ისრაელი დასავლეთ სანაპიროზე მიწის რეგისტრაციას განაახლებს – უფლებადამცველები ანექსიაზე საუბრობენ

ისრაელის უფლებადამცველი ჯგუფები აცხადებენ, რომ ოკუპირებულ დასავლეთ სანაპიროზე მიწის რეგისტრაცია ისრაელის მთავრობის მიზანს – პალესტინის ტერიტორიების ანექსიას – კიდევ უფრო გააღრმავებს. ისრაელის გადაწყვეტილება, 1967 წლის შემდეგ პირველად, ოკუპირებულ დასავლეთ სანაპიროზე მიწის რეგისტრაციის პროცესები განაახლოს, ხელს შეუწყობს პალესტინელთა მიწის ჩამორთმევასა და გამოსახლებას, რაც საერთაშორისო სამართლის დარღვევაა, აცხადებენ ისრაელის უფლებადამცველი ჯგუფები. მიწის რეგისტრაციის პროცესი, რომელიც ასევე ცნობილია როგორც მიწის საკუთრების მოწესრიგება, აღდგა თითქმის ექვსი ათწლეულის შემდეგ, მთავრობის მიერ კვირას ულტრამემარჯვენე ფინანსთა მინისტრის, ბეზალელ სმოტრიჩის, იუსტიციის მინისტრის, იარივ ლევინისა და თავდაცვის მინისტრის, ისრაელ კაცის მიერ წარდგენილი წინადადების დამტკიცების შემდეგ. მიუხედავად იმისა, რომ ისრაელმა გაზარდა პალესტინის მიწების კონფისკაცია სამხედრო ბრძანებების მეშვეობით, სადაც აქტივობამ 2025 წელს სარეკორდო დონეს მიაღწია, ახალი ნაბიჯი ისრაელს აძლევს იურიდიულ გზას, რომელიც „სისტემატურად ახდენს პალესტინის მიწის ჩამორთმევას ისრაელის დასახლებების გაფართოებისა და აპარტეიდის რეჟიმის განმტკიცებისთვის“, – ნათქვამია ისრაელის ადამიანის უფლებათა ორგანიზაცია „ბიმკომის“ განცხადებაში, რომელიც მიწისა და საცხოვრისის უფლებებზეა ორიენტირებული. მიხალ ბრაიერმა, „ბიმკომის“ კვლევის ხელმძღვანელმა, „ალ ჯაზირას“ განუცხადა, რომ მიწის რეგისტრაცია მიუწვდომელი იქნება პალესტინის მოსახლეობის დიდი ნაწილისთვის, რომლებსაც არასოდეს ჰქონიათ მიწა ოფიციალურად დარეგისტრირებული, ან რომლებმაც შესაძლოა ვერ შეძლონ საკუთრების დამტკიცება. ოკუპირებულ დასავლეთ სანაპიროზე, იორდანიის ადმინისტრაციის დროს (რომელიც ბრიტანეთის მანდატის მმართველობას მოჰყვა და 1949-დან 1967 წლამდე გაგრძელდა) მიწის რეგისტრაცია მთლიანი ტერიტორიის დაახლოებით 30 პროცენტს მოიცავდა. შედეგად, დასავლეთ სანაპიროს დაახლოებით 70 პროცენტი „სრულად არარეგისტრირებულია“, განაცხადა ბრაიერმა, რაც „ძალიან ართულებს იმის დადგენას, თუ ვინ არის მიწის რეალური მფლობელი“. მთავრობის გადაწყვეტილებით, მიზნად დაისახა დასავლეთ სანაპიროს არარეგისტრირებული მიწის 15 პროცენტის მოწესრიგება ოთხი წლის განმავლობაში. ამ მიზნით, მან დააკონკრეტა კომპეტენტური ორგანოები, შექმნა სპეციალური ადმინისტრაციული ერთეული და გამოყო სახსრები 2026 წლის საბიუჯეტო კანონის ფარგლებში, რომელიც ჯერ დამტკიცებული არ არის. იმ პალესტინელებისთვისაც კი, ვისი მიწაც დარეგისტრირებული იყო, „მიწის საკუთრების დამტკიცების იურიდიული ზღვარი ძალიან, ძალიან მაღალია, ისე რომ პალესტინელთა უმეტესობას არ ექნება შესაბამისი დოკუმენტები ამის დასამტკიცებლად“, – განაცხადა ბრაიერმა. 