთებს“ ფილმში, რომლის გადაღებაც 2017 წელს დაიწყო და რვა წელი გაგრძელდა. ის ეინისთან ერთად მუშაობდა, რომელიც რეგიონში გავრცელებული აზერული ენის მშობლიური სპიკერია. ხაქი ამბობს, რომ ქალისა და მამაკაცის ტანდემი მნიშვნელოვანი იყო: „მე ვერ შევძლებდი იმ სამყაროებში შესვლას, სადაც მოჰამადრეზა ადვილად შევიდოდა, და პირიქით“. მიუხედავად იმისა, რომ ფილმში ქალების ისტორიები წინა პლანზეა, კიდევ ერთი ამბავი ვითარდება – ხაქი და ეინი ფილმის გადაღების დროს დაქორწინდნენ. „ეს იყო ორი ამბავი, რომელიც ერთდროულად ხდებოდა“, - ამბობს ეინი, „ფილმის „კლდეებში გაჭრა“ ამბავი კამერის წინ და სიყვარულის ისტორია კამერის მიღმა.“ შაჰვერდი ხუმრობით იჩემებს ამ კავშირის დამსახურებას. მაგრამ თავად ფილმში, ის ასევე აწყდება რთულ სიტუაციებს. ერთ სცენაში ვხედავთ, როგორ შეიფარებს შაჰვერდი თავის სახლში - მშობლების ნებართვით - ფერეშტეს, მოზარდს, რომელიც განქორწინებას ცდილობს 12 წლის ასაკში გათხოვილ ქმარს. ქმარი 35 წლისაა, მამის ტოლი. ფერეშტეს სასამართლო მოსმენაზე ვხედავთ, სადაც ის მოსამართლეს განქორწინების მიზეზებს უხსნის. „არ მინდა ჩემი შვილის მომავალი ჩემსას დაემსგავსოს“, - ამბობს ის. მოსამართლე ურჩევს, შეეცადოს სიტუაციის გამოსწორებას და მოგვიანებით ის მშობლებთან ბრუნდება. რეჟისორებს 40 წუთიანი სასამართლო სხდომის გადაღების ნებართვა მიეცათ, რამაც მათ საშუალება მისცა დაეფიქსირებინათ საუბარი. ფილმის შემდგომ ეპიზოდებში, მოვლენები სხვაგვარად ვითარდება: შაჰვერდი თავად არის სასამართლოში დაბარებული, მისი „უღირსი სახლის ფუნქციონირების“ შესახებ შეტანილი საჩივრის საფუძველზე. ის იხსენებს, როგორ ეკითხებოდა გამომძიებელი: რატომ სტუმრობენ ქალები თქვენს სახლს? რატომ იცვამთ მამაკაცის ტანსაცმელს? რატომ არ არის თქვენი ხმა ქალური? მას დაევალა სამედიცინო ექსპერტთან კონსულტაცია, რათა დადგინდეს, სჭირდება თუ არა სქესის შეცვლის ოპერაცია. შაჰვერდი ამტკიცებს, რომ ის კომფორტულად გრძნობს თავს თავის გენდერში. ჩვენ არ ვხედავთ მამაკაცს, რომელიც ტესტებს ატარებს, მაგრამ გვესმის მისი რჩევა: „ნახეთ, თუ ნამდვილად ქალი ხართ, უნდა გაითვალისწინოთ წესები და ტრადიციები. ჩვენს საზოგადოებაში ქალს არ შეუძლია უბრალოდ გააკეთოს ის, რაც სურს.“ მოსამართლე საბოლოოდ უარს ამბობს ოპერაციაზე და ხურავს შაჰვერდის საქმეს – მაგრამ ურჩევს შაჰვერდის, შეწყვიტოს ქალების ასე ხშირად დახმარება და საკუთარ საქმეს მიხედოს. რეჟისორები მთელი საქმის განმავლობაში მხარს უჭერდნენ შაჰვერდის. კამერის მიღმა, ირანში გადაღებას თავისი გამოწვევები მოჰყვა – ხაქი და ეინი ამბობენ, რომ მათ შეფერხებები შეექმნათ ადგილობრივი ხელისუფლებისგან ნებართვების მოპოვებაში, დაკითხვები ჰქონდათ და მათი მყარი დისკები კონფისკირებული იქნა. ერთ მომენტში, დუოს, რომელიც ირანსა და შეერთებულ შტატებს შორის მოძრაობს, ერთი წლით აუკრძალეს ირანის დატოვება. „ჩვენი ისტორიის მოყოლის გზაზე ბევრი, ბევრი, ბევრი დაბრკოლება იყო“, - ამბობს ხაქი. „და ბევრჯერ ვიყავით საკმაოდ დარწმუნებულნი, რომ ამ ფილმის დასრულებას ვერასდროს შევძლებდით.“ მაგრამ მათ ეს შეძლეს – და 22 იანვარს შეიტყვეს ოსკარის ნომინაციის შესახებ. დრო დაემთხვა იმ პერიოდს, როდესაც ირანში ინტერნეტთან წვდომა დიდწილად კვლავ გათიშული იყო ანტისამთავრობო საპროტესტო აქციების ფონზე, რომელთა დროსაც ათასობით ადამიანი დაიღუპა უსაფრთხოების ძალების სასტიკი დარბევის შედეგად. ხაქი ამ დროს „ძალიან მძიმეს“ და „მწარე-ტკბილს“ უწოდებს. ეს ასევე ნიშნავდა, რომ დუეტს თავიდან ვერ შეეძლო სიახლის გაზიარება შაჰვერდისთვის. საბოლოოდ მათ მოახერგეს მასთან დაკავშირება. შაჰვერდი სიახლის გაგონებისას გაჩუმდა, სანამ ემოციური გახდებოდა. „ეს არ იყო მხოლოდ ნომინაციაზე, ეს იყო მთელ გამოცდილებაზე“, - განმარტავს ეინი, „და მე ვფიქრობ, მისი ცხოვრება, რეტროსპექტში...“