მოგზაურობამ შეიძლება გამოიწვიოს ზედმეტი ტურიზმი, ხელი შეუწყოს კლიმატის ცვლილებას და მხარი დაუჭიროს პრობლემურ პოლიტიკურ სისტემებს. თუმცა, ინდუსტრია ასევე ქმნის საარსებო წყაროებს და ხელს უწყობს გაცვლას. მოგზაურობამ ზოგჯერ შეიძლება მორალურ დილემაში ჩაგვაგდოს. დისკომფორტის შეგრძნება შეიძლება ყოველდღიური რეალობიდან წარმოიშვას — მაგალითად, ფრენის შედეგად გამოწვეული ნახშირბადის ემისიები, ან თანამედროვე მასობრივი ტურიზმის უფრო ფართო შედეგები. ეს უბრალოდ მისაღებია? უბრალოდ უნდა შევწყვიტოთ მოგზაურობა, თუ არსებობს ამის უკეთესი გზები? ვოლფგანგ სტრასდასისთვის პასუხი ნათელია: „ვფიქრობ, საერთოდ არ არის საჭირო დანაშაულის გრძნობის ქონა“, — ამბობს მდგრადი ტურიზმის ცენტრის სამეცნიერო დირექტორი ბერლინში, რომელიც მრავალი წლის განმავლობაში სწავლობდა მოგზაურობის გავლენას. მსოფლიოს მრავალ ნაწილში ტურიზმი ეკონომიკის საკვანძო სექტორი და კეთილდღეობის მნიშვნელოვანი მამოძრავებელი ძალაა. მიუხედავად ამისა, ის ამტკიცებს, რომ გარკვეული ფაქტორები წინასწარ გულდასმით უნდა იქნას გათვალისწინებული, განსაკუთრებით კი მოგზაურობის ეკოლოგიური ნაკვალევი და ზედმეტი ტურიზმით გამოწვეული ზეწოლა. „უნდა ჰკითხოთ საკუთარ თავს: „მართლა მჭირდება ათენში წასვლა ზაფხულის შუა რიცხვებში, როდესაც ისედაც გადაჭედილია?“,“ — ამბობს ის. არასეზონზე ღირსშესანიშნაობების დათვალიერება, თუ თქვენი გარემოებები ამის საშუალებას იძლევა, მაინც ხელს უწყობს კონკრეტულ ლოკაციაზე ზეწოლის შემცირებას. ასევე შეგიძლიათ ჰკითხოთ საკუთარ თავს, არსებობს თუ არა ალტერნატიული მიმართულებები, რომლებიც ისეთივე საინტერესოა, მაგრამ ნაკლებად გადატვირთული. შეგიძლიათ აირჩიოთ გერმანიის ქალაქი ლაიფციგი დედაქალაქ ბერლინის ნაცვლად, ან ფილადელფია ნიუ-იორკის ნაცვლად, გვთავაზობს ის. „არსებობს არასაკმარისი ტურიზმიც“, — ამბობს სტრასდასი — ადგილები, რომელთა მაცხოვრებლები სიამოვნებით მიიღებდნენ მეტ ვიზიტორს. პეტრა თომასი, „Forum Anders Reisen“-ის მმართველი დირექტორი, რომელიც მდგრადი ტურიზმის ასოციაციაა 140-ზე მეტი ასოცირებული ტუროპერატორით, თანხმდება ამ მოსაზრებას. ის ასახელებს ჩრდილოეთ ესპანეთის რეგიონ კატალონიის მაგალითს, სადაც სოფლად მცხოვრებ ბევრ ადამიანს მეტი ტურიზმი სურს. ბარსელონას, კატალონიის დედაქალაქს, ამასობაში, აშკარად ზედმეტად ბევრი ტურისტი ჰყავს. „Forum Anders Reisen“-ის ტუროპერატორები იცავენ მკაცრ კრიტერიუმებს, რათა მათმა კლიენტებმა დანაშაულის გრძნობის გარეშე დატკბნენ დასვენებით. სხვა საკითხებთან ერთად, ეს ნიშნავს, რომ თავიდან უნდა იქნას აცილებული ისეთი რეგიონები, რომლებიც „უკვე იმდენად ხშირად სტუმრობენ ტურისტებს, რომ არსებობს ზედმეტი გამოყენების რისკი“, — ამბობს თომასი. თომასი დარწმუნებულია, რომ „არსებობს პირობები, რომლის დროსაც ტურიზმს დადებითი გავლენა აქვს“. ადამიანები ერთიანდებიან, ხდება კულტურული გაცვლა და მოგზაურები იძენენ ღირებულ გამოცდილებას, რომელიც ცვლის მათ მსოფლმხედველობას, ამბობს ის. თუმცა, მან საკუთარი თვალითაც