საქართველოს მთავრობის ახალი განათლების რეფორმის ფარგლებში, ხელისუფლებასთან კრიტიკულად განწყობილ ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტს (ესუ) სტუდენტთა მიღება 92%-ით შეუმცირდა. ეს ცვლილება სახელმწიფო უნივერსიტეტებს შორის ფაკულტეტების გადანაწილების შესახებ მთავრობის უახლესი მცდელობის ნაწილია, გადაწყვეტილება, რომელმაც ხუთშაბათ საღამოს სტუდენტური პროტესტი გამოიწვია. განათლების მინისტრმა გივი მიქანაძემ განაცხადა, რომელი უნივერსიტეტები მიიღებდნენ კონკრეტული დისციპლინების სწავლების უფლებას, რასაც მოჰყვა მთავრობის დადგენილების გამოქვეყნება, სადაც ჩამოთვლილია პროგრამები და თითოეული უნივერსიტეტისთვის სტუდენტთა მიღების ნებადართული რაოდენობა. ცვლილებები სხვადასხვა ხარისხით შეეხება ქვეყნის მრავალ საჯარო უნივერსიტეტს, მაგრამ განსაკუთრებით დააზარალებს თბილისში მდებარე ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტს, რომელიც სახელმწიფოს გადაწყვეტილებით მხოლოდ STEM-ისა და პედაგოგიკის პროგრამებს შეინარჩუნებს, სხვებს კი დაკარგავს. დარჩენილი ბაკალავრიატის პროგრამებისთვის, მთავრობა ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტს მომავალ აკადემიურ წელს მხოლოდ 300 სტუდენტის მიღების ნებას მისცემს, რაც განათლების სპეციალისტების შალვა ტაბატაძისა და ქეთევან ჩაჩხიანის ანალიზის თანახმად, 2025-2026 წლებისთვის გამოცხადებულ მიღებასთან შედარებით 92%-იან შემცირებას ნიშნავს. რამდენიმე კრიტიკოსმა ეს გადაწყვეტილება ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის, ქვეყნის ერთ-ერთი წამყვანი საჯარო უნივერსიტეტის, შესუსტების მცდელობად შეაფასა, მისი ლიბერალური შეხედულებებისა და ხელისუფლების მიმართ კრიტიკული პოზიციის გამო. ამჟამად, უნივერსიტეტს ოთხი მულტიპროგრამული ფაკულტეტი აქვს. ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის მონაცემებით, მას ამჟამად 17 000-ზე მეტი სტუდენტი და 3 000-მდე თანამშრომელი ჰყავს. მიქანაძის ბრიფინგს მალევე მოჰყვა პროტესტი ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის მთავარი კამპუსის წინ, რომელსაც შეუერთდნენ მისი სტუდენტები და გადაწყვეტილების მოწინააღმდეგე სხვა პირები. მალევე, ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის მმართველმა ორგანოებმა გაავრცელეს განცხადება, სადაც მოითხოვეს დადგენილების გაუქმება და შეხვედრა გადაწყვეტილების მიმღებ პირებთან. ათასობით სტუდენტი მსვლელობით მოძრაობს ცენტრალურ თბილისში, რათა გააპროტესტოს მთავრობის გეგმა, რომელიც დედაქალაქის ორ საკვანძო უნივერსიტეტის, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტისა და ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის, დასუსტებას ისახავს მიზნად. „ეს დადგენილება ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტს ართმევს შესაძლებლობას, განახორციელოს საგანმანათლებლო და კვლევითი პროგრამები მეცნიერების ყველა სფეროში (სოციალური და ჰუმანიტარული, სიცოცხლის შემსწავლელი და ზუსტი მეცნიერებები), რომლებშიც ილიაუნი საერთაშორისო რეიტინგების მიხედვით უდავო ლიდერია საქართველოში“, — ნათქვამია განცხადებაში. განცხადების