მუმბაის პრესტიჟულ კოლაბას რაიონში ვიწრო შესახვევი იშლება მიწის ნაკვეთთან, სადაც პატარა ბეტონის კუბიკებია განლაგებული – ეს არის ადგილი, რომელსაც მრეცხავები ქალაქის სამრეცხაოს გასაწმენდად და გასაშრობად იყენებენ. ტერიტორიის ირგვლივ განლაგებულია კაშკაშა ფერებში – წითლად, ლურჯად, მწვანედ და ყვითლად – შეღებილი ქოხები, რომლებიც ერთმანეთზე ისეა შემოწყობილი, როგორც დახრილი ტეტრისის თამაშში თავსატეხის ბლოკები. დასახლებაში ძირითადად მრეცხავები და მათი ოჯახები ცხოვრობენ, რომელთაგან ბევრი სწორედ იქ მუშაობს. ამ ლაბირინთში მოთავსებულია მცირე სასწავლო ცენტრი, რომელიც სთავაზობს უფასო გაკვეთილებს საბაზისო მათემატიკასა და ენობრივ უნარებში, რითაც მათ შვილებს ეხმარება პირველად მიიღონ ფორმალური განათლება, ან დაუბრუნდნენ მას სკოლიდან წამოსვლის შემდეგ. ცენტრს მართავს არაკომერციული ორგანიზაცია, რომელიც დააარსა რუბლ ნაგიმ, 45 წლის მხატვარმა, რომელიც სამი ათწლეულის განმავლობაში მუშაობდა ქალაქის ყველაზე მარგინალიზებულ თემებში განათლების მისატანად. ამ თვის დასაწყისში, ნაგიმ მიიღო „მასწავლებლის გლობალური პრიზი“ – 1 მილიონი დოლარის ოდენობის ჯილდო, რომელიც ვარკის ფონდმა იუნესკოსთან თანამშრომლობით დააწესა იმ მასწავლებლების აღიარებისთვის, რომლებმაც გამორჩეული წვლილი შეიტანეს პროფესიაში. „მასწავლებლის გლობალური პრიზის“ ვებსაიტის ცნობით, ნაგი 139 ქვეყნიდან წარდგენილ 5000 ნომინანტსა და განაცხადს შორის შეირჩა. ვებსაიტზე ნათქვამია, რომ ნაგიმ თავისი არაკომერციული ორგანიზაციის – რუბლ ნაგის ხელოვნების ფონდის (RNAF) – მეშვეობით „ინდოეთში 100-ზე მეტ ნაკლებად განვითარებულ თემსა და სოფელში 800-ზე მეტი სასწავლო ცენტრი დააარსა“. ნაგი ამბობს, რომ ნაკლებად შეძლებულთათვის განათლების მიტანის ინსპირაცია მოულოდნელად გაუჩნდა, დაახლოებით სამი ათეული წლის წინ, როდესაც ბიჭი მის ერთ-ერთ ხელოვნების სახელოსნოში შევიდა მუმბაიში. მან გაიგო, რომ ბავშვი ღარიბ უბანში ცხოვრობდა და სკოლაში სიარულის საშუალება არ ჰქონდა. ნაგი ამბობს, რომ ამ საუბარმა აღძრა მასში სურვილი, მოენახულებინა ბიჭის დასახლება და შესთავაზა, გაელამაზებინა ტერიტორია კედლების ფრესკებით მოხატვით. „ბავშვებმა დაიწყეს შეკრება იქ, სადაც ჩვენ ვხატავდით. ამიტომ, ვკითხე, მოეწონებოდათ თუ არა მათთვის მოთხრობის მოსმენა. მათ ყველამ „კი“ მიპასუხა,“ – იხსენებს ნაგი. მან თქვა, რომ სწორედ მაშინ მიხვდა, რომ ღარიბ თემებში ბავშვებს სწავლა სურდათ და რომ მას შეეძლო ხელოვნების მეშვეობით გაეღვიძებინა მათი ინტერესი განათლების მიმართ. წლების განმავლობაში, ნაგიმ და მისმა გუნდმა ინდოეთის რამდენიმე ქალაქში დააარსეს სასწავლო ცენტრები, სადაც მასწავლებლებს მოუწოდებენ, გამოიყენონ ხელოვნების საფუძველზე სწავლება ცნებების გასამარტივებლად. მოხალისეები ერთვებიან უნარებზე დაფუძნებული გაკვეთილების შეთავაზებაში, ხოლო შემოწირულობები ეხმარება ბავშვებს წვდომა ჰქონდეთ წიგნებზე, ჩანთებსა და სხვა სასკოლო ნივთებზე. ნაგი განმარტავს, რომ ყველა