პრეზიდენტ სირილ რამაფოსას მიერ დანაშაულის წინააღმდეგ საბრძოლველად სამხედროების განლაგების შესახებ გაჟღერებულმა გეგმამ სამხრეთ აფრიკელების არაერთგვაროვანი რეაქცია გამოიწვია. ანალიტიკოსების თქმით, საზოგადოების ნდობის აღდგენა მხოლოდ პოლიციის სისტემის სრულყოფილი რეფორმირებითაა შესაძლებელი. სამხრეთ აფრიკა მსოფლიოში ძალადობრივი დანაშაულის ერთ-ერთი ყველაზე მაღალი მაჩვენებლის წინაშე დგას. 2024 წელს 26,232 მკვლელობა დაფიქსირდა – დაახლოებით 72 ყოველდღიურად – რაც 100,000 მოსახლეზე თითქმის 42 მკვლელობის მაჩვენებელს შეადგენს. 2025 წლის დასაწყისის მონაცემები მკვლელობების 12.4%-იან შემცირებას (5,727 შემთხვევა) და მძიმე თავდასხმების კლებას აჩვენებს, თუმცა ამ მიღწევებს საერთო სურათი არ შეუცვლია: ძალადობა კვლავ ფართოდ არის გავრცელებული და ბევრი სამხრეთ აფრიკელი თავს დაუცველად გრძნობს. „ეს ხშირად უკავშირდება იმ ფაქტს, რომ ჩვენ მსოფლიოში სიმდიდრის განაწილების თვალსაზრისით ერთ-ერთი ყველაზე უთანასწორო საზოგადოება ვართ, მაღალი სიღარიბისა და კორუმპირებული პოლიციის ფონზე“, – განუცხადა DW-ს რაიან კამინგსმა, კეიპტაუნში დაფუძნებული Signal Risk საკონსულტაციო კომპანიის ანალიზის დირექტორმა. დანაშაული ძირითადად კონცენტრირებულია დასავლეთ კაპის, აღმოსავლეთ კაპის, კვაზულუ-ნატალის და გაუტენგის პროვინციებში, სადაც მუდმივად ფიქსირდება ორგანიზებული დანაშაულის ყველაზე მაღალი ეროვნული მაჩვენებლები. „ეს ტერიტორიები, გარკვეულწილად, სხვადასხვა ბანდის მიერ კონტროლდება. შემდეგ ბანდები ერთმანეთს ებრძვიან და ადამიანებს ესვრიან“, – განუცხადა DW-ს პიერ დე ვოსმა, კეიპტაუნის უნივერსიტეტის კონსტიტუციური სამართლის პროფესორმა. გატაცებები და შეიარაღებული ყაჩაღობები კვლავ იზრდება, 2025 წლის პირველ კვარტალში გატაცებების რიცხვი 6.8%-ით გაიზარდა. ქურდობა რჩება ყველაზე გავრცელებულ საოჯახო დანაშაულად, მიუხედავად იმისა, რომ 2024 წლის ბოლოს ქონებასთან დაკავშირებული დანაშაულები წლიურად 8.5%-ით შემცირდა. სექსუალური დანაშაულები, განსაკუთრებით გაუპატიურება, კვლავ იზრდება. გაუპატიურება სექსუალური დანაშაულების 79%-ს შეადგენს და ერთადერთი „კონტაქტური დანაშაულის“ კატეგორიაა, რომელმაც წლიური ზრდა აჩვენა. ამ ფონზე, პრეზიდენტმა სირილ რამაფოსამ 12 თებერვალს ერისადმი მიმართვაში განაცხადა, რომ პოლიციის დასახმარებლად სამხრეთ აფრიკის ეროვნულ თავდაცვის ძალებს (SANDF) გაგზავნიდა. მან ორგანიზებულ დანაშაულს „ჩვენი დემოკრატიის, ჩვენი საზოგადოებისა და ჩვენი ეკონომიკური განვითარებისთვის უმთავრესი საფრთხე“ უწოდა. ეს ნაბიჯი ეროვნული უსაფრთხოების ფართომასშტაბიანი პროგრამის ნაწილია, რომელიც ასევე ითვალისწინებს 5,500 ახალი პოლიციელის დაქირავებას და დაზვერვისა და ზედამხედველობის გაუმჯობესებას. „პოლიცია და SANDF ასრულებენ ოპერატიულ გეგმებს, რომლებსაც პრეზიდენტი პარლამენტს წარუდგენს. ვადები, პერსონალის რაოდენობა და ხარჯები გაშუქდება იმ წერილში, რომელსაც პრეზიდენტი პარლამენტს გაუგზავნის“, – განაცხადა