სანამ ფილიპინების ყოფილი პრეზიდენტის, როდრიგო დუტერტეს მხარდამჭერები ჰააგაში სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლოსთან (ICC) იკრიბებოდნენ, მსხვერპლთა ოჯახები წლების განმავლობაში განცდილი შიშის, დანაკარგისა და დაშინების შესახებ ყვებოდნენ. ოთხი დღის განმავლობაში გრეის გარგანტა ჰააგაში სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლოს საჯარო გალერეაში იჯდა. ის უსმენდა ICC-ის პროკურორებს, რომლებიც ხმამაღლა კითხულობდნენ ფილიპინების ყოფილი პრეზიდენტის, როდრიგო დუტერტეს სიტყვებს. დუტერტე სასამართლოს წინაშე წარდგა ბრალდებით, რომ ფილიპინებში „ნარკოტიკებთან ომი“ გააჩაღა, რომელმაც ათასობით ადამიანი იმსხვერპლა, მათ შორის გარგანტას ძმა და მამა. გარგანტა ზოგჯერ ჩუმად იჯდა მსხვერპლთა სხვა ოჯახის წევრებთან ერთად. ცრემლები ღვარღვარებდა მის სახეზე, როდესაც ადვოკატები პოლიციის რეიდების შემზარავ დეტალებს იხსენებდნენ – ქუჩები გვამებით იყო სავსე, ზოგიერთს თავზე შესაფუთი ლენტი ჰქონდა შემოხვეული. სხვა მომენტებში, იგი ძლივს იკავებდა რისხვას, როდესაც დუტერტეს ადვოკატი, ნიკოლას კაუფმანი, ამტკიცებდა, რომ დუტერტეს ყოფილ გამოსვლებზე დაყრდნობით დანაშაულებრივი განზრახვის დამტკიცება შეუძლებელია. „ამიტომ არის ჩვენი აქ ყოფნა ასეთი მნიშვნელოვანი. რათა სახე მივცეთ ყველა იმ მოკლულ ადამიანს. ჩვენი საყვარელი ადამიანები, რომლებიც დაიღუპნენ, ჩვენ, ვინც გადავრჩით – ჩვენ უბრალოდ რიცხვები არ ვართ“, - განუცხადა გარგანტამ DW-ს. დუტერტეს ბრალი ედება კაცობრიობის წინააღმდეგ ჩადენილ სამ დანაშაულში – მკვლელობა, რაც დაკავშირებულია ათასობით გავრცელებულ არასასამართლო სიკვდილით დასჯასთან, რომელიც განხორციელდა მისი ნარკოტიკების საწინააღმდეგო კამპანიის დროს, ჯერ დავაოს მერად ყოფნისას, შემდეგ კი ფილიპინების პრეზიდენტობისას. წინასასამართლო მოსმენების დასრულების შემდეგ, ICC-ის მოსამართლეებს ექნებათ 60 დღე, რათა გადაწყვიტონ, წარადგინეს თუ არა პროკურორებმა „არსებითი საფუძვლები“ საქმის სრულფასოვან სასამართლო პროცესზე გადასატანად. გარგანტას მამა, მარსელო, და მისი ძმა, ჯოზეფი, 2016 წელს მოკლეს. მომდევნო წლებში იგი დაიმალა, შიშმა მოიცვა მას შემდეგ, რაც პოტენციური მოწმე გახდა. თითქმის ათი წლის შემდეგ, სექტემბერში, იგი ჰააგაში გაემგზავრა, როდესაც დადასტურების მოსმენა თავდაპირველად იყო დანიშნული, თუმცა დუტერტეს ადვოკატების თხოვნით გადაიდო, რისი მიზეზიც მისი სუსტი ჯანმრთელობა გახდა. ამ კვირაში დუტერტემ უარი თქვა წინასასამართლო მოსმენებზე პირადად დასწრების უფლებაზე. გარგანტამ თქვა, რომ გრძნობდა არა მხოლოდ იმედს, არამედ კიდევ ერთ ემოციას, რომელიც მას ამდენი ხნის განმავლობაში გაურბოდა: ბედნიერებას. „ეს ჯერ კიდევ არ არის გამარჯვება. მაგრამ ეს უზარმაზარი ნაბიჯია სამართლიანობის გრძელ კიბეზე. არ არსებობს მოკლე გზები, ეს ნაბიჯ-ნაბიჯ პროცესია. მაგრამ ჩვენ აქ ვართ და გავაგრძელებთ ბრძოლას“, - განაცხადა მან. სასამართლოს გარეთ და