მოგზაურობამ შეიძლება გამოიწვიოს ზედმეტი ტურიზმი (overtourism), ხელი შეუწყოს კლიმატის ცვლილებას და მხარი დაუჭიროს პრობლემურ პოლიტიკურ სისტემებს. თუმცა, ინდუსტრია ასევე ქმნის საარსებო წყაროებს და ხელს უწყობს გაცვლას. მოგზაურობამ ზოგჯერ შესაძლოა მორალურ დილემაში ჩაგვაგდოს. დისკომფორტის შეგრძნება შეიძლება ყოველდღიური რეალობიდან მომდინარეობდეს — მაგალითად, ფრენით გამოწვეული ნახშირბადის ემისიები, ან თანამედროვე მასობრივი ტურიზმის უფრო ფართო შედეგები. ეს უბრალოდ მისაღები ფაქტია? უნდა შევწყვიტოთ თუ არა მოგზაურობა, თუ არსებობს ამის უკეთესი გზები? ვოლფგანგ შტრასდასისთვის პასუხი ნათელია: „არ ვფიქრობ, რომ საერთოდ უნდა ვიგრძნოთ თავი დამნაშავედ“, — ამბობს ბერლინის მდგრადი ტურიზმის ცენტრის სამეცნიერო დირექტორი, რომელიც მრავალი წლის განმავლობაში სწავლობდა მოგზაურობის გავლენას. მსოფლიოს მრავალ ნაწილში ტურიზმი საკვანძო ეკონომიკური სექტორი და კეთილდღეობის მნიშვნელოვანი მამოძრავებელია. მიუხედავად ამისა, ის ამტკიცებს, რომ გარკვეული ფაქტორები წინასწარ ფრთხილად განხილვას იმსახურებს, განსაკუთრებით მოგზაურობის გარემოსდაცვითი კვალი და ზედმეტი ტურიზმთან დაკავშირებული ზეწოლა. „უნდა დაუსვათ საკუთარ თავს შეკითხვა: „მართლა აუცილებელია თუ არა ათენში წასვლა ზაფხულის შუა რიცხვებში, როცა ის უკვე გადატვირთულია?“, — ამბობს ის. „გადართვა არასეზონზე ღირსშესანიშნაობების დასათვალიერებლად, თუ თქვენი გარემოებები ამის საშუალებას იძლევა, მინიმუმ ხელს უწყობს ლოკაციაზე ზეწოლის შემცირებას“. ასევე შეგიძლიათ დაუსვათ საკუთარ თავს შეკითხვა, არის თუ არა ალტერნატიული მიმართულებები, რომლებიც ისეთივე საინტერესოა, მაგრამ ნაკლებად ხალხმრავალი. შეგიძლიათ აირჩიოთ გერმანული ქალაქი ლაიფციგი დედაქალაქ ბერლინის ნაცვლად, ან ფილადელფია ნიუ-იორკის ნაცვლად, გვთავაზობს ის. „ასევე არსებობს „არასაკმარისი ტურიზმი“ (undertourism)“, — ამბობს შტრასდასი — ადგილები, რომელთა მაცხოვრებლებსაც მოხარული იქნებოდნენ მეტი ვიზიტორის მიღებით. პეტრა თომასი, „Forum Anders Reisen“-ის მმართველი დირექტორი, მდგრადი ტურიზმის ასოციაცია, რომელიც 140-ზე მეტ ტურ-ოპერატორს აერთიანებს, ეთანხმება ამას. ის ასახელებს ჩრდილოეთ ესპანეთის რეგიონის კატალონიის მაგალითს, სადაც ბევრ სოფლად მცხოვრებ ადამიანს სურს მეტი ტურიზმი. ბარსელონას, კატალონიის დედაქალაქს კი, ამავდროულად, აშკარად აქვს ზედმეტი ტურიზმი. „Forum Anders Reisen“-ის ტურ-ოპერატორები იცავენ მკაცრ კრიტერიუმებს, რათა მათმა კლიენტებმა დანაშაულის გრძნობის გარეშე დაისვენონ. სხვა საკითხებთან ერთად, ეს ნიშნავს, რომ თავიდან უნდა იქნეს აცილებული ის რეგიონები, რომლებიც „უკვე იმდენად ხშირად სტუმრობენ ტურისტები, რომ არსებობს გადატვირთვის რისკი“, — ამბობს თომასი. თომასი დარწმუნებულია, რომ „არსებობს პირობები, რომლის დროსაც ტურიზმს დადებითი გავლენა აქვს“. ადამიანები ერთიანდებიან, ხდება კულტურული გაცვლა და მოგზაურები იძენენ ღირებულ გამოცდილებას, რაც ცვლის მათ მსოფლმხედველობას, ამბობს ის. თუმცა, მან