სოციალ-დემოკრატები ოდესღაც „ფართო კარვის“ პარტია იყო, რომელიც გერმანიის ამომრჩევლის თითქმის ნახევრის მხარდაჭერით სარგებლობდა. ახლა SPD რელევანტურობისთვის იბრძვის. მიმდინარე წელს, ხუთმა შტატის არჩევნებმა შესაძლოა სერიოზული პრობლემები შეუქმნას პარტიას. მემარცხენე-ცენტრისტული სოციალ-დემოკრატები (SPD), გერმანიის პირველი პოლიტიკური პარტია, ოპტიმიზმის შენარჩუნებას ცდილობს წელს, როდესაც გერმანიის 16 ფედერალური შტატიდან ხუთში ახალი პარლამენტები უნდა აირჩიონ. უახლესი საზოგადოებრივი აზრის გამოკითხვების თანახმად, SPD-მ შესაძლოა ძალაუფლება დაკარგოს ორ შტატში, რომლებსაც ათწლეულების განმავლობაში მართავდა. ორ სხვა შტატში კი SPD ერთნიშნა რეიტინგით სარგებლობს. იმის გასაგებად, თუ რა შეცდომები დაუშვეს, წარსულში უნდა ჩავიხედოთ: SPD დაარსდა როგორც ტრადიციული მუშათა პარტია 1863 წელს, რაც მას ქვეყნის უძველეს პოლიტიკურ ძალად აქცევს. იმ პერიოდში მისი მიზანი იყო ქარხნის მუშების პოლიტიკური წარმომადგენლობა, რომელთა გაჭირვებული ცხოვრება ხასიათდებოდა ხანგრძლივი სამუშაო საათებით, დაბალი ხელფასებით, სამუშაოს არასტაბილურობით, შრომის უსაფრთხოების ნაკლებობითა და საცხოვრებლის დეფიციტით. მუშათა კლასი გახდა SPD-ის ამომრჩეველთა ბაზა, რომელსაც სჯეროდა განათლების, თანაბარი შესაძლებლობებისა და თანაბარი უფლებების დაპირება ყველასთვის, კლასისა თუ წარმოშობის მიუხედავად. დღესდღეობით ტრადიციული მუშათა კლასი აღარ არსებობს: მაღალანაზღაურებადი ინდუსტრიული მუშები საზოგადოების საშუალო ფენად იქცნენ. კომპანია „ფორსას“ 2025 წლის ნოემბრის გამოკითხვის თანახმად, გერმანიის მუშათა კლასისა და უმუშევართა მხოლოდ 9%-მა განაცხადა, რომ ხმას SPD-ს მისცემდა. ის ადამიანები, რომლებიც თავს სოციალურად დაუცველად გრძნობენ, ახლა უფრო მეტად უთანაგრძნობენ მემარჯვენე პოპულისტურ „ალტერნატივა გერმანიისთვის“ (AfD)-ს. 2025 წლის თებერვალში საყოველთაო არჩევნების შემდეგ, infratest-dimap-ის გამოკითხვამ აჩვენა, რომ მუშათა კლასის ამომრჩეველთა 38%-მა ხმა AfD-ს მისცა. SPD-ის ბევრმა ყოფილმა ამომრჩეველმა ასევე გადაინაცვლა სოციალისტურ „მემარცხენე პარტიაში“, რომელიც ნაწილობრივ ჩამოყალიბდა კანცლერ გერჰარდ შრედერის SPD-ის სოციალური კეთილდღეობის პოლიტიკით უკმაყოფილების გამო. შრედერი მწვანეებთან კოალიციურ მთავრობას ხელმძღვანელობდა 1998-2005 წლებში. „მემარცხენე პარტია“ 2007 წელს ჩამოყალიბდა დემოკრატიული სოციალიზმის პარტიის (PDS) — აღმოსავლეთ გერმანიის მმართველი პარტიის მემკვიდრე — და „შრომა და სოციალური სამართლიანობა — საარჩევნო ალტერნატივის“ გაერთიანებით, რომელიც დასავლეთ გერმანიაში SPD-ს გამოეყო. შრედერი და მისი SPD ხელისუფლებაში 1998 წელს მოვიდნენ, მემარჯვენე-ცენტრისტული ქრისტიან-დემოკრატების (CDU) კანცლერ ჰელმუტ კოლის 16-წლიანი მმართველობის შემდეგ. SPD-მ ხმების თითქმის 41% მოიპოვა კამპანიით, რომელმაც