ნახა, თუ როგორ შეიძლება ტურისტების ქცევამ უსიამოვნო სიტუაციები გამოიწვიოს. მას გაახსენდა კამერუნის სოფლად სამოგზაურო ჯგუფთან ერთად მოგზაურობა, როდესაც მისმა ზოგიერთმა თანამგზავრმა ადგილობრივი სოფლის მცხოვრებლების სახლების უპატივცემულოდ გადაღება დაიწყო. „რამდენიმემ გადაიღო სურათები სახლებში, თითქოს არაფერი მომხდარაო“, — იხსენებს ის. მას მიაჩნდა, რომ ტურისტებმა დაარღვიეს ადგილობრივი მოსახლეობის პირადი ცხოვრების ხელშეუხებლობა. „მე მრცხვენოდა მათი“. ოლივერ ცვალენი, გატაცებული მოგზაური და ბლოგ „Weltreiseforum“ (მსოფლიო მოგზაურობის ფორუმი) ავტორი, წლების განმავლობაში სწავლობს მორალურ კონფლიქტებს, რომლებსაც მოგზაურები ყოველდღიურად აწყდებიან. „გარკვეულ მომენტში მივხვდი, რომ ადამიანების უმეტესობა გულწრფელად ცდილობს პასუხისმგებლობით მოიქცეს მოგზაურობისას და სურს რაც შეიძლება ნაკლები ზიანი მიაყენოს“, — ამბობს შვეიცარიელი მწერალი. ამავდროულად, ის აღნიშნავს, რომ „სწორი“ ქმედების მიმართულება ხშირად გაურკვეველია. „უნდა მივცეთ თუ არა კალმები მათხოვარ ბავშვებს?“ — კითხულობს ცვალენი. „ეს ხელს უწყობს მათ განათლებას, თუ მშობლებისთვის უფრო მიმზიდველს ხდის შვილების სკოლის ნაცვლად მათხოვრობაზე გაგზავნას?“ გამოწვევებს ასევე ქმნის ისეთ ქვეყნებთან ურთიერთობა, რომელთა მთავრობას და პოლიტიკურ სისტემას მოგზაური არ ეთანხმება და არ სურს მისი მხარდაჭერა. „დიახ, შესაძლოა არსებობდეს კანონიერი წინააღმდეგობები წეს-ჩვეულებებთან, კანონებთან ან მთავრობებთან დაკავშირებით“, — ამბობს ცვალენი. „მაგრამ როდესაც ჩვენ ბოიკოტს ვუცხადებთ კონკრეტულ ადგილას მოგზაურობას, ჩვენ ძირითადად ჩვეულებრივ ადამიანებს ვნებთ — მაგალითად, მათ, ვინც წყალს ყიდის ტურისტებს თავიანთ მაღაზიებში ან მუშაობს რესტორნებში“. გარდა ამისა, იზოლირებულ ქვეყნებში ტურისტები შესანიშნავი შესაძლებლობაა ხალხისთვის, შეინარჩუნონ კავშირი გარე სამყაროსთან. ცვალენისთვის, თუმცა, ერთ საკითხს მარტივი გამოსავალი არ აქვს. „რასაც არ უნდა აკეთებდეთ, მოგზაურობა ყოველთვის გამოწვევა იქნება გარემოს დაცვისთვის“, — ამბობს ის. საჰაერო მოგზაურობა, კერძოდ, მნიშვნელოვან ნახშირბადის კვალს ტოვებს და სავარაუდოდ, პრობლემური დარჩება უახლოეს მომავალში. საუკეთესო შემთხვევაში, მისი თქმით, მოგზაურებს შეუძლიათ ზიანის შეზღუდვა სცადონ. „მე ყოველთვის ვცდილობდი, ნაკლებად ხშირად მემოგზაურა, მაგრამ უფრო ხანგრძლივი პერიოდებით“, — განმარტავს ის. ის დაფრინავს მხოლოდ მაშინ, როდესაც პრაქტიკული ალტერნატივა არ არსებობს და, როდესაც ეს შესაძლებელია, ირჩევს პირდაპირ მარშრუტებს და უფრო ახალ თვითმფრინავებს, რომლებიც ნაკლებ საწვავს მოიხმარენ. „Forum Anders Reisen“ (ალტერნატიული მოგზაურობის ფორუმი) მსგავს შეხედულებას იზიარებს. „ჩვენი პერსპექტივიდან გამომდინარე, მიზანია ემისიების შემცირება, სადაც ეს შესაძლებელია“, — ამბობს პეტრა თომასი. ასოციაციის წევრი კომპანიები ცდილობენ შესთავაზონ ავტობუსისა და მატარებლის კავშირები, როდესაც ეს მიზანშეწონილია, მაგრამ ზოგიერთი მიმარ...