კინო
/
18.02.2026
ორი ქალი რეჟისორი, ორი კონტრასტული ჟანრი: უსამართლობის ისტორიები ბერლინალეზე
ავღანელი რეჟისორის, შაჰრბანუ სადათის „ცუდი კაცები არ არსებობენ“ (No Good Men) და ირანელი რეჟისორის, მაჰნაზ მოჰამადის „როია“ (Roya) მსოფლიო პრემიერით წლევანდელ ბერლინის საერთაშორისო კინოფესტივალზე წარდგნენ. მიუხედავად იმისა, რომ ერთი რომანტიკული კომედიაა, მეორე კი დამთრგუნველი ფსიქოლოგიური დრამაა, ორივე ფილმი რეჟისორების სამშობლოში ქალების მიმართ განცდილ უსამართლობას ასახავს, საკუთარი პირადი გამოცდილებების ფონზე.
ეს ორი ქალი კინორეჟისორი საკუთარ სამშობლოში განცდილ უსამართლობას კონტრასტული ჟანრების — რომანტიკული კომედიისა და კოშმარული დრამის — მეშვეობით გადმოსცემს. ეს ორი ფილმი ერთმანეთისგან რადიკალურად განსხვავებულია: ავღანელი კინორეჟისორის, შაჰრბანუ სადათის „ცუდი კაცები არ არსებობენ“ (No Good Men) სასიამოვნო რომანტიკული კომედიაა, ხოლო ირანელი რეჟისორის, მაჰნაზ მოჰამადის „როია“ (Roya) დამთრგუნველი ფსიქოლოგიური დრამაა. მიუხედავად სტილისტური კონტრასტისა, ნამუშევრებს ერთი საერთო მახასიათებელი აქვს: ისინი ორი ქალი კინორეჟისორის გამორჩეულ სარეჟისორო მიდგომებს წარმოაჩენენ, რომლებმაც საკუთარ ავტოკრატიულ სამშობლოებში განცდილი უსამართლობის პირადი გამოცდილებები გამოიყენეს. „ცუდი კაცები არ არსებობენ“ და „როია“ ორივემ მსოფლიო პრემიერა წლევანდელ ბერლინის საერთაშორისო კინოფესტივალზე აღნიშნა.
შაჰრბანუ სადათის „ცუდი კაცები არ არსებობენ“ ფესტივალი 12 თებერვალს გახსნა. რეჟისორის წინა სრულმეტრაჟიანი ფილმები, „მგელი და ცხვარი“ (Wolf and Sheep, 2016) და „ბავშვთა სახლი“ (The Orphanage, 2019), მანამდე კანის კინოფესტივალზე დადებითად იყო მიღებული. „ცუდი კაცები არ არსებობენ“, რომელიც ავღანეთის პირველ რომანტიკულ კომედიად არის აღწერილი, სადათი ასევე ასრულებს ნარუს, ოპერატორის, მთავარ როლს, რომელიც კაბულის სატელევიზიო არხზე პროფესიულ ღირსებას ამტკიცებს, რადგან ახერხებს დოკუმენტირება გაუკეთოს, თუ როგორ გრძნობენ სხვა ქალები ქვეყანაში მამაკაცების მიმართ. მარტოხელა დედა, ნარუ კვლავ აწყდება შევიწროებას თავისი უსაქმური ყოფილი მეუღლისგან, ამავდროულად კი ახალ ურთიერთობას ამყარებს თავის ერთ-ერთ კოლეგასთან. მრავალი თვალსაზრისით, ეს ნარუს ცხოვრებაში აყვავების პერიოდია, მაგრამ ეს ხდება თალიბანის მიერ ქვეყნის ხელში ჩაგდებამდე, რამაც შეწყვიტა პოსტ-თალიბანის დემოკრატიზაციის ორ ათწლეულიანი ერა, 2001-2021 წლებში. ფილმში ნარუ და მისი მეგობარი ქალები თავისუფლები არიან და ღიად განიხილავენ თავიანთ ურთიერთობის პრობლემებს. ერთ სცენაში ისინი ოფისში ხუმრობენ დილდოთი, რომელიც აშშ-დან ნარუსთვის საჩუქრად ჩამოიტანეს. მაგრამ, როგორც სადათი ბერლინალეს პრესკონფერენციაზე განმარტავს, ეს პერსონაჟები ქვეყნის ყველაზე პრივილეგირებულ საშუალო ფენის ქალებს წარმოადგენენ; მათ აქვთ სამუშაო, რომელიც ფინანსურად დამოუკიდებელს ხდის მათ და საკუთარი თავისუფლება აქვთ კაბულის ცენტრში არსებულ „თავისუფლების პატარა ბუშტში“. მაგრამ „როგორც კი ქალი ტოვებს ამ ბუშტს და მიდის რაიონებში ან პროვინციებში, ის კარგავს თავისი დამოუკიდებლობის ნაწილს, ან თუნდაც მთლიანად. ბევრგან მამაკაცის გვერდით ყოფნა არჩევანი კი არა, აუცილებლობაა“, – განმარტავს სადათი, გულისხმობს რა უკიდურესად პატრიარქალურ სისტემას, რომელიც არსებობდა შედარებითი თავისუფლების იმ ორ ათწლეულში.
