მანჩესტერის განმეორებითი არჩევნები: ამომრჩეველთა იმედგაცრუება სტარმერითა და ლეიბორისტებით

მე უამრავი საუბარი მქონდა იმ ადამიანებთან, რომლებსაც ყელში ამოუვიდათ ქაოსი, სიცრუე და უკანდახევები. პოლიტიკამ ამ იმედგაცრუებას უნდა უპასუხოს. სამხრეთ-აღმოსავლეთ მანჩესტერის ცივ, წვიმიან ქუჩებში ლეიბორისტების საარჩევნო კოალიციის შესუსტება აშკარად იგრძნობა. გორტონსა და დენტონში ისტორიულ განმეორებით არჩევნებამდე ცხრა დღით ადრე, ამ განსხვავებულ თემებს ერთი რამ აერთიანებს: ღრმა ზიზღი პრემიერ-მინისტრის მიმართ. კირ სტარმერის სახელის ხსენებაზე ხალხს ეცინება: არა სიყვარულით, არამედ დაუჯერებლობით, თითქოს სასაცილოა, მას სერიოზული საუბრის თემად მოეპყრა. „ის უბრალოდ სიტყვას არ ასრულებს“, – ამბობს საშუალო ასაკის ქალი, ძაღლის გასეირნებისას და ხაზს უსვამს, რომ მისი რეალური გრძნობების დაბეჭდვა უზრდელობა იქნებოდა. მასთან კამათი რთულია, მით უმეტეს, რომ სტარმერის მთავრობა მორიგი თავბრუდამხვევი, ქაოტური „უკანდახევის“ (U-turn) შემდეგ კვლავ არეულობაშია – ამჯერად ნაიჯელ ფარაჟმა და „რეფორმმა“ აიძულეს. ადგილობრივი არჩევნების გადადების გეგმა დამამცირებელი ფორმით იქნა მიტოვებული, არა იმიტომ, რომ პრემიერ-მინისტრმა გააცნობიერა, რომ ეს არასწორი იყო, არამედ იმიტომ, რომ ფარაჟმა სამართლებრივი გამოწვევა წამოაყენა და სტარმერმა იცოდა, რომ დამარცხდებოდა. „ამბობს, რაღაცას გავაკეთებო და მერე არ აკეთებს“, – ამბობს ძაღლის გამსეირნებელი. მისი შეხედულება ფართოდ არის გაზიარებული: YouGov-ის მონაცემებით, ათიდან ექვს ბრიტანელს მიაჩნია, რომ სტარმერი არასაიმედოა, ხოლო მხოლოდ ორს – საპირისპირო. ეს არის პოლიტიკური პროექტის ნაყოფი, რომელიც სტარმერის ახლახან წასულმა შტაბის უფროსმა, მორგან მაკსვინიმ შექმნა. ის აშკარად ფიქრობდა, რომ ჭკვიანური პოლიტიკა იყო, ექვსი წლის წინ ლეიბორისტული პარტიის წევრებისთვის მემარცხენე პოლიტიკური დაპირებების მიცემით მათი შეცდომაში შეყვანა, რათა მისთვის მიეცათ ხმა, შემდეგ კი ამ დაპირებების მიტოვება. მაგრამ ეს დამფუძნებელი ცოდვა განმსაზღვრელ მახასიათებლად იქცა: ამომრჩევლები რუტინულად აღიქვამენ ამ მთავრობას, როგორც თანდაყოლილად მატყუარასა და ორპირს. ახლა გორტონისა და დენტონის ქუჩებში რომ გაიაროთ, ნდობის განადგურება ადვილად შესამჩნევია. 2024 წელს ლეიბორისტებმა აქ ხმების ნახევარი მიიღეს. ახლა მათი კოალიცია ორად იყოფა: პოპულისტური მემარცხენე „მწვანეების“ (ზაკ პოლანსკი) და ტრამპისეული ნაციონალისტური მემარჯვენე „რეფორმის“ (ნაიჯელ ფარაჟი) მიმართულებით. კომენტატორებს მოსწონთ საარჩევნო ოლქის ორ ნაწილად დაყოფა: ახალგაზრდა, უფრო მრავალფეროვანი გორტონი; და ხანდაზმული, უფრო თეთრი, მეტად მუშათა კლასის დენტონი. გორტონში ნამდვილად არის მწვანეთა პარტიის პლაკატებისა და ბაღის ბოძების გასაოცარი რაოდენობა, ხოლო დენტონში უფრო მეტად ჩანს გაერთიანებული სამეფოს დროშები (Union Jack). თუმცა, ადამიანები ყოველთვის არ ჯდებიან მკაფიო ჩარჩოებში. დენტონში ხანდაზმული ქალი გამოთქვამს უკმაყოფილებას „არალეგალური მიგრანტების“ მიერ სამუშაო ადგილების წართმევის