გერმანიის მოსახლეობა მცირდება: დემოგრაფიული კრიზისი და მისი შედეგები

უახლესი პროგნოზები მოსახლეობის მკვეთრ კლებას ვარაუდობს. ერთ-ერთი მიზეზი ის არის, რომ ძალიან ცოტა ბავშვი იბადება. იმიგრაცია, თუნდაც გაზრდილი რაოდენობით, ვერ დააბალანსებს ამ ტენდენციას. მაჩვენებელმა 1.35-მა პოლიტიკოსებში განგაში უნდა გამოიწვიოს: საშუალოდ, გერმანიაში თითოეულ ქალს ახლა მხოლოდ 1.35 შვილი ჰყავს – ეს რეკორდულად დაბალი მაჩვენებელია და გაცილებით ნაკლებია 2.1-ზე, რაც მოსახლეობის სტაბილურობის შესანარჩუნებლად არის საჭირო. ფედერალური სტატისტიკის სამსახურის უახლესი გათვლები დემოგრაფიული გამოწვევის მასშტაბს უსვამს ხაზს. 2025 წელს გერმანიაში დაახლოებით 650,000 ბავშვი დაიბადა, რაც წინა წლის 677,000-თან შედარებით ნაკლებია. ორივე წელს დაახლოებით მილიონი ადამიანი გარდაიცვალა. 2025 წლის 31 დეკემბრისთვის მოსახლეობის რაოდენობამ დაახლოებით 83.5 მილიონი შეადგინა – 100,000-ით ნაკლები, ვიდრე 2024 წლის ბოლოს. ოჯახის შექმნა ადამიანებისთვის კვლავ მნიშვნელოვანია, – ხაზგასმით აღნიშნა კ. კატარინა შპისმა, მოსახლეობის კვლევის ფედერალური ინსტიტუტის დირექტორმა, დემოგრაფიული სტატისტიკის ბერლინის პრეზენტაციაზე. „ადამიანებს კვლავ სურთ შვილები, – აღნიშნა მან, – და კითხვა ის არის, რატომ არ ჰყავთ ისინი?“ შპისის თქმით, თუ 19-დან 29 წლამდე ასაკის ახალგაზრდების გამოკითხვებში გამოხატული სურვილები შესრულდებოდა, გერმანიის შობადობის მაჩვენებელი 2.4-მდე გაიზრდებოდა. „უსაფრთხოების განცდა აუცილებელია შვილების ყოლის სურვილის რეალიზაციისთვის. კრიზისების თანმიმდევრობამ მრავალ ადამიანს ხელი შეუშალა ამ სურვილის რეალობად ქცევაში.“ გლობალური არასტაბილურობით გამოწვეული ზოგადი შფოთვის გარდა, ოჯახები ძალიან ხელშესახებ დაბრკოლებებს აწყდებიან: საცხოვრებლის დეფიციტი, მზარდი ქირა და არასანდო ბავშვის მოვლა. იზრდება ფინანსური გაუარესების შიშიც, რადგან მშობლებს ხშირად უწევთ სამუშაო საათების შემცირება. სულ უფრო მეტი ადამიანი ამბობს, რომ გერმანიაში მათ უბრალოდ აღარ შეუძლიათ შვილების ყოლა. ფედერალური სტატისტიკის სამსახური რეგულარულად პროგნოზირებს, თუ როგორ განვითარდება გერმანიის მოსახლეობა მომდევნო ათწლეულებში. პოლიტიკოსები და ბიზნესი ამ მონაცემებს ეყრდნობიან, რადგან ქვეყანაში მცხოვრებთა რაოდენობას – და მათ ასაკობრივ პროფილს – ღრმა შედეგები აქვს ქვეყნის მომავლისთვის. უახლესი პროგნოზი 2070 წლამდე ვრცელდება. რაც მას წინა პროგნოზებისგან განასხვავებს, არის დასკვნა, რომ მოსახლეობა შეიძლება დაახლოებით 10%-ით შემცირდეს. ანგარიში ასკვნის, რომ იმიგრაცია ამ კლებას ვერ დააბალანსებს. მოსახლეობის შემცირება თავისთავად სულაც არ იქნება პრობლემა. რეალური გამოწვევა ის არის, რომ გერმანია ბერდება. მიუხედავად იმისა, რომ ბავშვებისა და ახალგაზრდების რაოდენობა მცირდება, ხანდაზმულთა რიცხვი მკვეთრად გაიზრდება, – განმარტავს კარშტენ ლუმერი, ფედერალური სტატისტიკის სამსახურის მოსახლეობის დეპარტამენტის ხელმძღვანელი. ახლა, ე.