პრეზიდენტის პრესსპიკერმა ვინსენტ მაგვენიამ DW-ის მიერ გაგზავნილ ვადებთან დაკავშირებულ კითხვებზე წერილობით პასუხში. სამხრეთ აფრიკის კონსტიტუციის მიხედვით, პრეზიდენტმა პარლამენტს წერილობით უნდა აცნობოს ნებისმიერი სამხედრო განლაგების შესახებ. ზოგიერთი დამკვირვებლის აზრით, რამაფოსას განცხადება შესაძლოა, მისი მმართველი კოალიციის პარტნიორების დამშვიდების ფორმად იქნას აღქმული. „ეს შესაძლოა, „დემოკრატიული ალიანსის“ (DA), პარტიის მოთხოვნა ყოფილიყო, რომელიც ეროვნული ერთიანობის მთავრობის (GNU) კოალიციის პარტნიორია“, – განაცხადა დე ვოსმა. მან დასძინა, რომ DA-ს მსგავსი მოთხოვნები ადრეც ჰქონდა. დე ვოსის თქმით, ჯარისკაცებს პოლიციასთან ერთად მუშაობამდე შესაძლოა, მომზადება დასჭირდეთ. განლაგება ძირითადად ფოკუსირებული იქნება ბანდებისგან დაზარალებულ თემებზე დასავლეთ კაპში და გაუტენგის მაღალი კრიმინალის მქონე რაიონებში. რამაფოსამ პოლიციისა და სამხედრო ლიდერებს დაავალა, ტაქტიკური გეგმა „რამდენიმე დღეში“ დაესრულებინათ და აღნიშნა, რომ დასავლეთ კაპში ბავშვები ბანდების ძალადობის მსხვერპლნი ხდებიან, ხოლო არალეგალური მაღაროელები, რომლებსაც „ზამა ზამა“ ეწოდებათ, გაუტენგში მცხოვრებლებს აძევებენ. „როდესაც საქმე დანაშაულს, კონკრეტულად კი ძალადობრივ დანაშაულს ეხება, კრიმინალის დონე განსაკუთრებით მაღალია კეიპტაუნის Cape Flats-ის რაიონში“, – განაცხადა კამინგსმა. მან დასძინა, რომ არსებობს არმიასა და პოლიციის სამსახურს შორის საკმაოდ კარგი თანამშრომლობის მტკიცებულებები ამ ინიციატივების განხორციელებისას. მიუხედავად იმისა, რომ დანაშაულისგან განსაკუთრებით დაზარალებული რაიონების მრავალი მცხოვრები მხარს უჭერს ამ გადაწყვეტილებას, ზოგიერთს სამხედროების გრძელვადიანი როლი აწუხებს სამოქალაქო პოლიციის საქმიანობაში. სამხრეთ აფრიკის სპორტის, ხელოვნებისა და კულტურის მინისტრმა გეიტონ მაკკენზიმ, ანტი-საიმიგრაციო „პატრიოტული ალიანსის“ ლიდერმა, DW-ს განუცხადა, რომ რამაფოსას გადაწყვეტილებით „აღფრთოვანებულია“. მაკკენზიმ ასევე აღნიშნა, რომ კმაყოფილი იყო იმით, რომ რამაფოსამ ისაუბრა „არალეგალურ უცხოელებზე და იმ ბიზნესებზე, რომლებიც არალეგალ უცხოელებს ასაქმებენ“. სამხრეთ აფრიკის სხვა ლიდერები პრეზიდენტის გეგმას ნაკლებად უჭერდნენ მხარს. „ეს იყო 7 მილიონი რანდის (438,000 აშშ დოლარი, 343,000 ევრო) ფლანგვა“, – განაცხადა მზვანელე მანიიმ, „უმხონტო ვე სიზვე“ პარტიის კანონმდებელმა. სამხრეთ აფრიკის სამხედრო ძალები პერიოდულად იწოდებოდნენ სასაზღვრო დაცვაში დასახმარებლად, განსაკუთრებით ზიმბაბვეს საზღვარზე, კონტრაბანდისა და ადამიანებით ვაჭრობის შესაჩერებლად. მიუხედავად იმისა, რომ ისინი ჩვეულებრივ ქვეყნის საზღვრებში არ მოქმედებენ, ისინი განლაგებულნი იყვნენ COVID-19 პანდემიის დროს და 2021 წლის ივლისის არეულობის დროს, რათა დახმარებოდნენ სამხრეთ აფრიკის პოლიციის სამსახურს (SAPS) ბრბოსა და არეულობის კონტროლში. კორუფციულმა სკანდალებმა საზოგადოების ნდობა შეარყია SAPS-ის მიმართ.