„ქართული ოცნება“ არალეგიტიმურობის აღქმის კრიმინალიზაციის კანონპროექტს წარადგენს

საქართველოს მმართველმა პარტიამ წარმოადგინა კანონპროექტი, რომელიც საქართველოს სამთავრობო ორგანოების არალეგიტიმურობის „აღქმის შექმნას“ კრიმინალიზაციას მოახდენს. კანონპროექტი, რომელიც პოტენციურად საქმიანობის ფართო სპექტრს მოიცავს, სასჯელად ითვალისწინებს სამ წლამდე თავისუფლების აღკვეთას. მმართველი პარტია „ქართული ოცნების“ განზრახვა, დაისაჯოს „კონსტიტუციური ორგანოების“ არაღიარება, საჯარო პირველად თებერვლის დასაწყისში გახდა. თუმცა, ორშაბათს, პარლამენტის იურიდიულ საკითხთა კომიტეტის სხდომაზე, მისმა თავმჯდომარემ, დეპუტატმა არჩილ გორდულაძემ, წარმოადგინა შემოთავაზებული კანონპროექტის ზუსტი ფორმულირება. გორდულაძის თქმით, პარტიამ პირობა დადო, რომ საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსს დაემატება ახალი მუხლი 316¹ (პრიმა), სახელწოდებით „ექსტრემიზმი საქართველოს კონსტიტუციური წყობილების წინააღმდეგ“. ეს დებულება გავრცელდება საქართველოს მოქალაქეებზე, საქართველოში სტატუსის მქონე მოქალაქეობის არმქონე პირებზე და იურიდიულ პირებზე. მუხლში დასჯად ქმედებებად ჩამოთვლილია: გორდულაძემ განაცხადა, რომ სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობის დასადგენად, ეს ქმედებები მიზნად უნდა ისახავდეს „საქართველოს კონსტიტუციური წყობილების ან მისი კონსტიტუციური ორგანოების არალეგიტიმურობის აღქმის დამკვიდრებას და ზიანს უნდა აყენებდეს საქართველოს ინტერესებს ან ქმნიდეს ასეთი ზიანის რეალურ საფრთხეს“. დეპუტატმა შემოგვთავაზა სასჯელები, დაწყებული ჯარიმით, 400-600 საათის საზოგადოებრივი შრომით ან სამ წლამდე თავისუფლების აღკვეთით. იურიდიული პირების შემთხვევაში, იგივე ქმედება დაისჯებოდა ჯარიმით, ან/და ლიკვიდაციითა და ჯარიმით. გორდულაძემ ასევე შემოგვთავაზა სისხლის სამართლის კოდექსში „კონსტიტუციური წყობილების ან კონსტიტუციური ორგანოების არაღიარების მოტივის“ შეტანა, როგორც დამამძიმებელი გარემოება, რათა დანაშაულის ჩადენისას ამ მოტივის დადგენის შემთხვევაში, უკვე დაკისრებულ სასჯელს დაემატოს დამატებითი ერთი წელი. კომიტეტმა, რომელსაც ეფექტურად აკონტროლებს მმართველი პარტია „ქართული ოცნება“ და მისი მოკავშირეები, ტექსტი ხმათა აბსოლუტური უმრავლესობით დაამტკიცა. დებულების ტექსტი ჯერ არ გამოქვეყნებულა პარლამენტის ვებგვერდზე. ეს დებულება არ არის დამოუკიდებელი საკანონმდებლო ცვლილება, არამედ შემზღუდველი ცვლილებების უფრო ფართო პაკეტის ნაწილი, რომელიც „ქართულმა ოცნებამ“ იანვრის ბოლოს დაანონსა და რომელიც გავლენას ახდენს გრანტების, მოქალაქეთა პოლიტიკური გაერთიანებების კანონებზე, ასევე სისხლის სამართლისა და ადმინისტრაციულ კოდექსებზე. ცვლილებები პირველი მოსმენით 3 თებერვალს იქნა მიღებული. სწორედ იმ დღეს მმართველი პარტიის დეპუტატმა ლევან მაჭავარიანმა მეორე მოსმენისთვის პაკეტში კიდევ ერთი დებულების დამატება შესთავაზა, რომელიც კონსტიტუციური ორგანოების არაღიარებას