ლივერპულის საკრებულოს წარმატება მეპატრონეებთან მოლაპარაკებებში, მოდელია იმისა, თუ როგორ შეიძლება დაზოგვა საბინაო ფონდში ინვესტირებისთვის. ადგილობრივი მუნიციპალიტეტები უპრეცედენტოდ მაღალ გადასახადებს იხდიან დროებით საცხოვრებელზე. ინგლისის მუნიციპალიტეტებმა შარშან 2.8 მილიარდი ფუნტი დახარჯეს უსახლკაროთა საცხოვრებელზე – ეს წინა წელთან შედარებით 25%-იანი, ხოლო 2020 წლიდან 100%-იანი ზრდაა. რატომ გაიზარდა ხარჯები ასე მაღლა? დიდწილად დამნაშავეა მთავრობის მიერ სოციალური საბინაო ფონდის საჯაროდან კერძო ხელში გადაცემა. მარგარეტ ტეტჩერის მიერ წარმოდგენილი „ქონების მფლობელთა დემოკრატიის“ შექმნის ნაცვლად, მისმა „ყიდვის უფლებამ“ შექმნა მეპატრონეების ერი, რომლებმაც 2 მილიონი სოციალური საცხოვრებელი გაყიდეს – მათგან 41% ახლა გაქირავებულია. ეს, საბინაო შეღავათების იმდენად მკვეთრ შემცირებასთან ერთად, რომ სუბსიდია ახლა ინგლისში საიჯარო ქონების მხოლოდ 2.4%-ს ფარავს, უზრუნველყოფს უსახლკარო ადამიანების მუდმივ რიგს მუნიციპალიტეტების კარებთან – მსგავსი პრობლემების წინაშე დგანან დეცენტრალიზებული ადმინისტრაციებიც. მუნიციპალიტეტები საბოლოოდ უზარმაზარ თანხებს უხდიან მეპატრონეებს, რათა უსახლკაროები იმავე ქონებაში განათავსონ, რომელიც მთავრობამ საბაზრო ღირებულების 30%-ადაც კი გაყიდა. ეს გრძელვადიანი პრობლემაა, რომელიც გრძელვადიან აზროვნებას მოითხოვს. მაგრამ სანამ ეს მოხდება, მუნიციპალიტეტებს უსიამოვნო კითხვა რჩებათ: როგორ გადაიხადონ თავიანთი გადასახადები? ლივერპულის საქალაქო საბჭო მოკლევადიანი გადაწყვეტის ერთ მაგალითს გვთავაზობს. მის სასტუმროებზე გაწეული ხარჯები ამ ფინანსურ წელს 28.4 მილიონ ფუნტს მიაღწევდა – 2019 წლიდან 11,000%-იანი ზრდა. ამიტომ, საბჭომ აქტიური მოლაპარაკებები დაიწყო მეპატრონეებთან, რათა მცხოვრებლები სასტუმროებიდან მათ საკუთრებაში გადაეყვანათ. დაახლოებით 1,600 ოჯახის სახელით მოქმედებით, საბჭომ შეძლო მკაცრი მიდგომის გამოყენება – დაბალი ფასების მოთხოვნა და არაკონკურენტული შეთავაზებების უარყოფა. ლივერპულმა სასტუმროების გამოყენება 1000-ზე მეტი ოთახიდან 277-მდე შეამცირა და ღამის ფასი საშუალოდ 83 ფუნტიდან 57 ფუნტამდე შეამცირა. ლივერპულის საბჭო უერთდება სხვებს, როგორიცაა გრინვიჩი ლონდონში და შეფილდი, რომლებმაც ასევე გამართეს მოლაპარაკებები მეპატრონეებთან, რათა მოიჯარეები ძვირადღირებული სასტუმროს საცხოვრებლებიდან ბინებში ან სახლებში გადაეყვანათ. რა თქმა უნდა, გრძელვადიან პერსპექტივაში, მათ კითხვა დაუდგებათ, სად გადაიყვანონ ოჯახები შემდგომში. ედ მილიბანდმა ამავე პრობლემას მიაქცია ყურადღება 2013 წელს, როდესაც ლეიბორისტული პარტიის ლიდერი იყო და ვარაუდობდა, რომ ადგილობრივ საბჭოებს უნდა მიეცეთ უფლებამოსილება, მოლაპარაკება გამართონ საბინაო შეღავათების მიმღები მოიჯარეების სახელით, კოლექტიური ბერკეტის გამოყენებით, რათა მიაღწიონ გაცილებით მეტ დანაზოგს, ვიდრე მოიჯარეებს შეეძლოთ დამოუკიდებლად. ეს იდეა ღირს ხელახლა განხილვად. ამჟამად, საბჭოებს შეუძლიათ შეამცირონ დროებითი საცხოვრებლის გადასახადები, მაგრამ არა იმ მოიჯარეების ქირა, რომლებიც გრძელვადიანად ცხოვრობენ საბინაო შეღავათებით. ბატონმა მილიბანდმა შესთავაზა დაზოგილი თანხების ახალ სოციალურ საცხოვრებელში რეინვესტირება, რითაც ხარჯების შემცირება კაპიტალურ ინვესტიციად იქცეოდა. მუნიციპალიტეტები იძულებულნი არიან ადამიანები კერძო საიჯარო სექტორში დააბინავონ, რადგან მათ არ აქვთ საკმარისი საკუთრება. ამასობაში, ქირა იზრდება, ხოლო ადგილობრივი საბინაო დახმარების გაყინული ტარიფები ადამიანებს უსახლკარობისკენ უბიძგებს, რადგან ისინი საბაზრო ტარიფების მხოლოდ ნაწილს ფარავს. ანჯელა რეინერის, ლეიბორისტების ყოფილი ვიცე-პრემიერის, ხელმძღვანელობით, პარტია გეგმავდა „საბჭოს საცხოვრებლის რევოლუციას“ და პირობა დადო, რომ მომდევნო 10 წლის განმავლობაში ააშენებდა 300,000 ხელმისაწვდომ საცხოვრებელს, რომელთაგან სულ მცირე 60% სოციალური ქირისთვის იქნებოდა. მაგრამ ინგლისში ამჟამად 382,000 უსახლკარო ადამიანის პირობებში – რიცხვი, რომელიც, სავარაუდოდ, კვლავ გაიზრდება – მაინც საჭიროა მეტის აშენება. წინააღმდეგ შემთხვევაში, ის მუნიციპალიტეტებიც კი, რომლებმაც წარმატებას მიაღწიეს დროებითი საცხოვრებლის ხარჯების შემცირებაში, მომავალ წლებში კვლავ მეტს გადაიხდიან.