აღმოსავლეთ კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში (დრ) დიდი ხნის ნანატრი ცეცხლის შეწყვეტის რეჟიმი 2025 წლის ვაშინგტონის შეთანხმებების ფარგლებში უნდა ამოქმედდეს. ანალიტიკოსები სკეპტიკურად არიან განწყობილნი, თუმცა აშშ-ის ინტერესებმა კონგოს რესურსებში შესაძლოა მშვიდობის პროცესს ბიძგი მისცეს. კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის აღმოსავლეთ ნაწილში შექმნილმა მზარდმა არასტაბილურმა ვითარებამ ბოლო დღეებში პოლიტიკოსები და დიპლომატები დაასაქმა, როგორც აფრიკის კავშირის სამიტზე ადის-აბებაში (2026 წლის 14-15 თებერვალი), ისე პარალელურ მიუნხენის უსაფრთხოების კონფერენციაზე. პრეზიდენტმა ფელიქს ჩისეკედიმ მიუნხენში თავისი საგარეო საქმეთა მინისტრი, ტერეზა კაიკვამბა ვაგნერი გაგზავნა. DW-სთვის მიცემულ ექსკლუზიურ ინტერვიუში მან დაადასტურა, რომ მისი მთავრობა აპირებს შეასრულოს ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმება, რომელიც 18 თებერვალს არის დანიშნული: „ჩვენ ყველაფერი უნდა გავაკეთოთ იმისთვის, რომ იარაღი გაჩუმდეს“. შეთანხმება ეფუძნება „ვაშინგტონის შეთანხმებებს მშვიდობისა და კეთილდღეობისთვის“, რომელიც გულისხმობს აშშ-ის შუამავლობით მიღწეულ სამშვიდობო შეთანხმებას, კონგოს დრ-სა და რუანდას შორის 2025 წლის ბოლოს, ვაშინგტონში. რუანდას დიდი ხანია ადანაშაულებენ, გაეროს ჩათვლით, M23 დაჯგუფების სამხედრო, ფინანსურ და პოლიტიკურ მხარდაჭერაში – ბრალდებებს რუანდა უარყოფს. ანგოლის, კენიის, ტოგოსა და კატარის მიერ ადრე განხორციელებულ სამშვიდობო ძალისხმევას ხანგრძლივი გავლენა არ მოუხდენია. „ეს არ არის პირველი მცდელობა. ჩვენ ყველაფერს გავაკეთებთ ჩვენი ვალდებულებების შესასრულებლად და ვიმედოვნებთ, რომ მეორე მხარეც იგივეს გააკეთებს“, - თქვა ვაგნერმა და ხაზგასმით აღნიშნა, რომ სხვადასხვა სამშვიდობო პროცესი ერთმანეთს ავსებს და აძლიერებს. რუანდის პრეზიდენტი პოლ კაგამე მიუნხენის უსაფრთხოების კონფერენციას არ დასწრებია, მაგრამ მისმა შინაგან საქმეთა მინისტრმა ვინსენტ ბირუტამ თავისი ქვეყნის პოზიცია ჩამოაყალიბა: „კონფლიქტის მხარეები არიან M23 და კონგოს დრ-ის მთავრობა. რუანდა არ არის მეომარი მხარე“. მან ხაზგასმით აღნიშნა, რომ გომას აეროპორტის ხელახლა გახსნა ცეცხლის შეწყვეტის შემდეგ უნდა იყოს კოორდინირებული M23-თან, რომელიც იქ დე ფაქტო ხელისუფლებად იქცა. ჩრდილოეთ კივუს დედაქალაქი გომა, M23 დაჯგუფების ხელში 2025 წლის იანვარში ჩავარდა. გაერომ სულ მცირე 3,000 დაღუპულის, ასევე სექსუალური ძალადობისა და ფართოდ გავრცელებული დაუცველობის შემთხვევების შესახებ განაცხადა. „აეროპორტის ხელახლა გახსნის საკითხზე კონსულტაცია უნდა გაიაროს იმ დე ფაქტო ხელისუფლებასთან, რომელიც აკონტროლებს ტერიტორიას. ეს ლოგიკურია“, - თქვა ბირუტამ. მისი თქმით, რუანდა არ იკავებს რეგიონს: „ჩვენთვის ეს კონგოს მთავრობასა და M23-ის დე ფაქტო ხელისუფლებას შორის არსებული საკითხია“. იმისათვის, რომ ცეცხლის შეწყვეტა შენარჩუნდეს, ორივე მხარემ უნდა დაიცვას იგი და მექანიზმი სწრაფად უნდა განხორციელდეს. შეერთებულმა შტატებმა გააფრთხილა, რომ ცეცხლის შეწყვეტის რეჟიმის ნებისმიერი დამრღვევი მხარე – როგორც რუანდა, ისე კონგოს დრ – შესაძლოა სანქციების წინაშე აღმოჩნდეს. მასად