პაკისტანში მცხოვრებლები წყლის დეფიციტის წინააღმდეგ ხელოვნურ მყინვარებს ქმნიან

ქვეყნის ჩრდილოეთ ნაწილში მცხოვრებლები ხელოვნურ მყინვარებს ქმნიან წყლის დეფიციტის დასაძლევად, მაღალი ტემპერატურის ფონზე. გაზიარება შენახვა სკარდუ, პაკისტანი – მაშინ, როდესაც პაკისტანი ებრძვის მზარდი ტემპერატურის შედეგებს, რაც მის მყინვარებს დნობს, ქვეყნის მაღალმთიანი ჰიმალაის რეგიონის მაცხოვრებლებმა წყლის დეფიციტის საწინააღმდეგოდ მიიღეს ტრადიციული ტექნიკა, ცნობილი როგორც „მყინვარის დამყნობა“ (glacier grafting). პაკისტანი, სადაც დაახლოებით 13,000 მყინვარია, შედის კლიმატის მიმართ ყველაზე მოწყვლადი ათი ქვეყნის სიაში, მიუხედავად იმისა, რომ მისი წვლილი გლობალურ ემისიებში ერთ პროცენტზე ნაკლებია. გლობალური დათბობის გაუარესებასთან ერთად, მეტი მყინვარის დნობის ეფექტი „სავარაუდოდ მნიშვნელოვანი იქნება“, განაცხადა პაკისტანის ეროვნულმა კატასტროფების მართვის სააგენტომ (NDMA) გასულ წელს. „მყინვარის დამყნობა“, ადგილობრივად ცნობილი როგორც „მყინვარის ქორწინება“, არის ტექნიკა, რომელიც გულისხმობს ყინულის „დარგვას“ საგულდაგულოდ შერჩეულ მაღალმთიან ადგილებში ახალი ხელოვნური მყინვარების შესაქმნელად – პროცესი, რომელიც ექსპერტების თქმით, საუკუნეებს ითვლის. ეს ტექნიკა მოიცავს მყინვარებიდან მოტანილი ყინულის შენახვას ადამიანთა დასახლებებთან ახლოს, წყლის დეფიციტის პერიოდში. სკარდუს ბალტისტანის უნივერსიტეტის პროფესორისა და მკვლევრის, ზაქირ ჰუსეინ ზაქირის თქმით, მყინვარის დამყნობის ყველაზე ადრეული დაფიქსირებული შემთხვევა მე-14 საუკუნით თარიღდება, როდესაც სუფი წმინდანმა მირ საიედ ალი ჰამადანმა მყინვარი გიარის სოფელში დამყნო. „ეს მყინვარი ბლოკავდა გზას, რომლითაც იარქანდიდან დამპყრობლები ხალხის გასაძარცვად მოდიოდნენ“, – განუცხადა ზაქირმა, რომელიც ჰიმალაის რეგიონში ამ პრაქტიკას იკვლევდა, Al Jazeera-ს. დროთა განმავლობაში, ის, რაც თავდაპირველად თავდაცვითი აქტი იყო, მსოფლიოს ერთ-ერთი ყველაზე მყიფე მთის ეკოსისტემაში წყლის დეფიციტის მართვის მეთოდად გადაიქცა. ინდოეთის მხარეს, საზღვრის გადაღმა ლადახის რეგიონში მცხოვრები ხალხიც იყენებს ტრადიციულ ცოდნას ყინულის შესანარჩუნებლად კლიმატის ცვლილებისა და უკანდახეული ბუნებრივი მყინვარების ფონზე. ლადახში შედარებით ახალი ტექნიკა შემუშავდა „ყინულის სტუპის“ შესაქმნელად, რომელიც წარმოიქმნება გაყინვის ტემპერატურაზე წყლის შესხურების შემდეგ. კონუსის ფორმის ყინულის სტრუქტურა უფრო დიდხანს რჩება გაყინული, რადგან მისი ზედაპირი სრულად არ არის მზის ზემოქმედების ქვეშ. ე.წ. „მამრობითი“ და „მდედრობითი“ ყინული სხვადასხვა ადგილიდან მოაქვთ და აერთიანებენ ხელოვნური მყინვარის შესაქმნელად. სოფლის მაცხოვრებლებმა, სადაც ეს ტექნიკა დაინერგა, ისევე როგორც ექსპერტებმა, Al Jazeera-ს განუცხადეს, რომ მოხალისეები გადიან და აგროვებენ დაახლოებით 200 კგ (441 ფუნტი) „მამრობით“ ყინულს ერთი ხეობიდან და „მდედრობით“ ყინულს მეორედან. ადგილობრივების თქმით, მამრობითი ყინული, როგორც წესი, შავი ფერისაა, ხოლო მდედრობითი ყინული უფრო ღია, რაც უფრო ნაყოფიერ წყალს იძლევა და ზრდის სოფლის მეურნეობის პროდუქტიულობას. ძველ დროში, ტრანსპორტის არარსებობის, ასევე მთებში არსებული ციცაბო, ვიწრო და მოლიპული ბილიკების გამო, მოხალისეები რამდენიმე დღის განმავლობაში ფეხით მოგზაურობდნენ, ზურგზე ტრადიციული ხის გალიებით ყინული დაჰქონდათ. ეს პროცესი სპეციფიკურ მასალებს მოითხოვს: ნახშირი, ბალახი, მარილი და შვიდი სხვადასხვა ნაკადიდან შეგროვებული წყალი. დამყნობის ადგილისკენ გამგზავრებამდე ჯგუფი კითხულობდა ყურანის აიებს, ასრულებდა სულიერ რიტუალებს და ლოცულობდა წარმატებისთვის. მასალა, მათ შორის ყინულის ორივე ბლოკი, ადგილზე მიჰქონდათ „გარემოსადმი პატივისცემისა და კულტურულად წმინდა პრაქტიკის მკაცრად დაცვით“, – განაცხადეს ადგილობრივებმა. ისინი თავს არიდებდნენ პლასტმასის გამოყენებას, უკან იხევდნენ ამორალური ქმედებებისგან და პროცესის განმავლობაში მხოლოდ ადგილობრივი წარმოების საკვებს მოიხმარდნენ, როგორიცაა ხორბალი, ქერი, გარგარი და ხელნაკეთი პური. იუმორი, მუსიკა ან ცოცხალი არსებებისთვის ზიანის მიყენება მკაცრად აკრძალულია, რადგან პროცედურა განიხილებოდა როგორც სულიერი, ასევე ეკოლოგიური პასუხისმგებლობა. დამყნობის ადგილას, უსაფრთხო ზონაში, ზვავსაშიშროებისა და წყალდიდობის რისკის ზონებისგან მოშორებით, პატარა თხრილს თხრიდნენ. მამრობითი და მდედრობითი ყინულის ნაჭრებს საგულდაგულოდ ფენდნენ ერთმანეთზე, ურევდნენ მარილს, ნახშირს და ბალახს. „მამრობითი ნაჭრები მარჯვნივ იდება, ხოლო მარცხნივ – მდედრობითი ყინულის ნაჭრები“, – განაცხადა ზაქირმა. შვიდი ნაკადიდან შეგროვებულ წყალს ნელ-ნელა აწვეთებდნენ ყინულზე, რათა ფენები შეკავშირებულიყო. რამდენიმე თვის განმავლობაში ნაჭრები ერთ ყინულის მასად შეერწყა. თუ ადგილზე სეზონური თოვლი მოვიდოდა, მასა თანდათან მყინვარად გადაიქცეოდა. მინიმუმ სამი წლის განმავლობაში გადარჩენის და სეზონური თოვლის ციკლების გაძლების შემდეგ, ხელოვნურად დამყნობილი მყინვარი გაფართოვდებოდა. მომდევნო რამდენიმე წლის განმავლობაში ის წყლის საიმედო წყაროდ იქცეოდა. ზაქირმა დაამატა, რომ პროცესში ადგილის შერჩევა გადამწყვეტია: ჩრდილოეთისკენ მიმართული ფერდობები, ძლიერი ქარები, მზის ნაკლები ზემოქმედება და პირდაპირი ნაკადისგან დაცვა აუცილებელია. ადგილობრივებმა და ექსპერტებმა Al Jazeera-ს განუცხადეს, რომ ამ ტექნიკის ირგვლივ არსებული ღრმა სულიერი და კულტურული ასპექტები განასხვავებს მყინვარის დამყნობას წმინდა ტექნიკური ჩარევებისგან. ყინულის ნაჭრებს არასოდეს არ უნდა შეეხოს მიწას და შეგროვებიდან დარგვამდე უწყვეტ მოძრაობაში უნდა იყოს. „ხშირად, მანქანები, რომლებსაც ეს ყინულის ნაჭრები გადააქვთ, არასოდეს ითიშება“, – გაიხსენა ზაქირმა და დასძინა, რომ დამხმარეებს ეკრძალებათ საუბარი, პლასტმასის გამოყენება ან ადგილთან ახლოს მოშარდვა. „თუ