პოლიტიკა
/
18.02.2026
გერმანიის სოციალ-დემოკრატები: ბრძოლა გადარჩენისთვის და დაკარგული დიდება
გერმანიის სოციალ-დემოკრატიული პარტია (SPD), რომელიც ოდესღაც ქვეყნის უმსხვილეს პოლიტიკურ ძალას წარმოადგენდა და ამომრჩეველთა თითქმის ნახევარს აერთიანებდა, დღეს თავისი ისტორიაში უმძიმესი გამოწვევების წინაშე დგას. პარტია რელევანტურობისთვის იბრძვის, რასაც ხუთი მოახლოებული შტატის არჩევნები კიდევ უფრო ამძაფრებს, სადაც, გამოკითხვების თანახმად, SPD შესაძლოა ხელისუფლებიდან გარიცხული იქნეს ან ერთნიშნა რეიტინგით შემოიფარგლოს. ამომრჩეველთა ბაზის ცვლილებამ, ყოფილი კანცლერის, გერჰარდ შროდერის „დღის წესრიგი 201
სოციალ-დემოკრატები ოდესღაც „დიდი კარვის“ პარტიას წარმოადგენდნენ, რომელსაც გერმანიის ამომრჩეველთა თითქმის ნახევარი უჭერდა მხარს. დღეს კი SPD რელევანტურობისთვის იბრძვის.
მიმდინარე წელს ხუთი მიწის არჩევნამ შესაძლოა პარტიას პრობლემები შეუქმნას. მემარცხენე-ცენტრისტული სოციალ-დემოკრატები (SPD), გერმანიის უძველესი პოლიტიკური პარტია, ოპტიმიზმის შენარჩუნებას ცდილობს წელს, როდესაც გერმანიის 16 ფედერალური მიწიდან ხუთში ახალი პარლამენტები უნდა აირჩიონ.
საზოგადოებრივი აზრის უახლესი გამოკითხვების თანახმად, SPD შესაძლოა ხელისუფლებიდან გარიცხული იქნეს ორ მიწაში, რომლებსაც ის ათწლეულების განმავლობაში მართავდა. ორ სხვა მიწაში კი SPD-ის რეიტინგი ერთნიშნა რიცხვებშია.
იმის გასაგებად, თუ რა მოხდა არასწორად, წარსულს უნდა გადავხედოთ: SPD დაარსდა, როგორც ტრადიციული მუშათა პარტია 1863 წელს, რაც მას ქვეყნის უძველეს პოლიტიკურ პარტიად აქცევს. იმ პერიოდში მისი მიზანი იყო ქარხნის მუშების პოლიტიკური წარმომადგენელი ყოფილიყო, რომელთა გაურკვეველი ცხოვრება ხასიათდებოდა ხანგრძლივი სამუშაო საათებით, დაბალი ხელფასებით, სამუშაოს არასტაბილურობით, შრომის უსაფრთხოების ნაკლებობითა და საცხოვრებლის დეფიციტით. „ლურჯი საყელოების“ მუშები გახდნენ SPD-ის ამომრჩეველთა ბაზა, რომლებმაც მხარი დაუჭირეს განათლების, თანაბარი შესაძლებლობებისა და თანაბარი უფლებების დაპირებას ყველასთვის, კლასისა და წარმოშობის მიუხედავად.
დღესდღეობით კი ტრადიციული მუშათა კლასი აღარ არსებობს: მაღალანაზღაურებადი ინდუსტრიული მუშები საზოგადოების საშუალო ფენად იქცნენ.
საზოგადოებრივი აზრის კვლევის კომპანია Forsa-ს მიერ 2025 წლის ნოემბერში ჩატარებული გამოკითხვის თანახმად, გერმანიის „ლურჯი საყელოების“ მუშებისა და უმუშევართა მხოლოდ 9%-მა განაცხადა, რომ ისინი SPD-ს მისცემდნენ ხმას. ისინი, ვინც სოციალურად დაუცველად გრძნობენ თავს, ახლა მიდრეკილნი არიან ულტრამემარჯვენე პოპულისტური პარტიის „ალტერნატივა გერმანიისთვის“ (AfD) მიმართ სიმპათიისკენ. 2025 წლის თებერვალში საყოველთაო არჩევნების შემდეგ, infratest-dimap-ის გამოკითხვამ აჩვენა, რომ მუშათა კლასის ამომრჩეველთა 38%-მა ხმა AfD-ს მისცა.
SPD-ის ბევრმა ყოფილმა ამომრჩეველმა ასევე მხარი დაუჭირა სოციალისტურ „მემარცხენე პარტიას“, რომელიც ნაწილობრივ SPD-ის სოციალური კეთილდღეობის პოლიტიკით უკმაყოფილების გამო შეიქმნა ყოფილი კანცლერის, გერჰარდ შროდერის მმართველობის დროს, რომელიც 1998-დან 2005 წლამდე „მწვანეებთან“ კოალიციურ მთავრობას ხელმძღვანელობდა. გერმანიის „დი ლინკე“ (მემარცხენეები) ჩამოყალიბდა 2007 წელს დემოკრატიული სოციალიზმის პარტიის (PDS) – აღმოსავლეთ გერმანიის მმართველი კომუნისტური პარტიის მემკვიდრის – და WASG-ის („შრომა და სოციალური სამართლიანობა – საარჩევნო ალტერნატივა“), დასავლეთ გერმანიის SPD-დან გამოყოფილი ჯგუფის, გაერთიანების შედეგად.