გამოქვეყნებამდე, უნივერსიტეტის რექტორმა ნინო დობორჯგინიძემ მთავრობის ნაბიჯი „არაკონსტიტუციურად“ შეაფასა. „ბოლო 20 წლის განმავლობაში, ჩვენმა პროფესორებმა შეუძლებელი შეძლეს და ილიაუნი რეიტინგებში მაღალრეიტინგულ უნივერსიტეტად აქციეს“, — აღნიშნა დობორჯგინიძემ, რითაც გაიმეორა განცხადების შეფასება, რომ ხელისუფლება უნივერსიტეტს ართმევს უფლებას, ასწავლოს სამივე ის სფერო, რომლებშიც ილიაუნი ლიდერობს ქვეყანაში. საქართველოს მთავრობამ სახელმწიფო უნივერსიტეტებს შორის ფაკულტეტების გადანაწილების განზრახვის შესახებ პირველად 2025 წლის შემოდგომაზე განაცხადა. გეგმის თანახმად, უმაღლესი სახელმწიფო საგანმანათლებლო დაწესებულებები დაიცავდნენ „ერთი ქალაქი — ერთი ფაკულტეტი“ პრინციპს, რაც მიზნად ისახავდა იმის აღმოფხვრას, რასაც ოფიციალური პირები „დუბლირებულ ფაკულტეტებს“ უწოდებდნენ ერთი და იმავე ქალაქში არსებულ სხვადასხვა საჯარო უნივერსიტეტებს შორის. მთავრობა ამტკიცებდა, რომ გადანაწილება ინარჩუნებს დისციპლინებს კონკრეტულ სახელმწიფო უნივერსიტეტებში „მათი ტრადიციული პროფილებისა და ისტორიული გამოცდილების გათვალისწინებით“. მათ ასევე განაცხადეს, რომ როგორც პროგრამები, ისე სტუდენტთა მიღების რაოდენობა შრომის ბაზრის კვლევის საფუძველზე განისაზღვრა. ეს პროცესი უმაღლესი განათლების უფრო ფართო რეფორმის ნაწილია, რომელიც 2025 წლის ოქტომბერში გამოცხადდა და სწრაფად იქცა დაპირისპირების საგნად. რეფორმისთვის საკანონმდებლო ბაზის შესაქმნელად განკუთვნილი შესაბამისი საკანონმდებლო ცვლილებები უკვე მიღებულია პარლამენტის მიერ, მათ შორის თებერვლის პირველ კვირას მიღებული ცვლილებების უახლესი პაკეტი. სხვა ზომებთან ერთად, რეფორმა მოიცავდა გრანტებზე დაფუძნებული უნივერსიტეტის დაფინანსების არსებული სისტემის სრულ გადახედვას, მისი ჩანაცვლებით სახელმწიფო დაკვეთის მოდელით. გარდა ამისა, ცვლილებები ითვალისწინებდა, რომ სახელმწიფო ყოველწლიურად განსაზღვრავდა სახელმწიფო უნივერსიტეტებისთვის ნებადართული სტუდენტების რაოდენობას, ასევე აკადემიური პროგრამების ჩამონათვალს, რომელთა შეთავაზების უფლებაც მათ ექნებათ. ცვლილებების თანახმად, არსებული პროგრამები, რომლებიც არ შევა მთავრობის მიერ დამტკიცებულ სიაში, ეტაპობრივად გაუქმდება. ცვლილებების მიხედვით, თუკი სახელმწიფო უნივერსიტეტი რეორგანიზდება, მთავრობა უფლებამოსილი იქნება დაადგინოს პროცესის მიზნები, ფორმა და ვადები, ასევე შექმნას მისი მართვის დროებითი მექანიზმები. რეორგანიზაციის პერიოდში, სახელმწიფოს შეუძლია შეაჩეროს ან შეცვალოს ის გზა, რომლითაც უნივერსიტეტის მმართველი ორგანოები ახორციელებენ თავიანთ უფლებამოსილებებს. მთავრობა აცხადებდა, რომ რეფორმები მიზნად ისახავს უმაღლესი განათლების სისტემის გაუმჯობესებას, მათ შორის რესურსების ოპტიმიზაციას, საკადრო პოლიტიკის დახვეწასა და უმაღლესი განათლების გეოგრაფიული დეცენტრალიზაციის ხელშეწყობას. კრიტიკოსები კი, სახელმწიფოს დეკლარირებული განზრახვებისა და დაპირებების მიმართ სკეპტიკურად განწყობილნი, ამტკიცებენ, რომ რეფორმა გააუარესებს სიტუაციას სახელმწიფო კონტროლის გაზრდით, საუნივერსიტეტო ავტონომიის დარღვევით, შემცირებით...