ირანის ბირთვულ პროგრამაზე მოლაპარაკებების ბოლო რაუნდი გარღვევის გარეშე დასრულდა — და აშშ-ის სამხედრო მოქმედების საფრთხე კვლავაც დიდია. ბურთი, როგორც ჩანს, ისევ ირანის მოედანზეა. ორშაბათს, ჟენევაში, ირანსა და შეერთებულ შტატებს შორის არაპირდაპირი მოლაპარაკებების მეორე რაუნდი კონკრეტული შედეგების გარეშე დასრულდა. ირანის საგარეო საქმეთა მინისტრმა აბას არაღჩიმ და ტექნიკურ ექსპერტთა გუნდმა შეხვედრა გამართეს აშშ-ის სპეციალურ წარმომადგენელ სტივ უიტკოფთან და აშშ-ის პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის სიძესთან, ჯარედ კუშნერთან — თუმცა, ომანის საელჩოში სამსაათნახევარზე მეტი ხნის მოლაპარაკებების შემდეგ, ორივე მხარეს ცოტა რამ ჰქონდა საჩვენებელი. მოგვიანებით, არაღჩიმ განაცხადა, რომ შეხვედრა „უფრო კონსტრუქციული“ იყო, ვიდრე ამ თვის დასაწყისში გამართული წინა რაუნდი. „კარგი პროგრესი იქნა მიღწეული წინა შეხვედრასთან შედარებით და ახლა უფრო ნათელი გზა გვაქვს წინ“, — განუცხადა არაღჩიმ ირანის სახელმწიფო ტელევიზიას. არაღჩიმ დასძინა, რომ „სახელმძღვანელო პრინციპების ნაკრები“ შეთანხმდა, მაგრამ დამატებითი დეტალები არ გაუმხელია. „ეს არ ნიშნავს, რომ შეთანხმებას სწრაფად მივაღწევთ, მაგრამ, ყოველ შემთხვევაში, გზა დაიწყო“, — თქვა მან. ომანის შუამავლობით აშშ-ირანის მოლაპარაკებები 6 თებერვალს დაიწყო, მაგრამ ამჟამად გაურკვეველია, იგეგმება თუ არა მორიგი რაუნდი. ორშაბათის მოლაპარაკებებამდე, ირანის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ განაცხადა, რომ არაღჩი მზადაა, დარჩეს ჟენევაში მანამ, სანამ შედეგი არ მიიღწევა. „მოლაპარაკებებში ოპტიმიზმი, როგორც წესი, პოლიტიკური რიტორიკის ნაწილია და თან ახლდა მოლაპარაკებების წინა რაუნდებსაც“, — განუცხადა DW-ს ჯორჯ ვაშინგტონის უნივერსიტეტის პოლიტოლოგმა მოჰამად ღაიდიმ. „ორ მხარეს შორის ძირითადი კონფლიქტი რჩება“, — თქვა მან და დასძინა, რომ ირანის ურანის გამდიდრება ვაშინგტონისთვის „წითელი ხაზია“. „თეირანი, მეორე მხრივ, არ აპირებს გამდიდრებაზე უარის თქმას. სანამ ცენტრიფუგები მუშაობს, ირანი ინარჩუნებს ბირთვული შეკავების ვარიანტს. თუ ცენტრიფუგები შეწყვეტენ მუშაობას, ქვეყანა დაკარგავს ამ შეკავებას“, — დასძინა ღაიდიმ. ამავე დროს, თეირანმა გამოხატა მზადყოფნა, შეზღუდოს თავისი ბირთვული პროგრამა და გადასცეს 60%-ით გამდიდრებული ურანი მესამე ქვეყანას. ნებისმიერი შეთანხმება, რომლის მიხედვითაც აშშ დათანხმდება ურანის გამდიდრების გაგრძელებას, თეირანში დიდ დათმობად იქნება აღქმული. ირანის რეჟიმი დაჟინებით ამტკიცებს, რომ მისი ბირთვული განვითარება სამოქალაქო მიზნებისთვისაა და უარყოფს ბირთვული იარაღის წარმოების მცდელობას. თუმცა, ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტომ (IAEA) 2024 წლის ბოლოს გააფრთხილა, რომ ირანის ურანის გამდიდრება იარაღის დონეს უახლოვდებოდა და უკვე ბევრად აღემატებოდა მშვიდობიანი მიზნებისთვის საჭიროს. ისლამური რესპუბლიკა სანქციების მოხსნას ითხოვს ურანის გამდიდრების შეზღუდვის სანაცვლოდ, რაც აშშ-მა ჯერჯერობით უარყო. „თეირანი უფრო მზადაა, მიიღოს სამხედრო კონფლიქტი, ვიდრე მთლიანად მიატოვოს ურანის გამდიდრება“, — თქვა ღაიდიმ. ირანის ხელმძღვანელობამ არაერთხელ გამორიცხა მოლაპარაკებები სხვა მწვავე საკითხებზე, როგორიცაა სარაკეტო პროგრამები ან რეგიონული მილიტანტური მარიონეტული ძალების მხარდაჭერა. მოლაპარაკებების ბოლო რაუნდამდე ერთი დღით ადრე, ირანის არაღჩი შეხვდა IAEA-ს გენერალურ დირექტორ რაფაელ გროსის. თეირანსა და IAEA-ს შორის ურთიერთობები გაუარესდა გასულ წელს ირანის ბირთვულ ობიექტებზე აშშ-ის თავდასხმების შემდეგ. ირანმა შემდგომში შეზღუდა საერთაშორისო ინსპექტორებისთვის წვდომა. თუმცა, 15 თებერვალს, ირანის ეროვნული უშიშროების უფროსმა ალი ლარიჯანიმ განუცხადა Al Jazeera-ს, რომ IAEA-ს „შეუძლია ყველა ირანული ობიექტის მონიტორინგი. ჩვენ ვიღებთ კონტროლს ბირთვული გაუვრცელებლობის ხელშეკრულების ფარგლებში“. ლარიჯანიმ დასძინა, რომ არარეალური იქნებოდა მოელოდე ქვეყნისგან, რომელმაც ტექნიკური ნოუ-ჰაუ აითვისა, მთლიანად უარი ეთქვა ურანის გამდიდრებაზე. მან აღნიშნა ურანის საჭიროება სამოქალაქო მიზნებისთვის, მათ შორის კიბოს მკურნალობისთვის. თეირანში, კვლევითი რეაქტორი კვლავ აწარმოებს კიბოს სამკურნალო მედიკამენტებს 20%-ით გამდიდრებული ურანის გამოყენებით. ირანის უზენაესმა ლიდერმა, აიათოლა ალი ხამენეიმ სამშაბათს განაახლა თავისი მუქარა აშშ-ის მიმართ, განაცხადა რა, რომ პრეზიდენტი ტრამპი ვერ შეძლებს თეირანში ისლამური ხელმძღვანელობის „დამხობის მცდელობას“. ტრამპმა ადრე თქვა, რომ თეირანში „რეჟიმის შეცვლა“ შეიძლება საუკეთესო რამ იყოს, რაც ირანს შეიძლება დაემართოს. მისი კომენტარები ირანში საყოველთაო საპროტესტო აქციების სასტიკ ჩახშობას მოჰყვა. შაბათ-კვირას, დაახლოებით 1 მილიონი ირანელი დიასპორის წევრი შეიკრიბა მსოფლიოს ქალაქებში რეჟიმის შეცვლის მოთხოვნით, ზოგიერთმა კი გადასახლებული ოპოზიციონერი ფიგურის, რეზა ფეჰლავის, 1979 წელს დამხობილი უკანასკნელი შაჰის ვაჟის დაბრუნებას ითხოვდა. სხვადასხვა მხრიდან ზეწოლის ქვეშ, თეირანის რეჟიმი ცდილობს საკუთარი სამხედრო სიძლიერის დემონსტრირებას. სამშაბათს, რევოლუციური გვარდიის საზღვაო ფლოტმა მანევრები დაიწყო და, საკუთარი განცხადებით, ჰორმუზის სრუტეში სამიზნეებზე რაკეტები ისროლა. წვრთნებში ასევე მონაწილეობდნენ სარაკეტო გამშვები მოწყობილობებით აღჭურვილი ჩქაროსნული კატარღები. სრუტე, რომელიც დაახლოებით 55 კილომეტრია (34 მილი) სიგანით, მსოფლიოს ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს საზღვაო მარშრუტად ითვლება გლობალური...