გამო და შემდეგ მეუბნება, რომ მწვანეთა კანდიდატს, ადგილობრივ სანტექნიკოს ჰანა სპენსერს აძლევს ხმას. 70 წელს გადაცილებული თეთრკანიანი მამაკაცი, თავისი სქელი მანჩესტერული აქცენტით, აკრიტიკებს რეიჩელ რივზს იმისთვის, რასაც ის პენსიონერების მიმართ შურისძიებად მიიჩნევს – და ამბობს, რომ ისიც მემარცხენე მეამბოხეებს დაუჭერს მხარს. სპენსერი დენტონთან დაკავშირებით ოპტიმისტურადაა განწყობილი. „რეფორმისტები“, მისი თქმით, მიდრეკილნი არიან იფიქრონ, რომ „თეთრი მუშათა კლასის თემები ერთნაირად აზროვნებენ და მოქმედებენ, და რომ ჩვენ ერთმანეთზე არ ვზრუნავთ. ვფიქრობ, მათ მართლაც, მართლაც შეაფასეს, თუ რამდენად ზრუნავს ხალხი იმაზე, რომ ყველას ჰქონდეს საცხოვრებელი ადგილი.“ მიუხედავად იმისა, რომ საარჩევნო ოლქი გაჟღენთილია გაბრაზებითა და იმედგაცრუებით, ეს გაბრაზება სხვადასხვაგვარად ვლინდება. მათთვის, ვინც „რეფორმის“ კანდიდატის, მეტ გუდვინისკენ იხრება, იმიგრაცია თითქმის ყოველთვის პირველი გამოთქმული საჩივარია. საშუალო ასაკის ქალი „რეფორმას“ აძლევს ხმას, რადგან „ბრიტანეთი ამჟამად სავსეა ემიგრანტებით და საკმარისი სახლები არ არის“. მისი სამი ვაჟი, ჩივის ის, მუნიციპალური სახლის მოლოდინების სიაშიც კი ვერ ხვდება. აი, როგორ იკვებება მემარჯვენე პოპულიზმი გატეხილი ეკონომიკური მოდელის ნარჩენებით. ადამიანები თავს ხაფანგში გრძნობენ ნულოვანი ჯამის თამაშში: თუკი ნაკლები უცხოელი იქნებოდა, მეტი სახლი, მეტი სამუშაო ადგილი, მეტი უსაფრთხოება ექნებოდათ. მაგრამ ათობით ათასი ადამიანი ჩარჩენილია მუნიციპალური სახლების მოლოდინების სიაში, რადგან საცხოვრებელი ფონდი გაყიდულია და არ განახლებულა. ის, სრულიად გონივრულად, აღნიშნავს, რომ ბინები შენდება „მანჩესტერის ყველგან, სადაც კი გაიხედავ“, მაგრამ ვარაუდობს, რომ ისინი ლტოლვილებისთვისაა – მაშინ, როცა რეალური პრობლემა ისაა, რომ ძვირადღირებული ბინები შენდება, რომელთა შეძენაც ადგილობრივ მოსახლეობას არ შეუძლია. შეძლებენ თუ არა „მწვანეები“ დაამარცხონ მემარჯვენე პოპულისტური პასუხი ხალხის უკმაყოფილებაზე, ძირითადად ახალგაზრდა აქტივისტების არმიაზეა დამოკიდებული. პარტიის მტკიცებით, მხოლოდ შაბათს მათ 11 000 კართან მიაკაკუნეს – რაც აქ არსებული ოჯახების დაახლოებით მეოთხედია. მაგრამ მისი აღმავლობა უეცარი იყო; მას მცირე ისტორიული ინფრასტრუქტურა აქვს ოლქში და თითქმის ნულიდან იწყებს შენებას. „მთავარი ისაა, რომ არავინ აძლევს ხმას ლეიბორისტებს“, – ამბობს დიდი ხნის მაცხოვრებელი და აქტივისტი ელი ფოგი. „თითქმის შეუძლებელი გახდა ლეიბორისტი ამომრჩევლის პოვნა სადმე.“ აქ ლეიბორისტი ამომრჩევლების პოვნა ნამდვილად რთულია. მე ვიპოვე ერთი პარტიული ლოიალისტი, რომელიც ამტკიცებს, რომ მედია სტარმერს უფრო მკაცრად აფასებს, ვიდრე მის კონსერვატორ წინამორბედებს. თუმცა, ისიც ყოყმანობს: ის არჩევნების დღეს გადაწყვეტს, რომელი კანდიდატია საუკეთესო „რეფორმის“ შესაჩერებლად. ლეიბორისტები ოპტიმისტურად რჩებიან თავიანთი პერსპექტივების მიმართ, მიუხედავად იმისა, რომ ეს განმეორებითი არჩევნები აბრუნებს მოლოდინების მართვის ნორმალურ პრაქტიკას. ჩვეულებრივ,