ამომრჩევლები არა მხოლოდ მემარცხენე, არამედ პოლიტიკური ცენტრიდანაც მიიზიდა. მაღალი უმუშევრობისა და შეფერხებული ეკონომიკის ფონზე, შრედერმა სოციალური სახელმწიფოს რადიკალური რეფორმა, სახელწოდებით „დღის წესრიგი 2010“, გაატარა. სახელმწიფო სოციალური შეღავათები შემცირდა, დასაქმების დაცვა შემსუბუქდა და დაბალანაზღაურებადი სექტორი გაფართოვდა. კონსერვატიულმა ოპოზიციურმა ბლოკმა, CDU-მ და ქრისტიან-სოციალურმა კავშირმა (CSU), ენთუზიაზმით მოიწონა ეს დღის წესრიგი, რამაც ბიძგი მისცა გერმანიის ეკონომიკას. თუმცა, SPD-ის შიგნით ამან მასობრივი დავები გამოიწვია. პარტიის მემარცხენე ფრთამ აჯანყება გამოაცხადა და აღარ სურდა შრედერის პოლიტიკის მხარდაჭერა. 10 წლის განმავლობაში SPD-მ დაკარგა ამომრჩეველთა თითქმის ნახევარი — „მემარცხენე პარტიის“, მწვანეებისა და თუნდაც CDU-ს სასარგებლოდ, რადგან ანგელა მერკელი, იმ დროისთვის კანცლერი, თანდათანობით საკუთარ კონსერვატორებს მემარცხენე მიმართულებით წასვლისკენ უბიძგებდა. მისმა კონსერვატიულმა კრიტიკოსებმა ამას „CDU-ს სოციალ-დემოკრატიზაცია“ უწოდეს. ამომრჩევლისთვის სულ უფრო რთული ხდებოდა CDU/CSU-სა და SPD-ის პოლიტიკის გარჩევა — მით უმეტეს, რომ CDU/CSU და SPD ერთად მართავდნენ ქვეყანას კოალიციაში 2005-დან 2021 წლამდე პერიოდის უმეტესი ნაწილის განმავლობაში. ამ პერიოდში SPD-მ მრავალი პოლიტიკური კომპრომისი დადო და ვერ შეძლო მრავალი მემარცხენე სოციალური და საგადასახადო პოლიტიკის გატარება. 2021 წლის საყოველთაო არჩევნებამდე SPD 16%-იან რეიტინგზე იყო, მაგრამ კონსერვატორების მიერ საარჩევნო კამპანიის დროს დაშვებული სერიოზული შეცდომების შემდეგ, ის ყველაზე ძლიერ პარტიად იქცა და ხმების 25.7% მოიპოვა. ოლაფ შოლცი, ფინანსთა მინისტრი და მერკელის ვიცე-კანცლერი, კანცლერი გახდა. პარტიას იმედი ჰქონდა, რომ საბოლოოდ წარმატების გზაზე დაბრუნდა. მოხდა საპირისპირო. შოლცის ხელმძღვანელობით სამმხრივი კოალიცია შეაფერხა მწვანეებსა და ნეოლიბერალურ თავისუფალ დემოკრატებს (FDP) შორის მასიურმა შიდა დაპირისპირებამ. მთავრობა ნაადრევად დაინგრა ხელისუფლებაში მხოლოდ სამი წლის ყოფნის შემდეგ და SPD-ის რეპუტაცია კიდევ უფრო დაზიანდა. 2025 წლის არჩევნებში მან მხოლოდ დაახლოებით 16%-ის მოპოვება შეძლო, რამაც „ფორსას“ ინსტიტუტის ხელმძღვანელს, მანფრედ გიულნერს, ათქმევინა SPD-სთვის „ეგზისტენციალური საფრთხის“ შესახებ. 2025 წელს SPD კვლავ შევიდა მთავრობაში, ამჯერად კოალიციაში, როგორც უმცროსი პარტნიორი კანცლერ ფრიდრიხ მერცის CDU/CSU-სთან — და ახლა პარტია ნაცნობი პრობლემების წინაშე დგას. ისევ, მათ ემუქრებათ რისკი, რომ ვერ შეძლებენ საკუთარი პროფილის განსაზღვრას. SPD-მ დაიწყო მუშაობა 2027 წლისთვის ახალ პოლიტიკურ პლატფორმაზე, რომელიც მემარცხენე სოციალურ პოლიტიკას მოიცავს. მაგრამ რამდენად სანდოა ეს? ასეთი მოთხოვნების აღსრულება კოალიციის პარტნიორის წინააღმდეგ შეუძლებელია.