კანცლერი შროდერი და მისი SPD ხელისუფლებაში მოვიდნენ 1998 წელს ქრისტიან-დემოკრატი კანცლერის ჰელმუტ კოლის 16-წლიანი მმართველობის შემდეგ. SPD-მ ხმების თითქმის 41% მოიპოვა კამპანიით, რომელმაც ამომრჩევლები მიიზიდა არა მხოლოდ მემარცხენეებიდან, არამედ პოლიტიკური ცენტრიდანაც. მაღალი უმუშევრობისა და შენელებული ეკონომიკის ფონზე, შროდერმა სოციალური სახელმწიფოს რადიკალური რეფორმა, სახელწოდებით „დღის წესრიგი 2010“, გაატარა. შემცირდა სახელმწიფო სოციალური შეღავათები, შესუსტდა დასაქმების დაცვა და გაფართოვდა დაბალანაზღაურებადი სექტორი. ქრისტიან-დემოკრატიული კავშირისა და ქრისტიან-სოციალური კავშირის (CDU/CSU) კონსერვატიულმა ოპოზიციურმა ბლოკმა ენთუზიაზმით მოიწონა ეს სარეფორმო დღის წესრიგი, რამაც სტიმული მისცა გერმანიის ეკონომიკას.
თავად SPD-ში კი ამან მასიური დაპირისპირება გამოიწვია. პარტიის მემარცხენე ფრთა აჯანყდა და აღარ სურდა შროდერის პოლიტიკის მხარდაჭერა. ათი წლის განმავლობაში SPD-მ დაკარგა ამომრჩეველთა თითქმის ნახევარი, რომლებმაც მხარი „მემარცხენეებს“, „მწვანეებს“ და CDU-ს დაუჭირეს, რადგან ანგელა მერკელი, იმ დროისთვის CDU-ის ლიდერი და კანცლერი, თანდათან გადაწევდა თავის პარტიას მემარცხენეობისკენ. მისმა კონსერვატორმა კრიტიკოსებმა ამას „CDU-ის სოციალ-დემოკრატიზაცია“ უწოდეს. ამომრჩევლებისთვის სულ უფრო რთული ხდებოდა CDU/CSU-ისა და SPD-ის პოლიტიკის გარჩევა, მით უმეტეს, რომ CDU/CSU და SPD 2005-დან 2021 წლამდე პერიოდის უმეტეს ნაწილში კოალიციაში მართავდნენ ქვეყანას. ამ ხნის განმავლობაში, SPD-მ მრავალი პოლიტიკური კომპრომისი დაუშვა და ვერ შეძლო მრავალი თავისი უფრო მემარცხენე სოციალური და საგადასახადო პოლიტიკის გატარება.
2021 წლის საყოველთაო არჩევნებამდე, SPD-ის რეიტინგი მხოლოდ 16% იყო, მაგრამ კონსერვატორების სერიოზული შეცდომების შემდეგ საარჩევნო კამპანიის დროს, ის უძლიერეს პარტიად გამოვიდა 25.7%-ის მოგებით, ხოლო SPD-ის ოლაფ შოლცი, ყოფილი ფინანსთა მინისტრი და ვიცე-კანცლერი ანგელა მერკელის დროს, გახდა კანცლერი. პარტია იმედოვნებდა, რომ საბოლოოდ წარმატების გზაზე დაბრუნდა. მოხდა საპირისპირო. შოლცის ხელმძღვანელობით სამმხრივი კოალიცია შეფერხდა „მწვანეებსა“ და ნეოლიბერალურ „თავისუფალ დემოკრატებს“ (FDP) შორის მასიური შიდა დაპირისპირებით. მთავრობა ვადაზე ადრე დაიშალა ხელისუფლებაში ყოფნის მხოლოდ სამი წლის შემდეგ და SPD-ის რეპუტაცია კიდევ უფრო დაზიანდა.
2025 წლის არჩევნებში, მან მხოლოდ დაახლოებით 16% მოიპოვა, რამაც Forsa-ს ინსტიტუტის ხელმძღვანელი, მანფრედ გიულნერი აიძულა, ესაუბრა SPD-სთვის „ეგზისტენციურ საფრთხეზე“. მიუხედავად ამისა, სოციალ-დემოკრატები კვლავ შევიდნენ მთავრობაში, როგორც უმცროსი პარტნიორი კანცლერ ფრიდრიხ მერცის CDU/CSU-ის კოალიციაში – და ახლა მათ ნაცნობი პრობლემები ექმნებათ. კიდევ ერთხელ, მათ ემუქრებათ რისკი, რომ ვერ შეძლებენ საკუთარი პროფილის განსაზღვრას. SPD-მ დაიწყო მუშაობა 2027 წლისთვის ახალ პოლიტიკურ პლატფორმაზე, რომელიც მემარცხენე სოციალურ პოლიტიკას მოიცავს.
#არჩევნები
#გერმანია
#spd
#ანგელა მერკელი
#afd
#fdp
#ოლაფ შოლცი
#cdu
#სოციალ-დემოკრატები
#პოლიტიკური პარტიები
#დღის წესრიგი 2010
წყარო: www.dw.com
გაზიარება