სამხრეთ სუდანში არასტაბილურობა ღრმავდება: 2020 წლის შემდეგ ქვეყანას ცხრა ფინანსთა მინისტრი ჰყავდა, პირველ ვიცე-პრეზიდენტს ღალატის ბრალდებით ასამართლებენ, ხოლო ქვეყნის უმსხვილეს შტატში ექსტრემალური ძალადობა მძვინვარებს. პრეზიდენტმა სალვა კიირმა სამხრეთ სუდანის გარდამავალი მთავრობის მორიგი რეორგანიზაციის ფარგლებში ვიცე-პრეზიდენტი ჯოზეფინ ლაგუ იანგა გაათავისუფლა. ეს მას შემდეგ მოხდა, რაც კიირმა ფინანსთა მინისტრი ბაკ ბარნაბა ჩოლიც გაათავისუფლა – ნაბიჯი, რომელსაც ანალიტიკოსები სამხრეთ სუდანში მზარდი არასტაბილურობის სიმპტომად მიიჩნევენ. ჩოლმა თანამდებობა მხოლოდ 2025 წლის ნოემბერში დაიკავა. მისი შემცვლელი, სალვატორე გარანგი, იმავე პოსტზე 2018-2020 წლებში მსახურობდა, თუმცა კორუფციულ ბრალდებებთან იყო დაკავშირებული. სამხრეთ სუდანის შემოსავლების სამსახურის გენერალური კომისარი უილიამ ანიუონ კუოლი და მისი მოადგილეც გაათავისუფლეს, იტყობინება გადასახლებული მედია საშუალება Radio Tamazuj. ამასობაში, გავრცელებული ინფორმაციით, ეროვნული უსაფრთხოების სამსახურის (NSS) გენერალ-მაიორი მანასე მაჩარ ბოლი დააკავეს. ბოლო მოულოდნელი რეორგანიზაციის მიზეზი არ დასახელებულა, რაც კიირის პრეზიდენტობის მუდმივ მახასიათებლად იქცა. „მმართველობის ინსტიტუტები ღრმად არის ფესვგადგმული ტომობრიობაში, კორუფციაში, არასწორ მართვასა და არაკომპეტენტურობაში,“ განუცხადა DW-ს ანალიტიკოსმა ბობოია ჯეიმს ედიმონდმა. სოციალური პოლიტიკისა და კვლევის ინსტიტუტის წარმომადგენელმა ედიმონდმა აღნიშნა, რომ გარანგის დაბრუნება „კარგ ამბავს“ არ მოასწავებს. „რასაც ჩვენ ვეძებთ, გაძლიერებული ინსტიტუტებია. ჩვენ გვჭირდება, რომ ეს ინსტიტუტები, ეკონომიკური ინსტიტუტები გაძლიერდეს, რათა მათ დამოუკიდებლად იფუნქციონირონ.“ ედიმონდმა DW-ს განუცხადა, რომ გათავისუფლებების რეგულარობამ მთავრობაში შეუვალი მდგომარეობა შექმნა, შემოსული ჩინოვნიკები სწრაფად ცდილობენ სარგებლის მიღებას. მმართველობის სისტემა, სადაც სამთავრობო თანამდებობები გამოიყენებოდა სამხრეთ სუდანის ფრაქციულ პოლიტიკურ აქტორებს შორის მშვიდობის შესანარჩუნებლად, საფრთხის ქვეშაა. „თქვენ უბრალოდ უნდა ეძებოთ ფული, სადაც არ უნდა იყოს. ეს ფული რაც შეიძლება სწრაფად უნდა მიიღოთ, რადგან არ იცით, იქ ერთი კვირა, ერთი თვე თუ ერთი წელი გაძლებთ,“ – განაცხადა ედიმონდმა. კითხვაზე, თუ რა ფაქტორებმა განაპირობა კიირის ბოლო რეორგანიზაცია, ედიმონდმა განაცხადა: „ბევრი გადასვლა იყო SPLM-iO-დან (სუდანის სახალხო განმათავისუფლებელი არმია-ოპოზიციაში) და სხვა ძალებიდან სალვა კიირის ბანაკში. ამ ადამიანების სალვა კიირთან შესანარჩუნებლად კი საჭიროა ფინანსური რესურსები.