გერმანიაში მსხვილი სამშენებლო პროექტები ხშირად გეგმიდან გადაუხვევს. აეროპორტები, რკინიგზის სადგურები და საკონცერტო დარბაზები წლობით აგვიანდება და მილიარდობით ევროთი ძვირდება. ბერლინის ახალი აეროპორტი? დაგეგმილი იყო 5 წელზე, დასრულდა 14 წელში. შტუტგარტის ცენტრალური სადგური? 16 წლის შემდეგაც მშენებლობა გრძელდება. ჰამბურგის საკონცერტო დარბაზი, ელბფილჰარმონია? სამის ნაცვლად ცხრა წელიწადი. და ხარჯები? ზოგჯერ დაპირებულზე 10-ჯერ მეტი. ავიღოთ კიოლნის ოპერის თეატრის მაგალითი. 1950-იან წლებში აშენებული, როგორც თანამედროვე დემოკრატიის სიმბოლო, ის კულტურულ ძვირფას ქვად ითვლებოდა. 2012 წლისთვის მას რემონტი დასჭირდა. გეგმა მარტივი ჩანდა: სამი წელი მუშაობა, ხელახლა გახსნა 2015 წელს. დღესდღეობით კი: შენობა, რომელიც მოიცავს თავად ოპერას, თეატრს ორი სცენით და საბავშვო ოპერას საკუთარი სცენით, კვლავ სამშენებლო მოედანია. ოპერის მომღერალი ემილი ჰინდრიხსი იხსენებს თავის ოპტიმიზმს 2015 წელს პროექტთან შეერთებისას. „მაშინ ვფიქრობდი, „კარგი, ამას მალე მოაგვარებენ“. ოპტიმისტურად ვიყავი განწყობილი.“ ათი წლის შემდეგ, ემილის შენობაში ფეხი არ დაუდგამს. სპექტაკლები დროებით სივრცეებში გაიფანტა და იმედგაცრუება ღრმაა. თავდაპირველი ბიუჯეტი 250 მილიონი ევრო (297 მილიონი დოლარი) 850 მილიონ ევრომდე გაიზარდა. დაამატეთ საპროცენტო განაკვეთები და დროებითი ადგილების ხარჯები და გადასახადი 1.5 მილიარდ ევროს აღწევს. „ეს ცუდად მხდის,“ ამბობს ჰინდრიხსი. „ისეთი შეგრძნებაა, თითქოს ისევ და ისევ ფულს უაზროდ ვფლანგავთ.“ ათწლიანი მშენებლობის პერიოდში მსახიობმა ანდრეას გროცინგერმა ემოციების მთელი სპექტრი გამოიარა: „იმედი, სასოწარკვეთა, სიბრაზე – და სულ უფრო მზარდი დაცინვა. ახალ თარიღებს ისევ და ისევ აცხადებდნენ. ისინი უბრალოდ არასოდეს გამართლდა.“ გროცინგერისთვის ყველაზე შემაშფოთებელი ის იყო, რომ არავის უთქვამს მისთვის, თუ რატომ შეფერხდა პროექტი. „არავინ იცის,“ თქვა მან, „არავის შეუძლია ზუსტად მიუთითოს, რა მოხდა არასწორად. ეს ყველაფერი მიზეზობრიობის დიდი, დამაბნეველი, ზედმეტად რთული ქსელია.“ იურგენ მარკ ვოლმი კიოლნის ახალი ოპერის თეატრის პროექტის ხელმძღვანელი 2024 წელს გახდა, როდესაც ის უკვე ცხრა წლით იყო დაგვიანებული. ის პროექტის უზარმაზარ სირთულეზე მიუთითებს: 64,000 კვადრატული მეტრი (დაახლოებით 689,000 კვადრატული ფუტი), 2,000 ოთახი, 58 კომპანია 72 ხელობაზე და 22 საპროექტო სააგენტო. „ბევრი სამუშაოს თავიდან გაკეთება