მოგზაურობამ შეიძლება გამოიწვიოს ზედმეტი ტურიზმი, ხელი შეუწყოს კლიმატის ცვლილებას და მხარი დაუჭიროს პრობლემურ პოლიტიკურ სისტემებს. მიუხედავად ამისა, ინდუსტრია ასევე ქმნის საარსებო წყაროებს და ხელს უწყობს ურთიერთგაცვლას. მოგზაურობამ ზოგჯერ შეიძლება მორალურ დილემაში ჩაგვაგდოს. უხერხულობის განცდა შეიძლება წარმოიშვას ყოველდღიური რეალობიდან — მაგალითად, ფრენით გამოწვეული ნახშირბადის ემისიებიდან, ან თანამედროვე მასობრივი ტურიზმის ფართო შედეგებიდან. არის თუ არა ეს უბრალოდ მისაღები ფაქტი? უნდა შევწყვიტოთ თუ არა უბრალოდ მოგზაურობა, თუ არსებობს ამის უკეთესი გზები? ვოლფგანგ შტრასდასისთვის პასუხი ნათელია: „არ ვფიქრობ, რომ დანაშაულის გრძნობა საერთოდ უნდა გვქონდეს“, — ამბობს ბერლინის მდგრადი ტურიზმის ცენტრის სამეცნიერო დირექტორი, რომელიც მრავალი წლის განმავლობაში იკვლევდა მოგზაურობის გავლენას. მსოფლიოს მრავალ ნაწილში ტურიზმი არის საკვანძო ეკონომიკური სექტორი და კეთილდღეობის მნიშვნელოვანი მამოძრავებელი ძალა. მიუხედავად ამისა, ის ამტკიცებს, რომ გარკვეული ფაქტორები წინასწარ გულდასმით უნდა იქნას გათვალისწინებული, განსაკუთრებით მოგზაურობის ეკოლოგიური კვალი და ზედმეტ ტურიზმთან დაკავშირებული ზეწოლა. „უნდა ჰკითხოთ საკუთარ თავს: „მართლა მჭირდება ზაფხულის შუა რიცხვებში ათენში წასვლა, როცა ის უკვე გადატვირთულია?“ – ამბობს ის. არასეზონზე ღირსშესანიშნაობების დათვალიერებაზე გადასვლა, თუ თქვენი გარემოებები ამის საშუალებას იძლევა, მინიმუმ, ხელს უწყობს კონკრეტულ ადგილზე ზეწოლის შემცირებას. ასევე შეგიძლიათ ჰკითხოთ საკუთარ თავს, არსებობს თუ არა ალტერნატიული მიმართულებები, რომლებიც ისეთივე საინტერესოა, მაგრამ ნაკლებად ხალხმრავალი. შეგიძლიათ აირჩიოთ გერმანიის ქალაქი ლაიფციგი დედაქალაქ ბერლინის ნაცვლად, ან ფილადელფია ნიუ-იორკის ნაცვლად, – გვთავაზობს ის. „ასევე არსებობს ნაკლები ტურიზმი“, — ამბობს შტრასდასი — ადგილები, რომელთა მაცხოვრებლებსაც მოხარული იქნებიან მეტი ვიზიტორის მიღებით. პეტრა თომასი, Forum Anders Reisen-ის (ალტერნატიული მოგზაურობის ფორუმი) მმართველი დირექტორი, მდგრადი ტურიზმის ასოციაციისა, რომელიც 140-ზე მეტ ტურ-ოპერატორს აერთიანებს, ეთანხმება ამ აზრს. ის მაგალითად ასახელებს ჩრდილოეთ ესპანეთის რეგიონ კატალონიას, სადაც სოფლად მცხოვრებ ბევრ ადამიანს მეტი ტურიზმის ნახვა სურს. ბარსელონას, კატალონიის დედაქალაქს, ამასობაში, აშკარად აქვს ზედმეტი ტურიზმი. Forum Anders Reisen-ის ტურ-ოპერატორები იცავენ მკაცრ კრიტერიუმებს, რათა მათმა კლიენტებმა დანაშაულის გრძნობის გარეშე ისიამოვნონ დასვენებით. სხვა საკითხებთან ერთად, ეს ნიშნავს, რომ თავიდან უნდა იქნას აცილებული ის რეგიონები, რომლებიც „უკვე იმდენად ხშირად არის მონახულებული ტურისტების მიერ, რომ არსებობს ზედმეტი გამოყენების რისკი“, — ამბობს თომასი. თომასი დარწმუნებულია, რომ „არსებობს პირობები, რომლის დროსაც ტურიზმს დადებითი გავლენა აქვს.