შეიარაღების კონტროლის ხელშეკრულებებს ვადა ეწურება და გეოპოლიტიკური გაურკვევლობის ფონზე ქვეყნები საკუთარი არსენალის განვითარებას ცდილობენ, განუცხადა ჟურნალისტებს საფრანგეთის ოფიციალურმა პირმა. პარიზი — ელისეის სასახლის ფრანგი ოფიციალური პირის განცხადებით, დღეს მსოფლიოში ბირთვული იარაღის გავრცელების რისკი არსებობს. „ჩვენ ვცხოვრობთ პერიოდში, რომელიც ფუნდამენტურად ხელს უწყობს ბირთვული იარაღის გავრცელებას“, — განუცხადა ოფიციალურმა პირმა ჟურნალისტებს ოთხშაბათს და დასძინა, რომ იზრდებოდა ზეწოლა საერთაშორისო გაუვრცელებლობის რეჟიმზე. ეს კომენტარები საფრანგეთის პრეზიდენტის, ემანუელ მაკრონის, 2 მარტს დაგეგმილი სიტყვით გამოსვლის წინ გაკეთდა საფრანგეთის ბირთვულ დოქტრინასთან დაკავშირებით. მოსალოდნელია, რომ ის მეტ დეტალს მოგვაწვდის იმის შესახებ, თუ როგორ შეუძლია საფრანგეთის ბირთვულ იარაღს ევროპის უსაფრთხოებაში წვლილის შეტანა. ისეთმა ქვეყნებმა, როგორიცაა გერმანია და შვედეთი, საჯაროდ დაადასტურეს საფრანგეთთან მოლაპარაკებები ქვეყნის ბირთვული შეკავების საშუალებებთან დაკავშირებით. უკრაინაში ომის დაწყების შემდეგ, რუსეთის ვლადიმერ პუტინმა არაერთხელ გააკეთა ბირთვული მუქარა, ასევე განაახლა ქვეყნის დოქტრინა, რათა შეამციროს ზღვარი, რომელიც ბირთვულ დარტყმას გამოიწვევს. ბოლო რამდენიმე წლის განმავლობაში, ცივი ომის ეპოქის რამდენიმე ხელშეკრულებას, რომელიც ზღუდავდა ბირთვულ არსენალს, ასევე ვადა გაუვიდა. შუალედური და მოკლე რადიუსის რაკეტების შეთანხმება, ცნობილი როგორც INF, 2019 წელს დასრულდა. „ახალი სტარტის“ შეთანხმებას, რომელიც ამერიკისა და რუსეთის სტრატეგიულ ბირთვულ ქობინებს 1,550-ით ზღუდავდა, ვადა ამ თვის დასაწყისში ამოეწურა და უახლოეს მომავალში მისი განახლება მოსალოდნელი არ არის. „ჩვენ აშკარად ვხედავთ შეიარაღების კონტროლის ჩარჩოდან დარჩენილი ყველაფრის ეროზიას“, — ხაზგასმით აღნიშნა ელისეის ოფიციალურმა პირმა და დასძინა, რომ ბირთვული იარაღის მქონე ქვეყნები ახლა აღარ ერიდებიან სამხედრო დაპირისპირებებს, რასაც ინდოეთი და პაკისტანი მოწმობს. ჩინეთი ასევე ცდილობს გაზარდოს თავისი ბირთვული არსენალი — აშშ-ის შეფასებით, პეკინს 2030 წლისთვის შესაძლოა 1000 ბირთვული ქობინი ჰქონდეს — და სხვა ქვეყნები, როგორიცაა ირანი, ცდილობენ საკუთარის განვითარებას. ფრანგმა ოფიციალურმა პირმა ევროპისა და აზიის ზოგიერთი ქვეყნის ღია სურვილს შეეხო, ჰქონდეთ საკუთარი ბირთვული იარაღი. „გავრცელების რისკის კიდევ ერთი მიზეზი არის დაუცველობის განცდა არაერთ ქვეყანაში, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც სხვადასხვა აქტორებს შორის პოლიტიკური ცვლილებები ნიშნავს, რომ მათ, ვინც ფიქრობდა, რომ შეეძლოთ გარანტიებზე დაყრდნობა, აღარ არიან მათში დარწმუნებულნი“, — განაცხადეს მათ, რაც დონალდ ტრამპის პრეზიდენტობის დროს ვაშინგტონის ბოლო გეოპოლიტიკურ ქმედებებზე მიანიშნებდა. მიუხედავად იმისა, რომ კონკრეტული ქვეყნები არ დასახელებულა, სამხრეთ კორეასა და იაპონიაში მიმდინარეობს მოლაპარაკებები იმის შესახებ, უნდა შეიმუშაონ თუ არა მათ შიდა ბირთვული შეკავების საშუალებები. ამ თვის დასაწყისში პოლონეთის პრეზიდენტმა კაროლ ნავროცკიმ განაცხადა, რომ მისმა ქვეყანამ უნდა დაიწყოს ბირთვული თავდაცვის განვითარება, მოსკოვის მხრიდან მომდინარე საფრთხის გათვალისწინებით. თუმცა, ბირთვული იარაღის გაუვრცელებლობის ხელშეკრულება, ცნობილი როგორც NPT, კვლავ რჩება შეიარაღების კონტროლის ერთ-ერთ ქვაკუთხედად მსოფლიოში, განაცხადა ოფიციალურმა პირმა: „NPT არ მომკვდარა“. საფრანგეთის პრეზიდენტი აცხადებს, რომ ევროპელებმა უნდა მოახდინონ თავიანთი საბრძოლო თვითმფრინავების სტანდარტიზაცია, მაშინ როდესაც გერმანიის კანცლერი ღიაა ორი განსხვავებული მოდელის ქონის მიმართ. ადრე გამოუქვეყნებელ განცხადებებში, აშშ-ის ადმინისტრაციამ გააფრთხილა ბრიუსელი, რომ ის საპასუხო ზომებს მიიღებს, თუ ევროპელები „ამერიკულ კომპანიებს ბაზრიდან ძალისმიერი მეთოდებით გააძევებენ“. ბელგიის თეო ფრანკენი მოუწოდებს ლიდერებს, იყვნენ უფრო თავშეკავებულნი, რადგან ევროპული ატომური შეკავების შესახებ მოლაპარაკებები ინტენსიურდება. ულტრამემარჯვენე „ეროვნული გაერთიანება“ უკვე აპროტესტებს საკამათო საკადრო ცვლილებებს.