საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციამ (საია) განაცხადა, რომ იწყებს სამართლებრივ პროცესებს იმ მოქალაქეების სახელით, რომლებიც აცხადებენ, რომ დაზარალდნენ 2024 წლის ნოემბერ-დეკემბერში საქართველოში საპროტესტო აქციების დაშლის დროს წყლის ჭავლებში გამოყენებული ქიმიკატებისგან. ორგანიზაციამ მიმართა გენერალურ პროკურატურას, მოუწოდა ეფექტიანი და დამოუკიდებელი გამოძიების ჩატარებას, დაზარალებულთა სამართლებრივი სტატუსის აღიარებას და პასუხისმგებელი პირების დევნას. მათ მოითხოვეს საერთაშორისო გამოძიება აქციების დროს „კამიტის“ შესაძლო გამოყენების ფაქტზე. ორგანიზაცია მოუწოდებს: ამ ეტაპზე, ასოციაცია სასამართლოში შვიდი მოქალაქის ინტერესებს იცავს, რომლებიც აცხადებენ, რომ საპროტესტო აქციების დროს გამოყენებულმა სპეციალურმა საშუალებებმა მათ ჯანმრთელობას სერიოზული და ხანგრძლივი ზიანი მიაყენა. ლაშა შარჟელაშვილი: „ეს ნივთიერება 2009 წელს ან უფრო ადრე გამოიცადა, მაგრამ ზედმეტად ტოქსიკური აღმოჩნდა“. საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია აცხადებს, რომ წყლის ჭავლებში ქიმიკატების დამატების საკითხი პოლიციის შესახებ კანონით ცუდად რეგულირდება. არ არსებობს დებულებები, რომლებიც უშუალოდ უფლებას აძლევს ასეთ პრაქტიკას. ორგანიზაცია აღნიშნავს, რომ კანონის უფრო ადრინდელი ვერსია, რომელიც 2015 წელს მიიღეს, კრძალავდა წყლის ჭავლის, რეზინის ტყვიების და ცრემლსადენი გაზის ერთდროულ გამოყენებას. თუმცა, ეს შეზღუდვა მოგვიანებით მოქმედი ტექსტიდან ამოიღეს დამატებითი უსაფრთხოების ზომების შემოღების გარეშე. ასოციაციის განცხადებით, ქიმიური გამღიზიანებლებით სავსე წყლის ჭავლი არ შეიძლება ჩაითვალოს ბრბოს კონტროლის კანონიერად განსაზღვრულ ან პროპორციულ საშუალებად. ის აცხადებს, რომ ეს პრაქტიკა ეწინააღმდეგება როგორც ეროვნულ სტანდარტებს, ასევე ძალის გამოყენების კანონიერების, აუცილებლობისა და პროპორციულობის შესახებ ევროპულ კონვენციებს. ასოციაციამ ასევე გააკრიტიკა ის ფაქტი, რომ გამოძიებას ატარებს იგივე სააგენტო, რომელიც ეჭვქვეშ აყენებს რაიმე დარღვევის არსებობას. მისი თქმით, ეს ქმნის ინტერესთა კონფლიქტს და ეწინააღმდეგება ეფექტიანი და დამოუკიდებელი გამოძიებების საყოველთაოდ მიღებულ სტანდარტებს. ორგანიზაციამ ასევე გააფრთხილა შესაძლო დაშინების შესახებ იმ პირების მიმართ, რომლებიც საჯაროდ საუბრობენ სავარაუდო დარღვევებზე. მარში პირველი მსოფლიო ომის დროინდელი ქიმიური ნივთიერება „კამიტის“ მომიტინგეებზე სავარაუდო გამოყენების წინააღმდეგ. მონაწილეებმა განაცხადეს, რომ უსაფრთხოების სამსახურის კომენტარებმა მხოლოდ გაამყარა მათი ეჭვები. 