ქალაქები პარკირების პრიორიტეტულ სტატუსს გადაიაზრებენ: ვენის მაგალითი

კლიმატის მიზნების მიღწევისა და სივრცის ნაკლებობის გათვალისწინებით, ზოგიერთი ქალაქი გადაიაზრებს, თუ რამდენ სივრცეს უთმობს პარკირებას. ავსტრიის დედაქალაქი ვენა, ამ მხრივ, ბევრად უსწრებს სხვებს. ვისაც ოდესმე განუცდია პარკირების ადგილის პოვნის უსიამოვნება დიდ ქალაქში, იცის, რომ „ოქროს მოპოვებას“ (ადგილის პოვნას) ძალიან დიდი დრო შეიძლება დასჭირდეს. ლოს-ანჯელესის მცხოვრებლები წელიწადში 80 საათზე მეტს ხარჯავენ თავიანთი მანქანის გასაჩერებლად ადგილის საძიებლად, და ლონდონიდან ფრანკფურტამდე, სხვა ურბანულ ცენტრებში მდგომარეობა არც თუ ისე უკეთესია. მიუხედავად იმისა, რომ ცალკეული პარკირების ადგილები მცირეა, ისინი ჩუმად თამაშობენ დომინანტურ როლს ურბანული ლანდშაფტების ფორმირებაში. აშშ-ის ქალაქების უმეტესობა განაშენიანებისთვის განკუთვნილი მიწის მინიმუმ 25%-ს მათ უთმობს. ზოგი, კიდევ უფრო მეტს. მიწის ეს გამოყენება არა მხოლოდ განსაზღვრავს ქალაქის იერსახეს; ეს ასევე ნიშნავს ურბანული ტერიტორიების დიდ მონაკვეთების დაფარვას სითბოს შთანთქმელი ასფალტით, რაც ხელს უწყობს ზაფხულის უფრო ცხელებას და ზრდის წყალდიდობის რისკს, რადგან ის ხელს უშლის დრენაჟს ქარიშხლებისა და ძლიერი წვიმების დროს. ზოგიერთი მუნიციპალური ოფიციალური პირი ახლა იწყებს პარკირების პრიორიტეტული სტატუსის გადააზრებას — და იმას, თუ რას ნიშნავს ეს ადამიანების გადაადგილებისთვის. ავსტრიის დედაქალაქი ვენა, რომელიც დიდი ხანია ცნობილია მცხოვრებლებში ნელი მოძრაობითა და გამაღიზიანებელი პარკირების ძიებით, პრობლემის გადასაჭრელად არაორდინარულ მიდგომას იყენებს. ახალი პარკინგის ადგილების დამატების ნაცვლად, ის ქუჩის პარკირებას აუქმებს. იდეა ბეტონის საფარის მოშლაა, არა მხოლოდ ზაფხულში გასაგრილებლად, არამედ ალტერნატიული სატრანსპორტო საშუალებების წახალისებისთვის. 350-ზე მეტი პროექტით, რომელიც მიზნად ისახავს ასფალტის მწვანე და საჯარო სივრცეებად გადაქცევას, ქალაქი აუქმებს უამრავ პარკირების ადგილს, მათ შორის ცენტრალურ Neuer Markt-ზეც კი. ზოგიერთი უდიდესი ტურისტული ატრაქციონის გვერდით მდებარე ეს მოედანი ოდესღაც პარკირების ადგილების რიგებით იყო გამორჩეული. ახლა მოედანი ფეხით მოსიარულეთათვის განკუთვნილ სივრცედ გადაკეთდა და ხეებითა და დასაჯდომებით შეივსო ადგილობრივებისა და ვიზიტორებისთვის. ვენის ერთ-ერთი ცენტრალური არტერია კი „ჰოლანდიური სტილის“ ველოსიპედის ქუჩად გადაკეთდა, სადაც 140 პარკირების ადგილის ნაცვლად 1.3 კილომეტრი (0.8 მილი) ველობილიკები და მცენარეები გაჩნდა. ეს უფრო ფართომასშტაბიანი სარემონტო სამუშაოები ასევე გზას უხსნის „სამეზობლო ოაზისების“ პროექტებს, რომლებიც მცხოვრებელთა ჯგუფებს საშუალებას აძლევს, მიმართონ რაიონულ მთავრობებს ინდივიდუალური პარკირების ადგილების გადაკეთების თხოვნით. ეს ქმნის სივრცეს საზოგადოებრივი ბაღებისთვის, გარე სასადილო სივრცეებისთვის და ბავშვთა სათამაშო მოედნებისთვის. და კიდევ ერთი დიდი ცვლილებაა: აღარ არის უფასო პარკინგი, არსად. 