“ თუმცა, სამხრეთ სუდანის მთავრობის ნავთობიდან მიღებული შემოსავლები შემცირდა, რაც დიდწილად განპირობებულია ჩრდილოეთ მეზობელ სუდანში მიმდინარე სამოქალაქო ომით. „ისინი ნავთობზე იყვნენ დამოკიდებულნი მთავრობის შემოსავლების 90%-ზე მეტით, და ამის 70% დაიკარგა სუდანში ომის გამო,“ განუცხადა DW-ს დენიელ აკეჩმა, საერთაშორისო კრიზისული ჯგუფის უფროსმა ანალიტიკოსმა. იგი სამხრეთ სუდანის მთავრობას „გადარჩენის რეჟიმში“ მყოფად აღწერს. „რესურსები არ არსებობს და პრეზიდენტს მხარდაჭერის ბაზის შემცირება უწევს,“ – დასძენს აკეჩი. გავრცელებული ინფორმაციით, დაახლოებით 280,000 ადამიანი გაიქცა საკუთარი სახლებიდან ჯონგლის შტატის რვა რაიონში, რომელიც თეთრი ნილოსის მდინარეს ესაზღვრება. მისი დედაქალაქი, ბორი, ჯუბიდან დაახლოებით 200 კილომეტრში (124 მილი) ჩრდილოეთით მდებარეობს. აქ ექიმები უფრო მეტი პაციენტის შემოდინებას აწყდებიან, რადგან სამედიცინო მარაგი მცირდება. დევიდ ტორმა, ბორის საავადმყოფოს მოვალეობის შემსრულებელმა დირექტორმა, ჟურნალისტებს განუცხადა: „სერვისების საჭიროების მქონე ადამიანების რაოდენობის ზრდის გამო, თითქმის ყველაფერი დაგვეკარგა. გარკვეულ მომენტში შესაძლოა პაციენტებიც დავკარგოთ.“ თებერვალში UNICEF-მა განაცხადა, რომ 825,000 ბავშვი მწვავე არასრულფასოვანი კვების რისკის ქვეშაა იუნიტის, ჯონგლისა და აღმოსავლეთ ეკვატორიის შტატებში. ლტოლვილები გარბიან სამხრეთ სუდანის ეროვნულ არმიასა და მეტოქე SPLA-iO-სთან დაკავშირებულ მილიციებს შორის ძალადობრივი შეტაკებებისგან, რომლის პოლიტიკური ლიდერია რიეკ მაჩარი – კიირის გადაყენებული პირველი ვიცე-პრეზიდენტი. აკეჩი ამბობს, რომ „ძალიან ძლიერი კავშირია“ ჯონგლის შტატში არსებულ ძალადობასა და დედაქალაქ ჯუბაში მიმდინარე პოლიტიკურ არეულობას შორის, მისი თქმით, მაჩარის დაპატიმრებამ და ღალატის ბრალდებით სასამართლო პროცესმა „სინამდვილეში გააერთიანა ოპოზიცია“, რომელიც ჩვეულებრივ დანაწევრებულია. განახლებული ბრძოლები 2025 წელს დაიწყო მაჩარის ჯუბაში დაპატიმრების შემდეგ. სამხრეთ სუდანის იუსტიციის დეპარტამენტმა მაჩარის მოკავშირეებიც დააკავა, რამაც გაამძაფრა ძალაუფლებისთვის ბრძოლა ორ განმათავისუფლებელ მძიმეწონოსანს შორის. „სალვა კიირის მიერ მისი მხარდაჭერის ბაზის რესტრუქტურიზაციამ, მისმა არსებითად შევიწროებამ, სინამდვილეში ის და უსაფრთხოების სექტორი დაასუსტა,“ – განაცხადა აკეჩმა. მაჩარის და კიირის ბანაკებს შორის მეტოქეობამ 2013-დან 2018 წლამდე სამოქალაქო ომი გამოიწვია, რომელსაც დაახლოებით 400,000 ადამიანი ემსხვერპლა. 2018 წელს ძალაუფლების გაზიარების შეთანხმება, რომლის მიხედვითაც კიირი პრეზიდენტი გახდა, ხოლო მაჩარი – ვიცე-პრეზიდენტი, მოკლედ დაასტაბილურა ქვეყანა. თუმცა მას შემდეგ იგი გააკრიტიკეს იმის გამო, რომ ვერ მოუტანა კეთილდღეობა მსოფლიოს უახლეს ქვეყანას, რომელიც მსოფლიოს ყველაზე კორუმპირებულ სახელმწიფოებს შორის ითვლება. კონფლიქტის დროს – რომელსაც აკეჩი „ტრადიციულ ომად“ აღწერს – კიირის მთავრობის წინააღმდეგ მოკავშირე მილიციებმა მნიშვნელოვანი შეტევები განახორციელეს და ჯონგლის ქალაქები დაიკავეს,