ასევე პირადად ნახა, თუ როგორ შეიძლება ტურისტების ქცევამ უსიამოვნო სიტუაციები გამოიწვიოს. მან გაიხსენა მოგზაურობა ტურისტულ ჯგუფთან ერთად კამერუნის სოფლად, როდესაც მისმა ზოგიერთმა თანამგზავრმა ადგილობრივი სოფლელების სახლების უპატივცემულოდ გადაღება დაიწყო. „რამდენიმემ სახლების შიგნით გადაიღო სურათები, თითქოს არაფერი ყოფილიყო“, — იხსენებს ის. მან იგრძნო, რომ ტურისტებმა დაარღვიეს ადგილობრივი მოსახლეობის პირადი ცხოვრების ხელშეუხებლობა. „მე შემრცხვა მათ გამო“. ოლივერ ცვალენი, გატაცებული მოგზაური და ბლოგ „Weltreiseforum“ (მსოფლიო მოგზაურობის ფორუმი) ავტორი, წლების განმავლობაში აგვარებდა იმ მორალურ კონფლიქტებს, რომლებსაც მოგზაურები ყოველდღიურად აწყდებიან. „გარკვეულ მომენტში მივხვდი, რომ ადამიანების უმეტესობა ნამდვილად ცდილობს პასუხისმგებლობით მოიქცეს მოგზაურობისას და სურს რაც შეიძლება მცირე ზიანი მიაყენოს“, — ამბობს შვეიცარიელი მწერალი. ამავე დროს, ის აღნიშნავს, რომ „სწორი“ მოქმედების მიმართულება ხშირად გაუგებარია. „უნდა მივცეთ თუ არა კალმები მათხოვარ ბავშვებს?“ — კითხულობს ცვალენი. „ეს ხელს უწყობს მათ განათლებას, თუ უფრო მიმზიდველს ხდის მშობლებისთვის ბავშვების სკოლის ნაცვლად მათხოვრობაზე გაგზავნას?“ გამოწვევებს ქმნის ისიც, როდესაც საქმე გვაქვს ქვეყნებთან, რომელთა მთავრობებსა და პოლიტიკურ სისტემას მოგზაური არ სურს მხარი დაუჭიროს. „დიახ, შეიძლება არსებობდეს ლეგიტიმური წინააღმდეგობები წეს-ჩვეულებებთან, კანონებთან ან მთავრობებთან დაკავშირებით“, — ამბობს ცვალენი. „მაგრამ როდესაც ჩვენ ბოიკოტს ვუცხადებთ მოგზაურობას რომელიმე ადგილას, ძირითადად ჩვეულებრივ ადამიანებზე ვმოქმედებთ — მაგალითად, მათზე, ვინც ტურისტებს წყალს ყიდის თავის მაღაზიებში, ან ვინც რესტორნის პერსონალად მუშაობს“. გარდა ამისა, იზოლირებულ ქვეყნებში, ტურისტები შესანიშნავ შესაძლებლობას აძლევენ ადამიანებს გარე სამყაროსთან კონტაქტის შესანარჩუნებლად. ცვალენისთვის, თუმცა, ერთ საკითხს მარტივი გადაწყვეტა არ აქვს. „რაც არ უნდა გააკეთოთ, მოგზაურობა ყოველთვის გამოწვევა იქნება გარემოს დაცვისთვის“, — ამბობს ის. განსაკუთრებით საჰაერო მოგზაურობა ტოვებს მნიშვნელოვან ნახშირბადის კვალს და სავარაუდოდ პრობლემური დარჩება უახლოეს მომავალში. საუკეთესო შემთხვევაში, მისი თქმით, მოგზაურებს შეუძლიათ ზიანის შეზღუდვა სცადონ. „მე ყოველთვის ვცდილობდი ნაკლებად ხშირად, მაგრამ უფრო ხანგრძლივი პერიოდებით მემოგზაურა“, — განმარტავს ის. ის დაფრინავს მხოლოდ მაშინ, როდესაც პრაქტიკული ალტერნატივა არ არსებობს და, შეძლებისდაგვარად, ირჩევს პირდაპირ მარშრუტებს და უფრო ახალ თვითმფრინავებს, რომლებიც ნაკლებ საწვავს მოიხმარენ. „Forum Anders Reisen“ (ალტერნატიული მოგზაურობის ფორუმი) მსგავს შეხედულებას იზიარებს. „ჩვენი პერსპექტივიდან გამომდინარე, მიზანია ემისიების შემცირება, სადაც ეს შესაძლებელია“, — ამბობს პეტრა თომასი. ასოციაციის წევრი კომპანიები ცდილობენ შესთავაზონ ავტობუსისა და მატარებლის კავშირები, როდესაც ეს შესაძლებელია.