ბულუსმა, აშშ-ის პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის მრჩეველმა აფრიკის საკითხებში, DW-ს განუცხადა: „ჩვენ არ მივიღებთ იმას, რომ შეთანხმება რომელიმე მხარის მიერ იყოს უგულებელყოფილი“. მან დაამატა, რომ აშშ მჭიდროდ თანამშრომლობს აფრიკელ პარტნიორებთან, როგორიცაა ანგოლა, ტოგო და მალე ბურუნდი. ანგოლის პრეზიდენტი ჟოაო ლორენცო, აფრიკის კავშირის თავმჯდომარე 2026 წლის 14 თებერვლამდე, დიდი ხანია საკვანძო შუამავალია და ხელმძღვანელობს ლუანდას პროცესს, რომელიც მიზნად ისახავს კინშასასა და კიგალს შორის დაძაბულობის დეესკალაციას. აფრიკის კავშირის სამიტის დასასრულს, თავმჯდომარეობა ბურუნდის პრეზიდენტმა ევარისტ ნდაიშიმიემ გადაიბარა. თავის გამოსამშვიდობებელ სიტყვაში ლორენცომ ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ლუანდას პროცესმა გზა გაუხსნა ვაშინგტონის სამშვიდობო შეთანხმებას. სხვა აფრიკული ქვეყნები, მათ შორის კენია, ტოგო და ახლა ბურუნდი, აგრძელებენ „აფრიკული პრობლემების აფრიკული გადაწყვეტილებების“ ძიებას. ამ ძალისხმევის მიუხედავად, სიტუაცია კვლავ არასტაბილურია, წარსულში ცეცხლის შეწყვეტის რეჟიმი არაერთხელ დაირღვა და M23 აკონტროლებს დიდ ტერიტორიებს. გერმანული კონრად ადენაუერის ფონდის წარმომადგენელმა ტიმო რუჟანმა DW-ს განუცხადა: „ოთხშაბათიდან ცეცხლის შეწყვეტის დაწყებას ნაკლებად სავარაუდოდ მივიჩნევ“. მთავრობისა და M23-ის გარდა, ჩართული არიან ვაზალენდოს დაჯგუფებებიც, რომლებიც მხოლოდ ნაწილობრივ იმყოფებიან კონგოს სახელმწიფო კონტროლის ქვეშ. გერმანიაში მცხოვრები პოლიტოლოგი იონა თილი დასძენს: „M23 არ არის ერთადერთი აქტორი. კონგოს დრ-ის აღმოსავლეთ ნაწილში დაახლოებით 120 მეამბოხე ჯგუფი მოქმედებს, თითოეულს თავისი ინტერესები აქვს. ერთიანი შეთანხმებით ყოვლისმომცველი მშვიდობის მიღწევა თითქმის შეუძლებელია“. ვაზალენდოს დაჯგუფებების გარდა, ისლამურ სახელმწიფოსთან დაკავშირებული მოკავშირეთა დემოკრატიული ძალების (ADF) დაჯგუფება, რომელიც თავდაპირველად უგანდიდანაა, აგრძელებს ჩრდილოეთ კივუსა და ბენის დასახლებების ტერორს, ხოცვა-ჟლეტასა და ბავშვ-ჯარისკაცების გამოყენებას. „დიპლომატია ინტენსიურია, ასევე აშშ-ის ინტერესების გამო ამ მდიდარ რეგიონში ხანგრძლივი მშვიდობის დამყარებაში. ხუთი რესურსული კონცესია დაპირებულია ამერიკულ კომპანიებს“, - აღნიშნავს რუჟანი. თილი დასძენს: „ტრამპის ადმინისტრაციისთვის კონგო არის ჩინეთის დომინირების გამოწვევის საშუალება რესურსების სექტორში“. აშშ-ის კომპანიები მსხვილმასშტაბიან მოპოვებას გეგმავენ მანონოში, ტანგანიკას პროვინციაში. რუჟანი ხაზს უსვამს: „ამერიკელებს პირდაპირი ინტერესი აქვთ ფრონტის ხაზის გაყინვაში და M23-ის სამხრეთით წინსვლის აღკვეთაში“. 2025 წლის იანვარში გომას აღების შემდეგ, მეამბოხეები უვირასკენ დაიძრნენ. აშშ-ის დიპლომატიურმა ზეწოლამ რუანდაზე განაპირობა M23-ის უკან დახევა ორი კვირის შემდეგ. მიუხედავად იმისა, რომ ცოტას სჯერა, რომ 18 თებერვალს იარაღი სრულად გაჩუმდება, ანალიტიკოსები ოპტიმისტურად არიან განწყობილნი, რომ დიპლომატიამ შეიძლება მოაგვაროს კონფლიქტი, იმის გათვალისწინებით, რომ აშშ-ისა და კონგოს მთავრობების ეკონომიკური ინტერესები აღმოსავლეთ კონგოს დრ-ში სტაბილურობაზეა დამოკიდებული.