რუსეთში სულ უფრო მეტი ვებგვერდი და მესენჯერი ხდება მიუწვდომელი. მაშინ როცა მომხმარებლები ცდილობენ გვერდი აუარონ სამთავრობო აკრძალვებს, სხვები კითხულობენ, თუ რა დარჩება საბოლოოდ ინტერნეტისგან. რუსეთის ინტერნეტის მარეგულირებელმა, როსკომნადზორმა, თავისი DNS (დომენის სახელების სისტემა) სერვერებიდან ამოიღო "youtube.com". თუ მომხმარებელი შეეცდება საიტზე პირდაპირ შესვლას VPN-ის (ვირტუალური კერძო ქსელი) გარეშე, მისი როუტერი ვეღარ შეძლებს მისამართის IP მისამართზე მინიჭებას. ეს ნიშნავს, რომ YouTube რუსეთში აღარ არის ხელმისაწვდომი. WhatsApp-ის დომენიც გაქრა როსკომნადზორის სერვერებიდან. რუსეთის მთავრობამ ასევე წამოიწყო კამპანია მესენჯერ Telegram-ის წინააღმდეგ, რამაც ანალიტიკოსებს ათქმევინა, რომ როსკომნადზორი ისეთ პლატფორმებსაც აკონტროლებს, რომლებიც აქამდე მის კონტროლს არ ექვემდებარებოდა. თუ DNS სერვერები ინტერნეტის სატელეფონო ცნობარის მსგავსია, IP მისამართები კომპიუტერებს, სმარტფონებსა და როუტერებს ენიჭებათ, რათა ისინი ხელმისაწვდომი და იდენტიფიცირებადი გახდნენ. VPN ქმნის დაშიფრულ კავშირს მომხმარებლის მოწყობილობასა და სერვერს შორის, რაც მომხმარებელს საშუალებას აძლევს გვერდი აუაროს გეო-ბლოკირებას და ანონიმურად იმოგზაუროს ინტერნეტში. DW-მ განიხილა ექსპერტებისა და ინტერნეტის მომხმარებლების რჩევები, თუ როგორ უნდა მოხდეს რუსული ბლოკირების გვერდის ავლა. ანონიმურ გამოკითხვაში, კითხვაზე, შეამჩნიეს თუ არა პრობლემები YouTube-თან დაკავშირებით რუსეთში, რესპონდენტთა 46%-მა DW-ს განუცხადა, რომ ვიდეო პლატფორმას VPN-ის საშუალებით იყენებდა, 24%-მა კი განაცხადა, რომ მიმდინარე კავშირის პრობლემები ჰქონდათ VPN-ის გამოყენების მიუხედავად. კიდევ 27%-მა DW-ს განუცხადა, რომ ისინი რუსეთში არ ცხოვრობდნენ, ხოლო 3%-მა თქვა, რომ VPN-ს არ იყენებდნენ და შეფერხებები ჰქონდათ. როსკომნადზორის DNS სერვერებს რეალურად NDNS, ანუ ეროვნული დომენის სახელების სისტემა უნდა ეწოდოს, ინტერნეტ ცენზურის ექსპერტის, მაიკლ კლიმარევის თქმით, რომელმაც ეს Telegram-ის არხზე "zatelecom" გამოაქვეყნა. მისი თქმით, პროგრამული და აპარატურული სისტემა რუსეთში სუვერენული ინტერნეტის კანონთან ერთად დაინერგა. „ეს არის ალტერნატიული „ინტერნეტ ცნობარი“, რომელიც რუსულმა ტელეკომუნიკაციის პროვაიდერებმა უნდა გამოიყენონ“, – განმარტა მან. მან დასძინა, რომ კანონის თანახმად, რუსულ პროვაიდერებს არ აქვთ უფლება გამოიყენონ საერთაშორისო დომენის რეგისტრატორები, არამედ მხოლოდ NDNS, რაც ხელისუფლებას საშუალებას აძლევს ცენტრალიზებულად გააკონტროლოს ვებგვერდებზე წვდომა. Telegram-ის არხის "na_sviazi"-ის ინფორმაციით, ცოტა ხნის წინ NDNS-იდან 13 დომენის სახელი ამოიღეს, მათ შორის DW-ის, BBC-ის, რადიო თავისუფლების, Facebook-ისა და Instagram-ის. აქამდე როსკომნადზორი ძირითადად იყენებდა მონაცემთა ღრმა შემოწმებას (DPI) ინტერნეტზე წვდომის შეზღუდვისთვის. მონაცემთა დამუშავების ეს ტექნოლოგია საშუალებას აძლევს ინტერნეტ ტრაფიკის გაანალიზებას და გაფილტვრას. DPI-ს ასევე შეუძლია შეანელოს მონაცემთა გადაცემა და უზრუნველყოს, რომ ვიდეოები ნელა იტვირთება ან საერთოდ არ იტვირთება რუსი YouTube მომხმარებლებისთვის. ამრიგად, წარსულში ვიდეო პლატფორმა ტექნიკურად ხელმისაწვდომი იყო, მაგრამ ყოველთვის არ მუშაობდა. დამოუკიდებელმა ტელეკომუნიკაციების ექსპერტმა ალექსეი უჩაკინმა რუსული მედია ჯგუფ RBC-ის ბიზნეს პორტალს განუცხადა, რომ იგი ვარაუდობს, რომ როსკომნადზორის შესაძლებლობები მონაცემთა გადაცემის შენელების კუთხით შეზღუდული იყო და მარეგულირებელმა, შესაძლოა, მეტი შეზღუდვა აირჩია საკუთარი რესურსების გასათავისუფლებლად Telegram-ის დასაბლოკად. DW-ის YouTube არხზე გამოქვეყნებულ კომენტარებში მომხმარებლებმა განაცხადეს ინტერნეტზე წვდომის ხარისხის გაუარესების შესახებ. „VPN-ითაც კი, შესამჩნევია შენელება და არასტაბილურობა“, – აღნიშნა ერთმა მომხმარებელმა. „YouTube-ის ყურება უფრო რთულია“, – თქვა მეორემ და დასძინა: „მაგრამ მე არ ვფიქრობ, რომ ეს YouTube-ის გამოა, არამედ VPN-ის გამო. მე ვიყენებ უფასო ვერსიებს“. კიდევ ერთმა მომხმარებელმა თქვა, რომ ის არასოდეს თიშავდა VPN-ს თავის ლეპტოპზე, „რადგან მის გარეშე არაფერი მუშაობს“. რუსეთში სოციალურ ქსელებში უკვე ცვლიან რჩევებს იმის შესახებ, თუ როგორ უნდა გვერდი აუარონ ბლოკირებებს. თუმცა, ზოგიერთ მომხმარებელს ეშინია, რომ ხელისუფლება ასევე შეძლებს ცენზურის გვერდის ავლისთვის გამოყენებული პარამეტრების გამოვლენას. გასულ წელს ძალაში შევიდა კანონი, რომელიც აწესებს ჯარიმას 5000 რუბლამდე (დაახლოებით 55 ევრო ან 65 დოლარი) ინტერნეტში „ექსტრემისტული მასალის“ მოძიებისთვის და ასევე VPN-ების გამოყენებისთვის. YouTube ოფიციალურად არ არის კლასიფიცირებული, როგორც „არასასურველი ორგანიზაცია“ რუსეთში, მაგრამ ხელისუფლება რეგულარულად ადანაშაულებს პლატფორმას აკრძალული კონტენტის გავრცელებაში. „თუ ქვეყანაში მხოლოდ ერთი NDNS არის ხელმისაწვდომი, ვერანაირი პარამეტრი ვერ დაგეხმარებათ ნორმალური DNS ფუნქციონირების აღდგენაში“, – ნათქვამია Telegram-ის არხზე „na_sviazi“. „ამ შემთხვევაში, მომხმარებელმა სერიოზულად უნდა იფიქროს თავისი მონაცემთა ტრაფიკის დაცვაზე და აირჩიოს სანდო VPN-ები.“ მაგრამ ბევრმა მომხმარებელმა ასევე განაცხადა, რომ VPN-ებიც კი არ არის სანდო. ზოგიერთი ვარაუდობს, რომ ეს ნაწილობრივ განპირობებულია თავად VPN პროვაიდერების მიერ დაწესებული შეზღუდვებით ან რეკლამის ბლოკერებით. კლიმარევმა დაადასტურა, რომ VPN-ები და მესამე მხარის DNS სერვისები არ გვთავაზობენ სრულ დაცვას. მისი თქმით, ინტერნეტ პროვაიდერებს ასევე შეუძლიათ დაბლოკონ ალტერნატიული DNS სერვისები. მისთვის სანდო VPN კვლავ ყველაზე ეფექტური გზაა გარე სამყაროსთან კონტაქტის შესანარჩუნებლად, მაგრამ მან გააფრთხილა, რომ რუსეთის ხელისუფლებამ შესაძლოა IP მისამართები გააყალბოს: „და მაშინ თქვენ ვერ გადახვალთ იქ, სადაც გსურთ“. თუ მომხმარებელს არ შეუძლია წვდომა ნამდვილ ვებგვერდებზე, მათ შეიძლება...