კინორეჟისორი ასევე აკრიტიკებს ავღანეთის „ე.წ. დემოკრატიის ეპოქას“, რომლის დროსაც „ქალთა უფლებები ავღანეთში პოპულარულ ინდუსტრიად იქცა“, – ამბობს ის. მიუხედავად იმისა, რომ საერთაშორისო დაფინანსება ქალთა გაძლიერებისთვის მიედინებოდა, მისი განმარტებით, ყველგან კორუფცია იყო და ფული იშვიათად აღწევდა თავად ქალებამდე. „ქალების ყოველდღიურ ცხოვრებაში ძალიან ცოტა რამ შეიცვალა. ბევრი არასამთავრობო ორგანიზაცია და ინდივიდი გამდიდრდა, ხოლო ქალები, რომლებსაც ისინი მხარდაჭერას უცხადებდნენ, არა“, – აღნიშნავს სადათი. რადგან კინორეჟისორი სულ უფრო მეტად გრძნობდა, რომ არასამთავრობო ორგანიზაციების ენა „ქალთა უფლებების“ კონცეფციას საკუთარი სარგებლისთვის იყენებდა, მიხვდა, რომ ამ საკითხის დაბრუნება შეეძლო ქვეყნის სექსიზმსა და პატრიარქალურ აზროვნებაზე კომენტირებით საკუთარი პირადი ისტორიების მეშვეობით. „ამავდროულად, მე ასევე იმედგაცრუებული ვიყავი იმით, რომ ავღანეთის ამსახველ ისტორიებსა და ნარატივებში ქვეყანა თითქმის ყოველთვის ომის დრამის პრიზმით იყო წარმოდგენილი“, – განმარტავს ის, რამაც რომანტიკულ კომედიაზე მუშაობისკენ უბიძგა. პროექტისთვის მას კრიტიკა შეხვდა, რადგან ზოგიერთი მიიჩნევდა, რომ ჟანრი შეუფერებელი იყო, იმის გათვალისწინებით, რომ ავღანეთში ხალხი პოლიტიკური სიტუაციის გამო იტანჯებოდა. მაგრამ ის, თავის მხრივ, განაწყენდა, რომ სხვებს შეეძლოთ განესაზღვრათ, თუ რა ისტორიები უნდა მოეყოლა; ეს იყო კიდევ ერთი გზა „ავღანელების დეჰუმანიზაციისა, იმით, რომ არ აძლევდნენ მათ საშუალებას გადაეღოთ ფილმი ავღანეთში მცხოვრებ ადამიანებზე – ადამიანებზე, რომელთა ყოველდღიური ცხოვრებაც იუმორსა და სიმსუბუქეს შეიცავს“.
ირანელი რეჟისორის მაჰნაზ მოჰამადის „როია“-ში იუმორისა და სიმსუბუქისთვის ადგილი აღარ რჩება: ფილმი ირანის ევინის ციხეში არსებულ საშინელ პირობებს პატიმრის სუბიექტური პერსპექტივიდან ასახავს და თანაბრად წარმოაჩენს წამების ფსიქოლოგიურ გავლენას. როია (მელის საზენის შესრულებით) მასწავლებელია, რომლის პოლიტიკური შეხედულებებიც მას ამ საშინელ ციხეში ახვედრებს. სამმეტრიან საკანში გამუდმებით მოციმციმე შუქი და სხვა პატიმრების მტანჯველი კივილი მის სენსორულ სივრცეს ავსებს. მას რეგულარულად აწამებენ იძულებითი, ტელევიზიით გადაცემული აღიარების მისაღებად. როია დუმილს ინარჩუნებს. ბევრი პატიმრისთვის, „ეს სიჩუმე წინააღმდეგობის ბოლო გზაა“, – განუცხადა მოჰამადიმ DW-ს. ფილმი ასევე გვიჩვენებს, თუ როგორ რჩება როია თავის სიჩუმეში გამომწყვდეული, მისი გონება კვლავ დატყვევებულია, მაშინაც კი, როდესაც მას ათავისუფლებენ — და ავალდებულებენ ელექტრონული მონიტორინგის მოწყობილობის ტარებას. ევინში მრავალჯერადი დაპატიმრების გამო, მოჰამადიმ წერა ციხეში დაიწყო: „წლები გავატარე ამ გამოცდილებებთან ერთად. ფილმმა საშუალება მომცა ხელახლა განმევლო ისინი, ფენა-ფენა, და უკეთ გამეგო, თუ როგორ...
#ადამიანის უფლებები
#ირანი
#ბერლინალე
#კინოფესტივალი
#დრამა
#ავღანეთი
#ქალთა უფლებები
#ქალი რეჟისორები
#უსამართლობა
#რომანტიკული კომედია
წყარო: www.dw.com
გაზიარება