1968 წელს ისრაელის საოკუპაციო ხელისუფლებამ გაყინა მიწის საკუთრების მოწესრიგების პროცედურების უმეტესობა ღაზას სექტორსა და დასავლეთ სანაპიროზე, რამაც პალესტინელებისთვის ოჯახის ხაზით საკუთრების გადაცემის დამტკიცება გაართულა. გარდა ამისა, იურიდიული დოკუმენტები შესაძლოა დაკარგულიყო ან ინახებოდა სახლებში, რომლებიც ახლა მიუწვდომელია არაბეთ-ისრაელის ომის (1948-49) შედეგად დევნილი პალესტინელი ლტოლვილებისთვის – როდესაც ახლად დაარსებულმა ისრაელმა პალესტინის 77 პროცენტზე კონტროლი დაამყარა – და 1967 წლის ექვსდღიანი ომის დროს, რომელიც ისრაელის მიერ ეგვიპტიდან სინაის ნახევარკუნძულისა და სირიიდან გოლანის მაღლობების დაკავებით დასრულდა, ამავდროულად დაიკავა დასავლეთ სანაპირო, აღმოსავლეთ იერუსალიმი და ღაზა. ისრაელის ანტი-დასახლებების ჯგუფმა „მშვიდობა ახლა“ განაცხადა, რომ მიწის რეგისტრაციის ახლად აღდგენილი პროცესი პალესტინის მიწის „სრულ ანექსიას“ უდრის. „ეს არის ისრაელის გზა, რათა კონტროლი დაამყაროს დასავლეთ სანაპიროზე“, – განუცხადა „ალ ჯაზირას“ ჰაგიტ ოფრანმა, „მშვიდობა ახლა“-ს წევრმა. „მთავრობა ითხოვს დოკუმენტებს, რომლებიც ბრიტანეთის მანდატის ან იორდანიის დროიდან – 100 წლის წინანდელი პერიოდიდან – თარიღდება“. „ეს ისეთი რამ არის, რის დამტკიცებასაც პალესტინელები ძალიან იშვიათად შეძლებენ და, შესაბამისად, მიწა ავტომატურად [ისრაელის] სახელზე დარეგისტრირდება“, – დასძინა მან. ისრაელის უზენაესმა სასამართლომ გასულ თვეში უარყო პეტიცია, რომელიც ეწინააღმდეგებოდა მიწის რეგისტრაციის პროცესის განახლებას. პეტიცია წარდგენილი იყო ადგილობრივი უფლებადამცველი ჯგუფების „ბიმკომის“, „იეშ დინის“, „ისრაელში სამოქალაქო უფლებების ასოციაციის“ და „ჰამოქედის“ მიერ. სასამართლომ მიიჩნია, რომ მთავრობის გადაწყვეტილების განხორციელების შესახებ დადგენილება „ნაადრევია“. ისრაელის ხელისუფლებას მცირე დეტალები აქვს მოწოდებული იმის შესახებ, თუ როგორ განვითარდება ეს პროცესი. თუმცა, მსგავსი სცენარი უკვე განვითარდა ოკუპირებულ აღმოსავლეთ იერუსალიმში, სადაც 2018 წელს დაწყებულმა მიწის საკუთრების მოწესრიგებამ პალესტინის მიწის ექსპროპრიაცია გამოიწვია. „ბიმკომის“ მიერ ჩატარებულმა კვლევამ აჩვენა, რომ 2018-დან 2024 წლამდე აღმოსავლეთ იერუსალიმში საკუთრებაზე რეგისტრირებული მიწის მხოლოდ 1 პროცენტი დარეგისტრირდა პალესტინელებზე, ხოლო დანარჩენი ისრაელის სახელმწიფოს ან კერძო ისრაელელი მფლობელების კონტროლის ქვეშ მოექცა. ამ ნაბიჯმა გააფართოვა ისრაელის დე ფაქტო ანექსია აღმოსავლეთ იერუსალიმზე, რაც საერთაშორისო სამართლის დარღვევაა, მათ შორის, ყველაზე ბოლოს, საერთაშორისო სასამართლოს (ICJ) მიერ 2024 წელს გამოცემული საკონსულტაციო დასკვნის თანახმად. თავის ისტორიულ გადაწყვეტილებაში, მსოფლიო სასამართლომ დაადგინა, რომ ისრაელის „მიწისა და ქონების ექსპროპრიაცია, მოსახლეობის გადაადგილება და ოკუპირებული სექციის ინკორპორაციისკენ მიმართული კანონმდებლობა სრულად არასწორია და არ შეუძლია ამ სტატუსის შეცვლა“. უფრო ფართოდ, ICJ-მ დაადგინა, რომ ისრაელის გრძელვადიანი ოკუპაცია პალესტინის ტერიტორიაზე – რომელიც მოიცავს აღმოსავლეთ იერუსალიმს, დასავლეთ სანაპიროსა და ღაზას სექტორს – უკანონოა და „რაც შეიძლება სწრაფად“ უნდა შეწყდეს. ბრაიერმა განაცხადა, რომ ისრაელის მთავრობის გადაწყვეტილება იყო