2022 წელს ვენამ დანერგა მთელი ქალაქის მასშტაბით მოქმედი პარკირების მართვის სისტემა, რაც ნიშნავს, რომ ქუჩის ყველა პარკინგი ფასიანია, ხოლო არარეზიდენტებისთვის ორსაათიანი ლიმიტით. მიუხედავად იმისა, რომ ამ ცვლილებებმა ვენის ცენტრში პარკირება სასიამოვნო გამოცდილებად არ აქცია, ქალაქმა მაინც უზრუნველყო, რომ მძღოლებს ჰქონდეთ ვარიანტები. ის მგზავრებისთვის რამდენიმე „პარკი და მგზავრობა“ (Park & Ride) მოაწყო — დიდი ავტოფარეხები იაფი მთელი დღის პარკირებით, რომლებიც პირდაპირ უკავშირდება საზოგადოებრივ ტრანსპორტს, რომელიც ასევე ხელმისაწვდომი, კარგად დაკავშირებული და სწრაფია. მცხოვრებლებისთვის გადაადგილების შესაძლებლობის უზრუნველყოფა გადამწყვეტია ამ ცვლილებებისთვის საზოგადოებრივი მხარდაჭერის მოსაპოვებლად. „ჩვენ ხალხი უნდა დავითანხმოთ“, — განუცხადა DW-ს ინა ჰომაიერმა, ვენის ურბანული დაგეგმარებისა და განვითარების დეპარტამენტის დამგეგმარებელმა. „ჩვენ უნდა ვიკითხოთ: როგორი გსურთ თქვენი სამეზობლო? გსურთ, რომ ის იყოს სავსე მანქანებით და ხეების გარეშე, თუ გსურთ რაღაც განსხვავებული?“, — თქვა მან. ფასიანი პარკირების ზონების გაფართოებით ყოველწლიურად 180 მილიონი ევრო (209 მილიონი აშშ დოლარი) შემოდის, რასაც ქალაქი უშუალოდ ველოსიპედის ინფრასტრუქტურაში მიმართავს ალტერნატიული მობილობის წახალისებისთვის. ვენის მწვანე ურბანული დღის წესრიგის შედეგად, მცხოვრებლები მანქანებს 1990-იან წლებთან შედარებით 37%-ით ნაკლებს იყენებენ. და მიუხედავად იმისა, რომ გამოკითხვები აჩვენებს, რომ ქალაქის მცხოვრებთა ორ მესამედზე მეტი მხარს უჭერს პარკირების შემცირებას და დამატებითი მწვანე სივრცეების შექმნას, ის მიიჩნევს, რომ კიდევ უფრო მეტი ადამიანის დარწმუნებაა საჭირო. „ძალიან რთული პოლიტიკაა იმ სივრცის უკან დაბრუნებასთან დაკავშირებით, რომელიც ავტომობილებს დავუთმეთ, რადგან მძღოლებისთვის — და ბევრ ადამიანს სხვა გზა არ აქვს, გარდა იმისა, რომ იმოძრაოს — ეს აღიქმება, როგორც თავდასხმა მათ საარსებო წყაროზე და გადაადგილების საშუალებებზე“, — თქვა ჰენრი გრაბარმა, წიგნის „Paved Paradise: How Parking Explains the World“ ავტორმა. ეს განსაკუთრებით ეხება „მანქანებზე შეყვარებულ“ ამერიკას, სადაც შინამეურნეობების 92%-ს აქვს მინიმუმ ერთი მანქანა. იქ მძღოლები მნიშვნელოვანი პოლიტიკური და სოციალური ჯგუფია, რომელიც გავლენას ახდენს ადგილობრივ პოლიტიკასა და ქალაქგეგმარებაზე, რაც ვენის მსგავს რეფორმებს გამოწვევად აქცევს. ამან ბევრ აშშ-ის ქალაქს ხელი არ შეუშალა მცდელობაში. ტეხასის შტატის დალასმა ცოტა ხნის წინ ქალაქის ცენტრში გაშლილი პარკინგი 3.7 ჰექტარი ფართობის საზოგადოებრივ პარკად გადააქცია, ხოლო ისეთ ქალაქებში, როგორიცაა ნიუ-იორკი და სან-ფრანცისკო, ექსპერიმენტები ჩატარდა პანდემიის პერიოდის ტრანსფორმაციებით, რამაც პარკირების ადგილები რესტორნების ქუჩის დროებით ღია ტერასებად, შემდეგ კი მუდმივ ობიექტებად აქცია. ამავდროულად, ქუჩის პარკირების ფასების გაზრდამ შეიძლება შეამციროს მოთხოვნა და გაზარდოს შემოსავალი. „ბევრი ქალაქი იწყებს იმ შესაძლებლობის გააზრებას, რასაც პარკინგი სთავაზობს ქალაქებს შედარებით შეზღუდული ბიუჯეტებით“, — განუცხადა DW-ს დანა იანოჩამ, ვაშინგტონში, DC-ში დაფუძნებული ტრანსპორტისა და განვითარების პოლიტიკის ინსტიტუტის მკვლევარმა. „ქუჩები არსებითად ერთ-ერთი ყველაზე ღირებული ა...