ყოველწლიურად 500 მილიარდ დოლარზე მეტი ღირებულების ნავთობი და გაზი გადის ამ წყლის გზით, რაც გლობალურ ეკონომიკას შეფერხებების საფრთხის ქვეშ აყენებს. ყოველთვის, როდესაც ირანსა და შეერთებულ შტატებს შორის დაძაბულობა იზრდება, ერთი ვიწრო წყლის გზა გლობალური ყურადღების ცენტრში ექცევა – ჰორმუზის სრუტე. მსოფლიოს უდიდესი სამხედრო ხომალდი, ატომური ავიამზიდი USS Gerald R Ford, სპარსეთის ყურისკენ მიემართება და რეგიონში აშშ-ის ერთ-ერთი უმსხვილესი სამხედრო ძალების კონცენტრაციას უერთდება 2003 წლის ერაყში შეჭრის შემდეგ. ამჯერად, ირანი ვაშინგტონის სამიზნეშია. ამ თვეში, თეირანმა მიანიშნა, თუ როგორ შეიძლება უპასუხოს თავდასხმას, როდესაც გამოაცხადა ჰორმუზის სრუტის ნაწილების დროებითი დახურვა – ვიწრო გასასვლელი, რომელიც სპარსეთის ყურეს ღია ზღვასთან აკავშირებს. ირანის ხელისუფლებამ ამ დერეფანში, რომლის გავლითაც ნავთობის გლობალური მიწოდების დაახლოებით 20 პროცენტი ხორციელდება, საბრძოლო წვრთნები ჩაატარა. ეს ნაბიჯი სრუტის ზოგიერთ ნაწილში აქტივობის იშვიათ შეჩერებას ნიშნავდა. ის მკაფიო გაფრთხილებად იქცა ეკონომიკური შედეგების შესახებ, თუ ვაშინგტონი გააგრძელებს ირანზე თავდასხმის მუქარას, რაც ხაზს უსვამს, თუ რამდენად სწრაფად შეიძლება რეგიონული დაპირისპირება გლობალურ ბაზრებზე გადაიზარდოს. ჰორმუზის სრუტე მსოფლიოს ყველაზე კრიტიკული სტრატეგიული საზღვაო ყელია. ეს მოხრილი წყლის გზა ჩრდილოეთით ირანსა და სამხრეთით ომანსა და არაბთა გაერთიანებულ საამიროებს შორის მდებარეობს. მისი სიგანე შესასვლელსა და გასასვლელში დაახლოებით 50 კმ-ია (31 მილი), ხოლო ყველაზე ვიწრო წერტილში დაახლოებით 33 კმ-მდე (20 მილი) ვიწროვდება. ის ერთადერთ საზღვაო კავშირს ქმნის სპარსეთის ყურესა და არაბეთის ზღვას შორის. მიუხედავად მისი ვიწრო სიგანისა, არხი მსოფლიოს უდიდეს ნავთობტანკერებს იტევს. ახლო აღმოსავლეთის ნავთობისა და გაზის მსხვილი ექსპორტიორები მასზე არიან დამოკიდებულნი საერთაშორისო ბაზრებზე მარაგების გადასატანად, ხოლო იმპორტიორი ქვეყნები მისი შეუფერხებელი მუშაობის იმედად არიან. აშშ-ის ენერგეტიკული ინფორმაციის ადმინისტრაციის (EIA) მონაცემებით, 2024 წელს ჰორმუზის სრუტის გავლით ყოველდღიურად დაახლოებით 20 მილიონი ბარელი ნავთობი გადაიზიდებოდა. ეს ყოველწლიურად თითქმის 500 მილიარდი დოლარის ენერგეტიკულ ვაჭრობას უტოლდება, რაც ხაზს უსვამს ამ წყლის გზის ცენტრალურ როლს გლობალურ ეკონომიკაში. სრუტეში გამავალი ნავთობი მომდინარეობს ირანიდან, ერაყიდან, ქუვეითიდან, ყატარიდან, საუდის არაბეთიდან და არაბთა გაერთიანებული საამიროებიდან. ნებისმიერი ხანგრძლივი შეფერხება შეაშფოთებს მწარმოებლებს და ეკონომიკებს, რომლებიც მათ ექსპორტზე არიან დამოკიდებულნი. სრუტე ასევე კრიტიკულ როლს თამაშობს თხევადი ბუნებრივი აირის (LNG) ვაჭრობაში. EIA-ს მონაცემებით, 2024 წელს გლობალური LNG-ის ტვირთების დაახლოებით მეხუთედი ამ დერეფანში გადაიზიდებოდა, აქედან უდიდეს ნაწილს ყატარი შეადგენდა. სრუტე LNG-ის ნაკადებს ორივე მიმართულებით ამუშავებს. ქუვეითი და არაბთა გაერთიანებული საამიროები იმპორტს ახორციელებენ ყურის ფარგლებს გარეთ არსებული წყაროებიდან, მათ შორის აშშ-დან და დასავლეთ აფრიკიდან. EIA-მ შეაფასა, რომ 2024 წელს სრუტის გავლით ტრანზიტით გადაზიდული ნედლი ნავთობისა და კონდენსატის ტვირთების 84 პროცენტი აზიის ბაზრებზე მიდიოდა. მსგავსი ტენდენცია შეინიშნება გაზის ვაჭრობაშიც, სადაც LNG მოცულობის 83 პროცენტი ჰორმუზის სრუტის გავლით აზიაში მიემართება. შარშან ჩინეთი, ინდოეთი, იაპონია და სამხრეთ კორეა ერთობლივად შეადგენდნენ სრუტის გავლით ნედლი ნავთობისა და კონდენსატის მთლიანი ნაკადების 69 პროცენტს. მათი ქარხნები, სატრანსპორტო ქსელები და ენერგოსისტემები დამოკიდებულია ყურის რეგიონის ენერგიის შეუფერხებელ მიწოდებაზე. საერთაშორისო კანონმდებლობის მიხედვით, სახელმწიფოებს შეუძლიათ განახორციელონ სუვერენიტეტი თავიანთი სანაპირო ზოლიდან 12 საზღვაო მილის (22 კმ) ფარგლებში. ჰორმუზის სრუტე და მისი საზღვაო გზები ყველაზე ვიწრო მონაკვეთში მთლიანად ირანისა და ომანის ტერიტორიულ წყლებში ექცევა. ეს სამართლებრივი რეალობა თეირანს გეოგრაფიულ ბერკეტს აძლევს. ყოველთვიურად დაახლოებით 3,000 გემი გადის სრუტეში. თუ ირანი შეეცდება შეაფერხოს ტრაფიკი, ერთ-ერთი ყველაზე ეფექტური ტაქტიკა საზღვაო ნაღმების განლაგებას გულისხმობს, რისთვისაც სწრაფმავალი თავდასხმის ნავები და წყალქვეშა ნავები იქნება გამოყენებული. თეირანის ფლოტი მოიცავს გემსაწინააღმდეგო რაკეტებით აღჭურვილ სწრაფმავალ ნავებს, ზედაპირულ ხომალდებს, ნახევრად წყალქვეშა ხომალდებს და ასიმეტრიული ომისთვის შექმნილ წყალქვეშა ნავებს. გასულ წელს ირანის პარლამენტმა დაამტკიცა წინადადება ჰორმუზის სრუტის დახურვის შესახებ. საბოლოო გადაწყვეტილება უზენაეს ლიდერ ალი ხამენეის ეკისრება. რეგიონულმა დინამიკამ შესაძლოა კიდევ უფრო გაართულოს სიტუაცია. იემენში, ჰუსიტების დაჯგუფებამ, რომელიც ირანთან მჭიდრო კავშირებს ინარჩუნებს, შესაძლოა კვლავ სცადოს ტრაფიკის შეფერხება ბაბ ელ-მანდების სრუტის გავლით – კიდევ ერთი სასიცოცხლო საზღვაო ყელის, რომელიც წითელ ზღვას გლობალურ სავაჭრო მარშრუტებთან აკავშირებს. ამ დერეფანში გადაზიდვებს მნიშვნელოვანი შეფერხებები მოჰყვა ღაზაში ისრაელის გენოციდური ომის დაწყების შემდეგ 2023 წლის ოქტომბერში. ჰუსიტებმა, რომლებიც აკონტროლებენ ჩრდილო-დასავლეთ იემენს, მათ შორის დედაქალაქ სანას, ცოტა ხნის წინ მასშტაბური მიტინგი მოაწყვეს ლოზუნგით „მტკიცენი და მზად მომდევნო რაუნდისთვის“, რითაც მიანიშნეს შიდა თუ უცხოელ მოწინააღმდეგეებთან პოტენციური დაპირისპირებისთვის მზადყოფნაზე. ნებისმიერი კოორდინირებული ზეწოლა ჰორმუზის სრუტეზე და ბაბ ელ-მანდების სრუტეზე გაზრდის რისკებს გლობალური გადაზიდვებისთვის, ენერგეტიკული ბაზრებისთვის და საერთაშორისო ვაჭრობისთვის. კოლბი კონელიმ, Energy Intelligence-ის ახლო აღმოსავლეთის კონტენტის ხელმძღვანელმა, Al Jazeera-ს არაბთა გაერთიანებული საამიროებიდან განუცხადა, რომ ჰორმუზის სრუტის სრულ ან ნაწილობრივ დახურვას ექნება „მთავარი გავლენა ნავთობის ფასებზე მოკლევადიან პერსპექტივაში“, რაც დამოკიდებული იქნება იმაზე, თუ რამდენ ხანს დარჩება სრუტე სადავო.