ხელოვნური ინტელექტის მიერ გენერირებული ტექსტი-მეტყველება. ათენი — იანის სტურნარასი ევრობონდებისთვის კამპანიას მაშინაც აწარმოებდა, სანამ ეს ტენდენციური გახდებოდა. ახლა კი საბერძნეთის ბანკის მმართველი ყველაზე რთულ აუდიტორიას, გერმანიის მთავრობას უმიზნებს. POLITICO-სთან ინტერვიუში სტურნარასმა განაცხადა, რომ არგუმენტები მის მხარესაა. კრიზისების სერიამ ევროკავშირის მთავრობებს მძიმე ვალები დაუტოვა, რამაც შეზღუდა საჯარო ფინანსების შესაძლებლობები, გაუმკლავდნენ აშშ-ის სავაჭრო ტარიფებით, რუსეთის უკრაინაში ომით და ჩინეთის მიერ კრიტიკული ნედლეულის ექსპორტის შეზღუდვის მუქარით გამოწვეულ გამოწვევებს. საერთო ობლიგაციების გარეშე, რომლითაც დაფინანსდება თავდაცვა, მწვანე ტრანზიცია და სტრატეგიული ინვესტიციები, ევროკავშირის ეკონომიკა ვერ შეძლებს გლობალურ ასპარეზზე კონკურენციას. მეტიც, სტურნარასის მხარეს აღმოჩნდა გერმანიისა და ნიდერლანდების ცენტრალური ბანკები მას შემდეგ, რაც ევროპის ცენტრალურმა ბანკმა დაასრულა 15-წლიანი შიდა დაპირისპირება „საერთო ევროპული, მაღალლიკვიდური, ევროს ზონაში საორიენტაციო უსაფრთხო აქტივის“ – მოკლედ, ევრობონდების – საჭიროების შესახებ. ევროპის ცენტრალური ბანკის მმართველმა საბჭომ, რომელიც ცენტრალური ბანკირებისგან შედგება, ევროკავშირის ლიდერებს მოუწოდა ამ თვის დასაწყისში არაფორმალური სამიტის დროს. სტურნარასის თქმით, დროა, მთავრობებიც ჩაერთონ ამ პროცესში. „ამჟამინდელი საერთაშორისო გარემო ევროპელი პოლიტიკოსებისთვის გამაფრთხილებელი ზარი იყო“, – განაცხადა 69 წლის სტურნარასმა. „შედეგად მიღებული პოლიტიკური იმპულსი, რა თქმა უნდა, იმედისმომცემია“. მისი ოპტიმიზმი ეწინააღმდეგება გერმანიის კანცლერ ფრიდრიხ მერცის გაგრძელებულ წინააღმდეგობას, რომელმაც გასულ კვირას ევროკავშირის სამიტზე ეს იდეა უარყო. „ნამდვილად ვღელავ“, – თქვა სტურნარასმა ბერლინის მხრიდან გაგრძელებული წინააღმდეგობის შესახებ. „მაგრამ მინდა, რომ ისინი დავარწმუნო“. სტურნარასს, რომელიც 2012-2014 წლებში საბერძნეთის ფინანსთა მინისტრის თანამდებობას იკავებდა, ცენტრალურ ბანკში გადასვლამდე, უდავოდ დიდი გამოცდილება აქვს მსგავს ადვოკატირებაში. ის დიდი ხნის განმავლობაში იზოლირებული იყო მმართველ საბჭოში, თავის იტალიელ კოლეგასთან ერთად. სუვერენული ვალის კრიზისის მწვერვალზე, მათი პოზიცია ხშირად ეროვნულ ინტერესებს მიაწერდნენ, რადგან მათ ქვეყნებს არაპროპორციულად დიდი სარგებელი უნდა მიეღოთ საერთო სესხებიდან. „რამდენიმე წლის წინ, ჩვენ ვიყავით ერთი, მაქსიმუმ ორი მმართველი საბჭოს წევრი, რომლებიც ევრობონდების მომხრეები ვიყავით“, – გაიხსენა სტურნარასმა. „დანარჩენები ფიქრობდნენ: „თქვენ ევროპის სამხრეთიდან ხართ, ამიტომ გასაგებია“. მაგრამ ახლა ჩვენ ყველამ გავაცნობიერეთ, თუ რამდენად მნიშვნელოვანია ეს.