აზრებისა და გრძნობების წერილობით გადმოცემის ისტორია შესაძლოა ათობით ათასი წლით ძველი იყოს, ვიდრე აქამდე მიიჩნეოდა, რაც აღმომჩენ არქეოლოგებს აკვირვებს. მკვლევარებმა გერმანიის გამოქვაბულებში 45 000 წლის წინანდელ არტეფაქტებზე, მათ შორის მამონტის ეშვებზე, ხაზების, ნაჭდევების, წერტილებისა და ჯვრებისგან შემდგარი ნიმუშები აღმოაჩინეს, რომელთაც, სავარაუდოდ, მნიშვნელობა ჰქონდა. ტრადიციულად ისტორიკოსები პირველი დამწერლობის გაჩენას დაახლოებით 5 000 წლის წინანდელ პროტო-ლურსმულ დამწერლობას მიაწერენ, რომელიც ძველ ერაყში, იგივე მესოპოტამიაში შეიქმნა. გერმანიაში აღმოჩენილი სიმბოლოების ზუსტი მნიშვნელობა ჯერ კიდევ საიდუმლოდ რჩება. ეს ობიექტები შექმნილია იმ დრომდე ცოტა ხნით ადრე, სანამ ჰომო საპიენსი აფრიკიდან ევროპაში გადავიდოდა, სადაც ნეანდერტალელებთან ურთიერთობდა. აქამდე მიიჩნეოდა, რომ დამწერლობა მესოპოტამიაში დაახლოებით ძვ. წ. 3000 წლისთვის განვითარდა, რასაც მოჰყვა იეროგლიფები ეგვიპტეში, შემდეგ კი ჩინეთსა და მეზოამერიკაში. „ქვის ხანის ნიშნების თანმიმდევრობა დამწერლობის ადრეული ალტერნატივაა“, – ამბობს პროფესორი კრისტიან ბენცი ზაარლანდის უნივერსიტეტიდან, ახალი კვლევის ერთ-ერთი ავტორი. ნაშრომი ვარაუდობს, რომ ქვის ხანის ადამიანები ისეთივე გონიერები იყვნენ, როგორც თანამედროვე ადამიანები, – აღნიშნავს მკვლევარი ევა დუტკიევიჩი ბერლინის პრეისტორიისა და ადრეული ისტორიის მუზეუმიდან. „ჯერჯერობით, ჩვენ მხოლოდ ზედაპირულად შევისწავლეთ ის, რაც შეიძლება აღმოჩენილი იყოს სიმბოლოების თანმიმდევრობის თვალსაზრისით მრავალფეროვან არტეფაქტებზე“, – ამატებს ის. გუნდმა გაანალიზა 3000-ზე მეტი სიმბოლო 260 ობიექტზე, რათა აღმოეჩინა ის, რასაც ისინი დამწერლობის დნმ-ს უწოდებენ. ზოგიერთი ობიექტი სამხრეთ გერმანიაში, ბადენ-ვიურტემბერგის 37-კმ-იანი გამოქვაბულების სისტემიდან, სახელწოდებით ლონეტალი, არის. მამონტის ეშვისგან გამოკვეთილ პატარა ფიგურაზე მკვლევარებმა ყურადღებით გაანალიზეს ჯვრებისა და წერტილების ამოტვიფრული რიგები. ხოლო არტეფაქტზე, სახელწოდებით „თაყვანისმცემელი“ (adorant), რომელიც გეისენკლოსტერლეს გამოქვაბულიდან, ახტალის ხეობაში აღმოჩნდა, მათ გამოავლინეს წერტილებისა და ნაჭდევების რიგები სპილოს ძვლის ფილაზე, რომელიც ლომ-ადამიანის ჰიბრიდს გამოსახავს. მათ მიაჩნიათ, რომ ნიშნების, კერძოდ კი ზურგზე არსებული წერტილების განლაგება მიუთითებს იმაზე, რომ ეს ნიმუშები კომუნიკაციისთვის გამოიყენებოდა. მკვლევარები თვლიან, რომ ქვის ხანის ადამიანები განზრახ კვეთავდნენ ამ სიმბოლოებს შეტყობინებების, მნიშვნელობისა და აზრების გადმოსაცემად. „ჩვენი შედეგები ასევე აჩვენებს, რომ პალეოლითის ეპოქის მონადირე-შემგროვებლებმა შექმნეს სიმბოლოების სისტემა, რომლის ინფორმაციული სიმჭიდროვე სტატისტიკურად შედარებულია ძველი მესოპოტამიის უადრესი პროტო-ლურსმული დამწერლობის ფირფიტებთან – ოღონდ 40 000 წლით ადრე“, – აცხადებს ბენცი. მნიშვნელობის პოვნის გასაღები სიმბოლოების სიმჭიდროვეშია. მათ აღმოაჩინეს ნიშნების მაღალი განმეორებადობა და შემდგომი სიმბოლოების პროგნოზირებადობა, რაც „გაცილებით გვიანდელ პროტო-ლურსმულ დამწერლობასთან შედარებულია“, – ბენცის მიხედვით. მათ აღმოაჩინეს უფრო მკვრივი ნიმუშები ფიგურებზე, ვიდრე ხელსაწყოებზე. გუნდი აცხადებს, რომ ეს იმაზე მიუთითებს, რომ ინფორმაციის კომუნიკაცია ძალიან მნიშვნელოვანი იყო პალეოლითის ხანის ადამიანებისთვის. „ისინი დახელოვნებული ოსტატები იყვნენ. ჩანს, რომ მათ ეს ობიექტები თან ატარებდნენ. ბევრი მათგანი ძალიან კარგად ეტევა ხელში, ზუსტად ის ზომაა, რომ ხელისგულზე მოთავსდეს“, – ამბობს დუტკიევიჩი. კვლევა გამოქვეყნებულია ჟურნალ PNAS-ში. საავტორო უფლება 2026 BBC. ყველა უფლება დაცულია. BBC არ არის პასუხისმგებელი გარე საიტების შინაარსზე. წაიკითხეთ ჩვენი მიდგომის შესახებ გარე ბმულებთან დაკავშირებით.