ღაზას ფერმერები სიცოცხლეს რისკავენ ისრაელის ბუფერული ზონების გაფართოების ფონზე

ღაზას ფერმერები რისკის ქვეშ არიან, რადგან ისრაელის ბუფერული ზონები მძიმე სამხედრო კონტროლის ქვეშ ფართოვდება მათ სასოფლო-სამეურნეო მიწებზე. ღაზას სექტორი – როგორც კი ოქტომბერში ღაზაში „ცეცხლის შეწყვეტა“ დაიწყო, პალესტინელი ფერმერი მოჰამედ ალ-სლახი თავის ოჯახთან ერთად პირდაპირ ღაზა ქალაქის ზეითუნის რაიონში მდებარე საკუთარი ფერმებისკენ გაემართა. ისრაელის მიერ ღაზაზე განხორციელებული გენოციდური ომის ორ წელზე მეტი ხნის შემდეგ – და ისრაელის მხრიდან მიმდინარე თავდასხმების მიუხედავად – საბოლოოდ საკმარისად უსაფრთხო იყო დაბრუნება, აღდგენისა და გამართვის მცდელობა. მოჰამედმა და მისმა ოჯახმა თვეები დახარჯეს მიწის ნანგრევებისგან გასასუფთავებლად და იმის მოსაწესრიგებლად, რაც დარჩა მათი სათბურებისგან, რომლებიც ბრძოლების დროს მიწასთან იყო გასწორებული, ისევე როგორც ღაზას მრავალი შენობა. ძალიან შეზღუდული რესურსებით, მათ მოამზადეს ნიადაგი და დარგეს ყაბაყის პირველი მოსავალი, იმ იმედით, რომ ის ადრე გაზაფხულზე მოსავლის ასაღებად მზად იქნებოდა. მაგრამ ოჯახის მიწის სიცოცხლეში დაბრუნების ეს შეზღუდული მცდელობაც კი არ არის რისკის გარეშე. როგორც მოჰამედი განმარტავს, ყოველ ჯერზე, როცა ის თავის მინდორზე მიდის სამუშაოდ, ის სიცოცხლეს რისკავს. რამდენიმე ასეული მეტრის მოშორებით ისრაელის ტანკები დგას და ტყვიების გუგუნი ჩვეულებრივი მოვლენაა. ომამდე, მოჰამედის ფერმა დიდი რაოდენობით ბოსტნეულს აწარმოებდა. „მე სოფლის მეურნეობა მამაჩემისა და ბაბუაჩემისგან ვისწავლე“, – განუცხადა მან Al Jazeera-ს. „ჩვენი ფერმა აწარმოებდა უხვ, მაღალი ხარისხის მოსავალს ადგილობრივი ბაზრისთვის და ექსპორტისთვის [ოკუპირებულ] დასავლეთ სანაპიროზე და საზღვარგარეთ. ახლა კი, ყველაფერი, რაც გვქონდა, ომმა გაანადგურა.“ მოჰამედის სამ ჰექტარზე მეტი (7.5 აკრი) სათბურები მიწასთან იყო გასწორებული. განადგურებამ ასევე მოიცვა მისი სრული სარწყავი ქსელი, ცხრავე ჭაბურღილი, ორი მზის ენერგიის სისტემა და ორი წყლის გამწმენდი ქარხანა. მოჰამედის დანაკარგები ასახავს ღაზას სასოფლო-სამეურნეო სექტორზე მიყენებული ზიანის ფართო მასშტაბებს. გაეროს სურსათისა და სოფლის მეურნეობის ორგანიზაციის (FAO) 2025 წლის ივლისის მოხსენების თანახმად, სასოფლო-სამეურნეო მიწის 80 პროცენტზე მეტი დაზიანდა და 5 პროცენტზე ნაკლები დარჩა კულტივაციისთვის ხელმისაწვდომი. „ცეცხლის შეწყვეტის“ მიუხედავად კი, ღაზას ფერმერებისთვის დანაკარგები არ შეწყვეტილა, რადგან ისრაელი აფართოებს ე.წ. ბუფერულ ზონას, რომლის ფარგლებშიც მისი ძალები არიან განლაგებული. ფაქტობრივად, ბევრი პალესტინელი შიშობს, რომ ღაზას სასოფლო-სამეურნეო მიწები ისრაელის მიერ იძულებით იქნება აღებული, თუ ბუფერული ზონა მუდმივ მოცემულობად იქცევა. აშშ-ის პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის ღაზასთვის შეთავაზებული „მშვიდობის საბჭოს“ გეგმის ფარგლებში გამოქვეყნებული გეგმები აჩვენებს მრავალი სასოფლო-სამეურნეო ტერიტორიის წაშლას. ისრაელი კვლავ აკონტროლებს