“ ახლა უკვე გერმანიის ბუნდესბანკიც კი, სკეპტიკოსების დე ფაქტო ლიდერი, შეიცვალა. სტურნარასის აზრით, ის ფაქტი, რომ სამხრეთ ევროკავშირის ქვეყნები, რომლებიც ათი წლის წინ გაკოტრების ზღვარზე იყვნენ, ახლა კარგად მუშაობენ, დაეხმარა შეხედულებების შეცვლას. ცხადია, ბერლინიდან სხვა დედაქალაქებისთვის სუბსიდია, რომელიც საერთო სესხებშია ნაგულისხმევი, მკვეთრად შემცირდა. სამარცხვინო „სპრედები“, რომლებიც ასახავდა, რამდენად მეტი უნდა გადაეხადათ საბერძნეთსა და იტალიას გერმანიაზე, რომ 10 წლით ესესხათ, ახლა 1 პროცენტულ პუნქტზე ნაკლებია. თუმცა, ყველაზე ძლიერი არგუმენტი ინვესტორების მკაფიო გზავნილია, რომ საერთო დავალიანებიდან სარგებელს მთელი ევროპა მიიღებს, ამტკიცებდა სტურნარასი. „თუ ევროპაში ან შეერთებულ შტატებში რომელიმე მნიშვნელოვან აქტივების მმართველს ესაუბრებით და ჰკითხავთ, რატომ მიედინება ევროპაში არსებული მიმდინარე ანგარიშის ჭარბი ნაშთის უმეტესი ნაწილი საზღვარგარეთ, ის გეტყვით, რომ საკმარისი უსაფრთხო აქტივების ნაკლებობა კრიტიკული საკითხია“, – განაცხადა მან. „ეს სარგებელი განაკვეთზე მნიშვნელოვანიც კია“. საერთო ემისიამ უნდა მოემსახუროს „კარგად განსაზღვრულ საერთო ევროპულ მიზნებს“, – თქვა სტურნარასმა. „ევროპაში სამი საერთო საჭიროებაა, რომელთა დაფინანსება საერთო სახსრებით შეიძლება. თავდაცვა, მწვანე ტრანზიცია, ინოვაცია“. საერთო სესხების მომხრეები ამტკიცებენ, რომ ევროს უსაფრთხო აქტივების უფრო ლიკვიდური ბაზარი გაზრდის რეგიონის შედარებით მიმზიდველობას გლობალური კაპიტალისთვის, იმ დროს, როდესაც დოლარის აქტივების სანდოობა და მიმზიდველობა სულ უფრო და უფრო მეტ შემოწმებას განიცდის. დოლართან კონკურენციამ გლობალური სარეზერვო ვალუტის სტატუსისთვის შეიძლება საბოლოოდ — თუნდაც თანდათანობით — შეამციროს სესხის აღებისა და ინვესტირების ხარჯები მთავრობებისთვის, კომპანიებისთვის და ოჯახებისთვის. ბერძენმა ოფიციალურმა პირმა არ დააკონკრეტა, თუ რამდენი ახალი ვალი იქნებოდა საჭირო ევროპაში ფინანსური პირობების რეალური ცვლილებისთვის, მაგრამ აღნიშნა, რომ საჭიროა როგორც მოკლევადიანი, ისე გრძელვადიანი ემისიების მნიშვნელოვანი მოცულობები. მოკლევადიანი ვალი ძირითადად ინვესტორებისთვის ფულის დროებითი „პარკირების“ ადგილად გამოიყენება, ხოლო გრძელვადიანი ვალი, როგორც წესი, საორიენტაციო ფასს წარმოადგენს კერძო სექტორის პროექტებისთვის, რომლებსაც ხანგრძლივი ანაზღაურების პერიოდი აქვთ, როგორიცაა ინფრასტრუქტურა. სტურნარასმა ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ევრობონდები „არ შეიძლება გახდეს ჯანსაღი ეროვნული ფისკალური ჩარჩოების შემცვლელი“. მაგრამ მან განაცხადა, რომ ახალი წესები ან ზედამხედველობის ორგანოები ასევე არასაჭიროა. ცენტრალურმა ბანკირმა მიუთითა წარსულ გამოცდილებაზე — კერძოდ, პანდემიის შემდგომ €800 მილიარდიან აღდგენის ფონდზე — როგორც წარმატებულ პრეცედენტზე. „კრიტიკულად მნიშვნელოვანია, რომ [აღდგენის ფონდის] დაფინანსება დაკავშირებული იყო მკაფიოდ განსაზღვრულ ევროპულ მიზნებთან, ვადიან ვალდებულებებთან და რეფორმების პირობებთან. ამ არქიტექტურამ ხელი შეუწყო მორალური რისკის შემცირებას, ამასთანავე გაზარდა სანდოობა ბაზრებზე“, – განაცხადა მან. კრიტიკოსები იტყოდნენ, რომ მორალური რისკი სრულად არ აღმოფხვრილა. პრემიერ-მინისტრის [ტექსტი წყდება]