2025 წლის 1 დეკემბერს BBC-მ გამოაქვეყნა გამოძიება, რომელშიც ნათქვამი იყო, რომ საქართველოს მთავრობამ შესაძლოა პირველი მსოფლიო ომის დროინდელი ქიმიური აგენტი გამოიყენა 2024 წლის ბოლოს ანტისამთავრობო აქციების დასაშლელად. ანგარიშში ნათქვამია, რომ ბრიტანელმა ჟურნალისტებმა ესაუბრეს ქიმიური იარაღის ექსპერტებს, საქართველოს პოლიციის სპეცდანიშნულების რაზმების წყაროებს და ექიმებს და აღმოაჩინეს, რომ წყლის ჭავლებში შესაძლოა გამოყენებული ყოფილიყო ბრომბენზილციანიდი, იგივე „კამიტი“. საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურმა გამოძიება დაიწყო. მოგვიანებით მან დაადასტურა, რომ ქიმიური ნივთიერება ნამდვილად იყო გამოყენებული, მაგრამ აღნიშნა, რომ ეს არ იყო „კამიტი“, არამედ ქლორბენზილიდენ მალონონიტრილი, რომელიც ცნობილია როგორც CS გაზი. სააგენტომ დასძინა, რომ „კამიტი“ შინაგან საქმეთა სამინისტროს არასოდეს შეუძენია. ამ განცხადებებმა კიდევ უფრო გააძლიერა კითხვები გამჭვირვალობისა და ინფორმაციაზე წვდომის შესახებ. 2025 წლის იანვარში საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციამ შინაგან საქმეთა სამინისტროსგან საჯარო ინფორმაცია მოითხოვა, მაგრამ პასუხი არ მიუღია. ჯანდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ მას ასევე არ ჰქონდა ინფორმაცია გამოყენებული ნივთიერებების შემადგენლობის შესახებ და რომ ასეთი მონაცემები შინაგან საქმეთა სამინისტროსგან არ იყო მოთხოვნილი. 2024 წლის ნოემბერ-დეკემბერში საქართველოში საპროტესტო აქციები პოლიტიკური დაძაბულობის ფონზე მიმდინარეობდა. ბოლო წლებში დემონსტრაციების დასაშლელად ძალის გამოყენებამ არაერთხელ გამოიწვია მწვავე კრიტიკა საზოგადოებისა და საერთაშორისო თანამეგობრობის მხრიდან. წყლის ჭავლი და ქიმიური აგენტები ფართოდ გამოიყენება სამართალდამცავ ორგანოებში, მაგრამ საერთაშორისო სამართლის მიხედვით, მათი გამოყენება უნდა აკმაყოფილებდეს მკაფიო კრიტერიუმებს: ის უნდა იყოს კანონიერი, აუცილებელი და პროპორციული. წყლის ჭავლებში ქიმიური აგენტების დამატება იშვიათი და განსაკუთრებით მგრძნობიარე პრაქტიკაა, რომელიც მოითხოვს მკაცრ რეგულირებასა და გამჭვირვალობას. საქართველოს შემთხვევაში, დავა მხოლოდ კონკრეტული ნივთიერების იდენტიფიცირებას არ ეხება. ის ასევე ეხება ძალის გამოყენების კანონიერებას, გამოძიების დამოუკიდებლობას და სახელმწიფო ინსტიტუტებისადმი საზოგადოების ნდობას. ორგანიზაცია აკრიტიკებს „მტრული საქმიანობის“ ბრალდებებს, რომლებიც წაუყენეს ექსპერტებს, მოწმეებსა და ადამიანის უფლებათა დამცველებს, რომლებიც BBC-სთვის ინტერვიუებს აძლევდნენ. პუბლიკაციებში გამოყენებული ტოპონიმები და ტერმინოლოგია, ასევე მათში მოცემული შეხედულებები, მოსაზრებები და სტრატეგიები სულაც არ ასახავს JAMnews-ის ან მისი თანამშრომლების შეხედულებებსა და მოსაზრებებს. JAMnews იტოვებს უფლებას წაშალოს კომენტარები, რომლებსაც მიიჩნევს შეურაცხმყოფელად ან სხვაგვარად მიუღებლად. © JAMnews 2025 - ყველა უფლება დაცულია.