ღაზას სექტორის დაახლოებით 58 პროცენტს, რასაც ის უწოდებს უსაფრთხოების ბუფერულ ზონას ღაზას სექტორის აღმოსავლეთით, ჩრდილოეთით და სამხრეთით. ამ ბუფერული ზონის უმეტესი ნაწილი პალესტინის სასოფლო-სამეურნეო მიწაა. მოჰამედმა ომამდე ღაზა ქალაქში ოჯახის მიერ დამუშავებული 22 ჰექტარზე მეტი (54 აკრი) სასოფლო-სამეურნეო მიწიდან მხოლოდ ერთ ჰექტარს (2.5 აკრი) შეძლო დაბრუნება. დანარჩენი 21 ჰექტარი ისრაელის ბუფერულ ზონაშია მოქცეული და მასზე წვდომა არ შეუძლია. ეს მარტოხელა ჰექტარი „ყვითელი ხაზიდან“ მხოლოდ დაახლოებით 200 მეტრში (650 ფუტი) მდებარეობს, რომელიც ბუფერულ ზონასა და ღაზას დანარჩენ ნაწილს შორის საზღვარს აღნიშნავს. მოჰამედი ამბობს, რომ ისრაელის ტანკები ხშირად უახლოვდებიან და ქაოტურად ისვრიან. ერთ-ერთი ასეთი ინციდენტი 12 თებერვალს მოხდა, როდესაც ისრაელის ტანკები სალაჰ ალ-დინის ქუჩაზე შევიდნენ და ცეცხლი გახსნეს. ორი პალესტინელი დაიღუპა, დაფიქსირდა სულ მცირე ოთხი დაჭრილი. მოჰამედი თავის სასოფლო-სამეურნეო მიწაზე იმყოფებოდა, ისრაელის ტანკებთან ახლოს. „მინდორში ვმუშაობდით, როდესაც მოულოდნელად ტანკი მოგვიახლოვდა და ჩვენსკენ ცეცხლი გახსნა. მომიწია განადგურებული შენობის უკან საფარს შეფარება და იქ საათნახევარზე მეტ ხანს ველოდი, სანამ დასავლეთით გაქცევას შევძლებდი“, – განაცხადა მოჰამედმა. მოჰამედის ფერმის საფრთხეები ცენტრალურ ღაზაშიც აისახება, სადაც 75 წლის ეიდ ალ-თააბანი სულ უფრო შეშფოთებულია. მისი მიწა დეირ ელ-ბალაჰში „ყვითელი ხაზიდან“ და ისრაელის კონტროლირებადი ტერიტორიებიდან მხოლოდ დაახლოებით 300 მეტრში (980 ფუტი) მდებარეობს. „ცეცხლის შეწყვეტის შემდეგ ღია მინდორში ბადრიჯანი დავრგეთ. ახლა, ბუფერული ზონის გაფართოების გამო, მას ვერ მივაღწევთ და მოსავალს ვერ ავიღებთ“, – განუცხადა ეიდმა Al Jazeera-ს. „ჩვენს ტერიტორიაზე ისრაელის მძიმე ტყვიამფრქვევების ხმა ყოველდღე ისმის. ყოველ ჯერზე, როცა ჩემი ვაჟები სათბურებში მოსავლის მოსარწყავად მიდიან, უბრალოდ ვლოცულობ, რომ ცოცხლები დაბრუნდნენ“, – დასძინა მან. 6 თებერვალს, პალესტინის საინფორმაციო სააგენტო Wafa-მ გაავრცელა ინფორმაცია, რომ ისრაელის არმიამ მოკლა პალესტინელი ფერმერი ხალედ ბარაქა, როდესაც ის თავის მიწაზე მუშაობდა აღმოსავლეთ დეირ ელ-ბალაჰში. ხალედი ეიდის მეზობელი და მეგობარი იყო. „ხალედ ბარაქა შესანიშნავი ფერმერი იყო“, – თქვა ეიდმა. „მან მთელი ცხოვრება თავისი მიწის დამუშავებასა და შვილებისთვის სოფლის მეურნეობის სწავლებას მიუძღვნა.“ პალესტინელი ფერმერების განცხადებით, ღაზას ისრაელის ბლოკადა ერთ-ერთი უმთავრესი გამოწვევაა, რომლის წინაშეც ისინი დგანან სასოფლო-სამეურნეო მიწების დაბრუნების მცდელობისას. 2023 წლის 7 ოქტომბრის შემდეგ, ისრაელმა ძირითადად აღკვეთა ნებისმიერი სასოფლო-სამეურნეო აღჭურვილობის ან მასალების, როგორიცაა თესლი, პესტიციდები, სასუქები, სარწყავი ქსელები ან ტრაქტორები, შეტანა. ამან გამოიწვია უზარმაზარი დეფიციტი, ხოლო ის, რაც ხელმისაწვდომია, კვლავ ექვემდებარება დაზიანებას დაბომბვის დროს, ან თესლის, პესტიციდების და სასუქების შემთხვევაში...