კრიმინალიზაციას მოახდენდა. ინიციატივა მოგვიანებით საჯაროდ მოიწონა პრემიერ-მინისტრმა ირაკლი კობახიძემ. იურიდიულ საკითხთა კომიტეტის ორშაბათის სხდომა, სადაც გორდულაძემ ცვლილების ფორმულირება წარმოადგინა, პაკეტის მეორე მოსმენის ნაწილი იყო. კომიტეტის ეტაპის დასრულების შემდეგ, კანონპროექტი, სავარაუდოდ, ახალი დებულების ჩათვლით, გადაეცემა პლენარულ სხდომას კენჭისყრისთვის, რასაც მოჰყვება მესამე და საბოლოო მოსმენა. „ქართული ოცნების“ უახლესი საკანონმდებლო ინიციატივა ვაკუუმში არ გაჩენილა. ის მოქმედებს 2024 წლის სადავო საპარლამენტო არჩევნების შემდგომ რეალობაში, რის შემდეგაც, სერიოზული დარღვევების მოტივით, მრავალი ოპონენტი და კრიტიკოსი კვლავ უარს ამბობს მიმდინარე მთავრობის ლეგიტიმურ ხელისუფლებად აღიარებაზე. მმართველი პარტია ასეთ დამოკიდებულებებს ირაციონალურად მიიჩნევს. „როგორც „ქართული ოცნება“ ამტკიცებს, მათ თითქოს არ აქვთ აღიარების პრობლემა“, – განუცხადა OC Media-ს საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის (GYLA) ყოფილმა თავმჯდომარემ, ნიკა სიმონიშვილმა, ინიციატივის „პოლიტიკური კონტექსტის“ შეფასებისას. „ეს ცვლილება პირველ რიგში ადასტურებს, რომ მათ ნამდვილად აქვთ აღიარების პრობლემა და ეს სერიოზულად აწუხებთ“, – დასძინა მან და ხაზგასმით აღნიშნა, რომ „[დებულების] ერთადერთი მიზანია ხალხის დაშინებით გაჩუმება“. სიმონიშვილმა აღნიშნა, რომ ინიციატივა უნდა განიხილებოდეს ყველა სხვა ცვლილებასთან ერთად, რომელიც მმართველმა პარტიამ „შეკრებისა და გამოხატვის წინააღმდეგ“ განახორციელა ბოლო დროს. პოლიტიკური ოპონენტებიდან სამოქალაქო საზოგადოებამდე, აქტივისტები და სახელმწიფოს მიმართ კრიტიკულად განწყობილი მედიასაშუალებები, უარს ამბობენ მიმდინარე მთავრობის აღიარებაზე, კითხვის ნიშნის ქვეშ აყენებენ მას, ან სულ მცირე, თავს არიდებენ მის პირდაპირ აღიარებას. ეს მიდგომები სხვადასხვა ფორმით ვლინდება. მათ შორის არის მისი პირდაპირ „არალეგიტიმურად“ მოხსენიება, ასევე ტერმინების გამოყენება, რომლებიც მიუთითებენ, რომ მიმდინარე ხელისუფლება მხოლოდ ერთ პარტიას, „ქართულ ოცნებას“ და მისი მილიარდერი დამფუძნებლის, ბიძინა ივანიშვილის პატრონაჟს ეყრდნობა – მაგალითად, ფრაზები, როგორიცაა „ივანიშვილის მთავრობა“ ან „ივანიშვილის წარმომადგენელი“. თვალსაჩინო მაგალითია საქართველოს მეხუთე პრეზიდენტი, სალომე ზურაბიშვილი, რომელმაც უარი თქვა სტატუსის დათმობაზე და მიხეილ ყაველაშვილის მეექვსე პრეზიდენტად აღიარებაზე. ყაველაშვილი 2024 წლის ნოემბერში პარლამენტში შექმნილი კოლეგიის მიერ აირჩიეს, რომელიც იმავე წლის სადავო არჩევნების შედეგად ჩამოყალიბდა. კითხვების ნაწილი ღია რჩება, მაგალითად: ვინ შეიძლება დაისაჯოს ახალი კანონით მისი მიღების შემდეგ? შეიძლება თუ არა ის გავრცელდეს ნებისმიერზე – პოლიტიკოსზე, აქტივისტზე, ჟურნალისტზე თუ სხვას – უბრალოდ იმის საჯაროდ განცხადებისთვის, რომ „ქართული ოცნების“ მთავრობა არალეგიტიმურია? გორდულაძემ განაგრძო იმის მტკიცება, რომ პარტია „მკ“,