ცენტრი არ არის აგურისა და ბეტონის საკლასო ოთახი. ზოგჯერ, გაკვეთილები ღარიბ უბანში ღია ცის ქვეშ ტარდება, სადაც მოსწავლეები ხალიჩებსა და ნოხებზე სხედან. „სწავლა ყველგან შეიძლება მოხდეს. უბრალოდ, ის საინტერესო უნდა გახადო,“ – ამბობს ნაგი. თუმცა, ამ ცენტრების მართვა ასევე გამოწვევებთანაა დაკავშირებული. ნაგი ამბობს, რომ ბევრი ბავშვი დისფუნქციური ოჯახებიდან მოდის და მის მასწავლებლებს ხშირად უწევთ მათი მრჩევლებისა და დამცველების როლის შესრულება. „თუ ბავშვი ერთი კვირის განმავლობაში არ გამოჩნდება ჩვენს ცენტრში, მოხალისე მათ სახლში მიდის მათ შესამოწმებლად,“ – განმარტავს ნაგი. ის დასძენს, რომ ის ასევე რეგულარულ შეხვედრებს მართავს მშობლებთან, რათა მათ შვილების სწავლის მიმართ ინტერესი შეუნარჩუნდეთ. მისი თქმით, ამან ბევრ სტუდენტს დაეხმარა სასკოლო განათლების დასრულებაში და ცენტრიდან წასვლის შემდეგ კოლეჯში სწავლის გაგრძელებაშიც კი. ერთ-ერთი ყოფილი სტუდენტი, მაიური, ახლა საკუთარ სამხატვრო გაკვეთილებსა და მცირე საბეჭდ ბიზნესს მართავს. შაბათ-კვირას ის მოხალისეობს ნაგის ფონდში, იმ იმედით, რომ საზოგადოების სხვა ბავშვებსაც მიანიჭოს იგივე შესაძლებლობები, რაც თავად მიიღო. „როდესაც ასეთ [ღარიბ] რაიონებში მუშაობთ, ურთიერთობები უნდა დაამყაროთ არა მხოლოდ მოსწავლეებთან, არამედ მთელ საზოგადოებასთან. იქნება ეს ფულადი დახმარება, რესურსების მიწოდება რთულ დროს, თუ უბრალოდ მოსმენა იმ ადამიანისთვის, ვინც სტრესშია. თუ საზოგადოების ნდობასა და მხარდაჭერას მოვიპოვებთ, ჩვენ შევძლებთ ჩვენი კარგი საქმის გაგრძელებას,“ – განმარტავს ნაგი. ის ამბობს, რომ ასევე გატაცებულია მისი ფონდის პროექტით „მისაალ“ (რაც ნიშნავს „მაგალითს“) – რომელიც მიზნად ისახავს ღარიბი უბნების „ღია ცის ქვეშ საკლასო ოთახებად“ გადაქცევას, კედლებზე საგანმანათლებლო ფრესკების მოხატვით ისეთ თემებზე, როგორიცაა მეცნიერება და ჰიგიენა, გარემოსდაცვითი ცნობიერება და სოციალური პასუხისმგებლობა. ნაგი ამბობს, რომ ეს ფრესკები აღვიძებს ცნობისმოყვარეობას მაცხოვრებლებში და, გრძელვადიან პერსპექტივაში, ასევე შეუძლია ხელი შეუწყოს ადამიანების ქცევასა და დამოკიდებულებებში ცვლილებების მოტანას. პრიზის თანხით, ნაგი იმედოვნებს, რომ მისი ფონდის ინიციატივებს ინდოეთის მეტ ადგილზე გაავრცელებს, დაწყებული ჯამუსა და ქაშმირის ფედერალურად მართული ტერიტორიიდან, სადაც ის გაიზარდა და ახლა სურს შექმნას უნარებისა და სწავლის ცენტრი, რომელიც აღჭურვილი იქნება კომპიუტერებით. კოლაბაში კი, ქოხების კედლებს უზარმაზარი ფრესკები და შთამაგონებელი ციტატები ფარავს. სასწავლო ცენტრის კედლებიც კაშკაშა ფერებშია მოხატული და ასახავს თემებს მცენარეებიდან ცხოველთა სამყარომდე. შვიდი წლის ხუში, ცენტრის მოსწავლე, ამბობს, რომ სიამოვნებით დადის „სკოლაში“ და ოცნებობს მასწავლებლობაზე. მისი დედა, შინამოსამსახურე, ამჟამად ოჯახის ერთადერთი შემოსავლის წყაროა. ბევრი სხვა ბავშვიც მსგავსი ეკონომიკური ფონიდან მოდის, მაგრამ ყველა მათგანს აღეძვრება...