“ ადამიანები ერთმანეთს ხვდებიან, ხდება კულტურული გაცვლა და მოგზაურები იღებენ ფასდაუდებელ გამოცდილებას, რომელიც ცვლის მათ მსოფლმხედველობას, ამბობს ის. თუმცა, მან ასევე საკუთარი თვალით ნახა, თუ როგორ შეიძლება ტურისტების ქცევამ უსიამოვნო სიტუაციები გამოიწვიოს. მას გაახსენდა მოგზაურობა ტურისტულ ჯგუფთან ერთად კამერუნის სოფლად, როდესაც მისი რამდენიმე თანამგზავრმა ადგილობრივი სოფლის მცხოვრებთა სახლების უპატივცემულოდ გადაღება დაიწყო. „რამდენიმემ გადაიღო ფოტოები სახლებში, თითქოს არაფერი მომხდარა“, — იხსენებს ის. მან იგრძნო, რომ ტურისტებმა დაარღვიეს ადგილობრივი მოსახლეობის პირადი ცხოვრების უფლება. „მათ გამო შემრცხვა.“ ოლივერ ცვალენი, გატაცებული მოგზაური და ბლოგ Weltreiseforum-ის (მსოფლიო მოგზაურობის ფორუმი) ავტორი, წლების განმავლობაში აგვარებდა იმ მორალურ კონფლიქტებს, რომელთა წინაშეც მოგზაურები ყოველდღიურად დგანან. „გარკვეულ მომენტში მივხვდი, რომ ადამიანების უმეტესობა ნამდვილად ცდილობს პასუხისმგებლობით მოიქცეს მოგზაურობისას და სურს რაც შეიძლება ნაკლები ზიანი მიაყენოს“, — ამბობს შვეიცარიელი მწერალი. ამავდროულად, ის აღნიშნავს, რომ „სწორი“ მოქმედების მიმართულება ხშირად გაუგებარია. „უნდა მივცეთ თუ არა კალმები მათხოვარ ბავშვებს?“ – კითხულობს ცვალენი. „ეს ხელს უწყობს მათ განათლებას, თუ მშობლებს უფრო მიმზიდველს ხდის, რომ ბავშვები სკოლის ნაცვლად მათხოვრობაზე გაუშვან?“ იმ ქვეყნებთან ურთიერთობა, რომელთა მთავრობებსა და პოლიტიკურ სისტემას მოგზაურს არ სურს მხარი დაუჭიროს, ასევე შეიძლება გამოწვევებს ქმნიდეს. „დიახ, შეიძლება არსებობდეს ლეგიტიმური წინააღმდეგობები წეს-ჩვეულებებთან, კანონებთან ან მთავრობებთან დაკავშირებით“, — ამბობს ცვალენი. „მაგრამ როდესაც ჩვენ ვბოიკოტებთ მოგზაურობას კონკრეტულ ადგილას, ჩვენ ძირითადად ჩვეულებრივ ადამიანებზე ვმოქმედებთ – ისეთებზე, რომლებიც ტურისტებს წყალს ყიდიან თავიანთ მაღაზიებში ან რესტორნის პერსონალად მუშაობენ.“ გარდა ამისა, იზოლირებულ ქვეყნებში ტურისტები დიდი შესაძლებლობაა ხალხისთვის, რათა შეინარჩუნონ კავშირი გარე სამყაროსთან. ცვალენისთვის, თუმცა, ერთ საკითხს მარტივი გამოსავალი არ აქვს. „რაც არ უნდა გააკეთოთ, მოგზაურობა ყოველთვის გამოწვევა იქნება გარემოს დაცვისთვის“, — ამბობს ის. განსაკუთრებით საჰაერო მგზავრობა ტოვებს მნიშვნელოვან ნახშირბადის კვალს და სავარაუდოდ პრობლემური დარჩება უახლოეს მომავალში. საუკეთესო შემთხვევაში, მისი თქმით, მოგზაურებს შეუძლიათ ზიანის შეზღუდვა. „მე ყოველთვის ვცდილობდი იშვიათად მემოგზაურა, მაგრამ უფრო დიდი ხნით“, — განმარტავს ის. ის მხოლოდ მაშინ დაფრინავს, როდესაც პრაქტიკული ალტერნატივა არ არსებობს და, შეძლებისდაგვარად, ირჩევს პირდაპირ მარშრუტებს და უფრო ახალ თვითმფრინავებს, რომლებიც ნაკლებ საწვავს მოიხმარენ. Forum Anders Reisen-ი (ალტერნატიული მოგზაურობის ფორუმი) მსგავს შეხედულებას იზიარებს. „ჩვენი პერსპექტივიდან გამომდინარე, მიზანია ემისიების შემცირება ყველგან, სადაც ეს შესაძლებელია“, — ამბობს პეტრა თომასი. ასოციაციის წევრი კომპანიები ცდილობენ შესთავაზონ ავტობუსისა და მატარებლის კავშირები, როდესაც ეს მიზანშეწონილია, მაგრამ ზოგიერთი მიმართულება...