ეს ადვილად არ ჯდება ხაზინის ცხრილებში, მაგრამ შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე და არამქონე მოსწავლეების ერთად სწავლას უზარმაზარი ღირებულება აქვს. როდესაც 11 წლის ვიყავი, საავადმყოფოში ერთმა ქალმა მკითხა, რომელ სკოლაში ვიწყებდი სწავლას სექტემბერში. მისი გაოცება დღემდე მახსოვს, როდესაც ვუთხარი, რომ ადგილობრივ გოგონათა გრამატიკულ სკოლაში ვაპირებდი სიარულს, მაშინ, როდესაც ამწე ჩემს სველ კიდურებს ფიზიოთერაპიის აუზიდან ამოჰყავდა. ბავშვი ვიყავი, მაგრამ უკვე ნაცნობი იყო ეს რამდენიმე წამი: დრო იმ მომენტს შორის, როცა ადამიანი ჩემს ეტლს დაინახავდა და სახეზე გადაკრულ ელვას, როცა ისინი ცდილობდნენ თავიანთი მოლოდინების გადაკალიბრებას. ეს იყო 1996 წლის ზაფხული, ხუთი წლით ადრე, სანამ კანონი სკოლებს ავალდებულებდა შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე მოსწავლეებისთვის „გონივრული პირობების“ შექმნას, და მხოლოდ ორი-სამი ათწლეულით მას შემდეგ, რაც ნორმად ითვლებოდა ჩვენი „სპეციალურ სკოლებში“ განცალკევება პრიმიტიული სასწავლო გეგმებით, „ნორმალური“ ბავშვებისგან მოშორებით. ეს ყველაფერი გამახსენდა, როდესაც ვკითხულობდი ლეიბორისტული პარტიის მიერ შემოთავაზებულ SEND-ის (სპეციალური საგანმანათლებლო საჭიროებებისა და შეზღუდული შესაძლებლობების სისტემა ინგლისში) რეფორმების შესახებ. ეს მნიშვნელოვანი და კომპლექსური ცვლილებებია, რომელთაგან ბევრი სრულად 2030 წლამდე არ ამოქმედდება, მაგრამ მთავარი თემა „ინკლუზიაა“: ყველა ზოგადსაგანმანათლებლო სკოლას ექნება მორგებული მხარდაჭერა – მთავრობის სიტყვებით – „ყოველი სკოლა ჭეშმარიტად ინკლუზიური გახდება“, მრავალმილიარდიანი დაფინანსებით 60,000 დამატებითი სპეციალური საჭიროებების ადგილისთვის და „ინკლუზიის ბაზებისთვის“ ყველა სკოლაში. ყველაზე რთული საჭიროებების მქონე ბავშვებს კვლავ შეეძლებათ სპეციალიზებულ სკოლებში სწავლა. ეს ხდება ათწლიანი პერიოდის შემდეგ, როდესაც წარუმატებელმა რეფორმებმა განაპირობა, რომ უფრო მეტი შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე ბავშვი გამოეთიშა ზოგადსაგანმანათლებლო სკოლებს. 2012-დან 2019 წლამდე, ინგლისის ზოგადსაგანმანათლებლო სკოლებში SEND-ის მქონე ბავშვების რაოდენობა თითქმის მეოთხედით შემცირდა, ხოლო სპეციალიზებულ სკოლებში დამსწრეების რაოდენობა თითქმის მესამედით გაიზარდა. ამავე დროს, შემცირდა მასწავლებლის ასისტენტების – რომლებიც, როგორც წესი, დამატებითი საჭიროებების მქონე მოსწავლეებს ეხმარებიან – და ყრუ ბავშვების სპეციალისტი მასწავლებლების რაოდენობა. მთავრობა, მის სასარგებლოდ უნდა ითქვას, ხაზს უსვამს, რომ ამ პრობლემების მოგვარების მცდელობა ფულის დაზოგვას არ ისახავს მიზნად, მაგრამ ნარატივი იმის შესახებ, რომ სპეციალური საჭიროებების მქონე მოსწავლეები ქვეყნისთვის მიუწვდომელი ხარჯია, არასოდეს ქრება. წაიკითხეთ ამ კვირის მედიის გაშუქება და ნახავთ, რომ დიდი ნაწილი ფოკუსირებულია „მზარდ ხარჯებზე“ და SEND გეგმების მქონე ბავშვების მზარდ რაოდენობაზე. როგორც „თაიმსმა“ აღნიშნა, რეფორმა არ შეაჩერებს SEND მოსწავლეების განათლების „ხარჯების ზრდას ათწლეულის ბოლომდე“. არსებობს ძალიან საფუძვლიანი კითხვები იმის შესახებ, თუ როგორ გამოიყენება სახელმწიფო ფული სპეციალური საჭიროებების განათლებისთვის. კერძო სკოლებს ამჟამად ადგილობრივი საბჭოები წელიწადში 2 მილიარდ ფუნტს უხდიან შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე მოსწავლეების სწავლისთვის, ასეთი დაწესებულებები – ხშირად კერძო საინვესტიციო ფირმების მხარდაჭერით – სახელმწიფო სექტორზე ორჯერ მეტ ფასს იხდიან. ამასობაში, 2030-31 წლისთვის, ინგლისის ადგილობრივი ხელისუფლებები სავარაუდოდ 3.4 მილიარდ ფუნტს დახარჯავენ მხოლოდ ტრანსპორტზე იმ ბავშვებისთვის, რომლებსაც არ შეუძლიათ თავიანთ ადგილობრივ სკოლაში დასწრება. და მაინც, საჩვენებელია, რომ SEND-ის ხარჯების კრიტიკოსები, როგორც წესი, არ ფოკუსირდებიან გადაუდებელ პრობლემაზე: კერძო სექტორი გადასახადის გადამხდელებისგან სოლიდურ მოგებას იღებს ისე, რომ არ აუმჯობესებს ისედაც არახელსაყრელ მდგომარეობაში მყოფი შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე ბავშვების შედეგებს. არ არის დამთხვევა, რომ ბოლო წლებში მემარჯვენეები ფოკუსირებულნი იყვნენ იდეაზე, რომ SEND ბიუჯეტები იკუმშება ისეთი მდგომარეობების „ზედიაგნოსტირების“ გამო, როგორიცაა ADHD და აუტიზმი. გასულ წელს, Reform UK-ის დეპუტატმა ლიდერმა, რიჩარდ ტაისმა, სკოლაში ყურის დამცავებით მოსიარულე ბავშვების დანახვას „შეშლილობა“ უწოდა; ეს არის ორი ერთში – ერთი მხრივ, ნეიროგანსხვავებულობის ზედიაგნოსტირების იდეის გავრცელება, მეორე მხრივ კი, ბავშვის შეზღუდული შესაძლებლობის დამხმარე საშუალების დაცინვის ნორმალიზება. არასოდეს არის ნახსენები, აღწევს თუ არა ბავშვი თავის მიღწევის მიზნებს ან იღებს თუ არა საუკეთესო მხარდაჭერას დაფინანსებიდან. მიზანი აქ არ არის საჯარო ფულის უფრო ეფექტურად გამოყენება – ეს არის შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე ბავშვების ფინანსური ტვირთის მოხსნა, ნებისმიერი საჭირო საშუალებით (და ცოტა მეთოდია უფრო მარტივი, ვიდრე მითის გავრცელება, რომ ისინი სინამდვილეში საერთოდ არ არიან შეზღუდული შესაძლებლობის მქონენი). რა თქმა უნდა, ინკლუზიას აქვს სხვა სახის „ღირებულებაც“ – ისეთი, რომელიც ხაზინის ცხრილებში ვერ მოთავსდება. ამ კვირაში ცვლილებების გამოცხადებისას, განათლების მდივანმა, ბრიჯიტ ფილიპსონმა, ამ გაზეთში დაწერა, რომ რეფორმები ნიშნავს, რომ SEND-ის მქონე ბავშვები თანატოლებთან ერთად საკლასო ოთახებში გატარებული დროის „გამდიდრებასა და გაფართოებას“ მიიღებენ. ეს სიმართლეა. მაგრამ შესაძლოა დროა, ვილაპარაკოთ არაშეზღუდული შესაძლებლობის მქონე ბავშვების გამდიდრებაზეც, რაც გამოწვეულია შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე მოსწავლეებთან ერთად სკოლაში სიარულით. იმის შესახებ, რომ გაიზრდები ადამიანის გვერდით, რომელიც შესაძლოა განსხვავებულად საუბრობდეს, მოძრაობდეს ან სწავლობდეს, მაგრამ მხარს უჭერდეს იმავე საფეხბურთო გუნდს ან უსმენდეს იმავე მუსიკალურ ჯგუფებს. მართლაც, SEND-ის ხარჯების კრიტიკოსებს შესაძლოა არ მოეჩვენოს ასე ბუნებრივად შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე ბავშვებისთვის თანაბარი განათლების ჩამორთმევა, თუ მათი გონება „გაფართოვდებოდა“ სკოლაში შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე მეგობრის გვერდით ჯდომით. როგორც ზრდასრული, ვიცი, რომ აუზთან ის ქალი იმ დღეს უხეში ან ბოროტი არ ყოფილა. ის ჩამოყალიბებული იყო იმ ქვეყნის მიერ, რომელშიც მაშინ ცხოვრობდა: ქვეყნის, რომელიც გულისხმობდა, რომ ჩემნაირ გოგონას ნაკლებად სავარაუდო იყო ხარისხიანი განათლება მიეღო და რომელმაც მას უთხრა, რომ ასე იყო საქმეები.