დაკავების ცენტრის მოპირდაპირე მხარეს, სადაც დუტერტე გასული წლის მარტში ფილიპინებში დაკავების შემდეგ იმყოფება, მხარდამჭერები ფხიზლობენ. ქუდებით, მაისურებითა და სახის სტიკერებით, რომლებზეც ეწერა „დააბრუნეთ ის სახლში“, ისინი დუტერტეს გათავისუფლებას ითხოვდნენ. ისინი ეხმიანებიან დუტერტეს იურიდიულ მრჩეველს, რომელიც 80 წლის ყოფილი პრეზიდენტის დროებით გათავისუფლებას ითხოვს. ICC-მ უარყო ეს მოთხოვნა და ბრძანა, რომ დუტერტე ICC-ის პატიმრობაში დარჩეს სასამართლო პროცესის მოლოდინში. ზოგიერთმა, მაგალითად, ჩრდილოეთ ირლანდიაში მცხოვრებმა ექთანმა, მაგდალენა ჰუელგომ, სამსახურიდან დრო აიღო და მეუღლესთან ერთად ნიდერლანდებში გაემგზავრა. „ჩვენ დავაოდან ვართ და ვნახეთ ყველა ის კარგი საქმე, რაც პრეზიდენტმა იქ გააკეთა. ჩვენ აქ ვართ მის მხარდასაჭერად“, - თქვა მან. ფილიპინელ მეზღვაურთა ჯგუფი როტერდამიდან ჩამოვიდა და ამჯობინა, რომ ნაპირზე თავიანთი უკანასკნელი დღეები სასამართლოსთან, ყოფილი პრეზიდენტის მხარდასაჭერად გაეტარებინა გემზე ასვლამდე. „პრეზიდენტმა დუტერტემ იმდენი რამ გააკეთა ჩვენთვის, მიგრანტი მუშაკებისთვის, მაგალითად, როდესაც ის ახლო აღმოსავლეთის ქვეყნებს დაუპირისპირდა ცუდი მოპყრობის გამო“, - განუცხადა DW-ს მარლონ გალოლამ, 20-წლიანი სტაჟის მეზღვაურმა. „არცერთ სხვა პრეზიდენტს ეს ჩვენთვის არ გაუკეთებია.“ მსხვერპლთა ოჯახების ტკივილის აღიარების მიუხედავად, მხარდამჭერები ამტკიცებენ, რომ დუტერტე მოქმედებდა ქვეყნის ინტერესებიდან გამომდინარე, როგორც მათ სჯეროდათ. ICC-მ უფლება მისცა 539 მსხვერპლს, მონაწილეობა მიიღონ ბრალდებების დადასტურებაში სამი დანიშნული ადვოკატის მეშვეობით. ICC-ის სპიკერმა, ორიან მეილეტმა განაცხადა, რომ მსხვერპლთათვის სასამართლო დარბაზში ფორმალური ხმის მიცემა საერთაშორისო სისხლის სამართლის ისტორიაში პირველია. „მნიშვნელოვანია, რომ მსხვერპლებს ჰქონდეთ ხმა პროცესებში“, - თქვა მან. მათი მონაწილეობის მეთოდი ჯერ კიდევ დასრულების პროცესშია, მაგრამ მეილეტმა განმარტა, რომ მსხვერპლთა შორის იქნებიან არა მხოლოდ ოჯახის წევრები, არამედ ექსპერტებიც, რომლებსაც შეუძლიათ საქმეზე ინფორმაციის მიწოდება. „სასამართლოსთვის, რომელიც ყველაზე მეტად დაზარალებული თემებისგან შორს მდებარეობს, აზრიანი მონაწილეობა მისი ლეგიტიმურობისთვის აუცილებელია“, - განუცხადა DW-ს დანია ჩაიკელმა, ადამიანის უფლებათა საერთაშორისო ფედერაციის (FIDH) წარმომადგენელმა ICC-ში. „ოჯახის წევრების დასწრება ამ ისტორიულ მოსმენაზე, წლების უპასუხისმგებლობის შემდეგ, ძლიერი გზავნილია. აქ ყოფნა ნამდვილ გამბედაობას მოითხოვს.“ შეერა ესკუდერომ კარგად იცის, რას ნიშნავს გამბედაობა. მისი ძმა, ეფრაიმი, ნარკოტიკების საწინააღმდეგო კამპანიის დროს მოკლეს. მან DW-ს ტელეფონით თავისი ძმის ფოტო აჩვენა. მისი ცხედარი ქუჩაში იპოვეს, თავზე შესაფუთი ლენტი ჰქონდა შემოხვეული. მოსმენების წინ ესკუდერო ტროლინგისა და მზარდი მუქარების მსხვერპლი გახდა, მათ შორის ხელოვნური ინტელექტის...