წ. „ბეიბი ბუმერები“ პენსიაზე გადიან. ეს ის თაობებია, რომლებიც 1960-იან წლებში დაიბადნენ, როდესაც ყოველწლიურად მილიონზე მეტი ბავშვი იბადებოდა. ამის შემდეგ შობადობა მკვეთრად დაეცა. „უკვე დღეს, 100 მშრომელ ასაკის ადამიანზე 33 საპენსიო ასაკის ადამიანი მოდის“, – აღნიშნავს ლუმერი. 2035 წლისთვის, გერმანიაში დაახლოებით ყოველი მეოთხე ადამიანი გადააჭარბებს 67 წლის სტანდარტულ საპენსიო ასაკს. 2050 წლისთვის, 80 წელზე უფროსი ასაკის ადამიანთა რიცხვი დღევანდელი ექვს მილიონიდან დაახლოებით ცხრა მილიონამდე გაიზრდება. ეს მონაცემები ეკონომისტებსა და სოციალურ მეცნიერებს ერთნაირად აშფოთებს. „მოსახლეობის მკვეთრი კლება და დაბერება უკვე უნდა იყოს გათვალისწინებული გრძელვადიანი შედეგების მქონე პოლიტიკურ გადაწყვეტილებებში, მაგალითად, ჯანდაცვისა და ხანდაზმულთა მოვლის სფეროში“, – ხაზგასმით აღნიშნავს იოახიმ რაუნცი, დრეზდენის ifo ინსტიტუტის ეკონომისტი. ის აფრთხილებს, რომ საპენსიო სისტემაც მძიმე ზეწოლის ქვეშ მოექცევა, განსაკუთრებით იმ ფონზე, რომ ტენდენცია მუშახელის მზარდი დეფიციტისკენ მიუთითებს. ფედერალური სტატისტიკის სამსახურის წარმომადგენელი, კარშტენ ლუმერი, ამას კიდევ უფრო პირდაპირ აცხადებს: „ჩვენ გვაქვს დაბალი შობადობის მაჩვენებელი, მაგრამ სოციალური სისტემა, რომელიც კვლავ ისე იქცევა, თითქოს მაღალი შობადობა გვქონდეს.“ კითხვა, თუ როგორ უნდა გამოიყურებოდეს ეს სისტემა მომავალში, დიდი ხნის წინ უნდა ყოფილიყო პასუხგაცემული. „ეს შანსი ხელიდან გავუშვით“, – ამბობს ის. ამჟამად, 80 წელზე უფროსი ასაკის ადამიანების დაახლოებით 40%-ს ესაჭიროება რაიმე სახის მოვლა. ვინაიდან ძალიან ხანდაზმულთა რიცხვი კვლავაც იზრდება, შესაბამისად გაიზრდება მოთხოვნა მუშაკებზე მოვლის სექტორში. ამჟამად, ხანდაზმულთა ამბულატორიულ მოვლაში დაახლოებით 280,000 ადამიანია დასაქმებული. ლუმერის გათვლებით, 2049 წლისთვის სისტემას 690,000-მდე მუშაკი დასჭირდება. ბოლო წლებში გერმანიაში შობადობის დაბალი მაჩვენებელი და ემიგრაცია იმიგრაციით დაბალანსდა. 1990 წლის შემდეგ, ქვეყნის მოსახლეობა სტაბილურად იზრდებოდა, საერთო ჯამში თერთმეტი მილიონი ადამიანი გადავიდა გერმანიაში. განსაკუთრებით მაღალი იყო ეს რიცხვები 2015 და 2016 წლებში, და ისევ 2022 წლის შემდეგ, სირიისა და უკრაინის ომებით განპირობებული. თუმცა, ამ შემოდინებების მიუხედავად, იმიგრანტები იშვიათად შემოდიოდნენ შრომის ბაზარზე სწრაფად. მარტინ ვერდინგი, გერმანიის ერთ-ერთი ე.წ. „ეკონომიკური ბრძენი“, რომელიც ფედერალურ მთავრობას ურჩევს, ამას პოლიტიკის წარუმატებლობად მიიჩნევს. „გერმანული მიდგომა დიდწილად ორიენტირებულია ენის ათვისებასა და განათლებაზე, ხშირად ძალიან დიდ დროს ხარჯავს არსებული კვალიფიკაციის გადამოწმებაზე.“