მოგვიწია, რადგან ნებართვები არასათანადოდ იყო გაცემული და ხარვეზები იყო როგორც დიზაინში, ასევე მშენებლობაში,“ განუცხადა ვოლმმა DW-ს. ამას დაემატა ხისტი ტენდერების პროცესი, რომელიც ხშირად ყველაზე იაფ შემსრულებელს ანიჭებს უპირატესობას. როდესაც კონტრაქტორები გაკოტრდებიან, სამუშაო ჩერდება, ახალი ტენდერები ცხადდება და დაგვიანებები სპირალურად იზრდება. „კომპანიები გაკოტრდნენ,“ ამბობს ვოლმი. „შემდეგ ახალი კომპანიების შემოყვანა მოგვიწია, და მათ პროექტში უნდა ჩართულიყვნენ მაშინ, როდესაც პროექტი მიმდინარეობდა, ასე რომ, ყველაფერი მუდმივად იცვლებოდა.“ არსებითად, კომუნიკაციის შეფერხებები იყო კიოლნში პრობლემის სათავე. „ჩვენ ძალიან კარგად ვართ ტექნიკური პრობლემების გადაჭრაში, მაგრამ არც ისე კარგად კომუნიკაციაში.“ მნიშვნელოვანი დაგვიანებები ხდება ქვეყნის მასშტაბით პროექტებში. „გერმანიას აქ მასშტაბური პრობლემა აქვს,“ განაცხადა რაინერ ჰოლცნაგელმა, გერმანიის გადასახადის გადამხდელთა ფედერაციის პრეზიდენტმა. „მსხვილი პროექტები აღარ შენდება სწრაფად, ეფექტურად და მოთხოვნების შესაბამისად. გერმანიის ის ძველი დადებითი იმიჯი აღარ შეესაბამება სიმართლეს.“ ჰოლცნაგელი მიუთითებს რეგულაციების ფენებზე, ეკოლოგიურიდან უსაფრთხოებამდე, რომლებიც ყველაფერს ანელებს. „მშენებლობა გერმანიაში ძალიან, ძალიან ძვირია, არა მასალების ან ხელფასების გამო, არამედ იმიტომ, რომ ძალიან ბევრი რეგულაცია გვაქვს. ისინი უზარმაზარ თანხებს, დროსა და ძალისხმევას მოითხოვს.“ გართულებები ჩნდება, როდესაც ამ რეგულაციებზე პასუხისმგებლობა და ზედამხედველობა დიდი ადმინისტრაციის სხვადასხვა დეპარტამენტს ეკისრება. კიოლნის ოპერა ქალაქის პირველი ეპიკური დაგვიანება არ არის. ქალაქის ცნობილი ტაძარი, გერმანიის ყველაზე მონახულებადი ძეგლი, 600 წელი შენდებოდა. მშენებლობა 1248 წელს დაიწყო. როდესაც ქალაქს ფული გამოელია, მიტოვებული ამწე დაუსრულებელ კოშკზე მრავალი საუკუნის განმავლობაში ღირსშესანიშნაობად იქცა. მხოლოდ მოგვიანებით, 1880 წელს, დასრულდა ეკლესია. მისი დასრულება ეროვნულ მისიად იქცა, როდესაც გერმანია პირველად აერთიანებდა თავის მრავალ პატარა სამეფოსა და საჰერცოგოს ერთიან ეროვნულ სახელმწიფოდ. „მის დასრულებას 600 წელი დასჭირდა,“ ამბობს მსახიობი ანდრეას გროცინგერი და ეშმაკურად იღიმება, „იმედი მაქვს, ამაზე უკეთეს შედეგს ვაჩვენებთ.“ საფრანგეთის დედაქალაქ პარიზის ცენტრში, კიოლნიდან 500 კილომეტრის (310 მილის) სამხრეთ-დასავლეთით, დგას კიდევ ერთი ცნობილი ტაძარი: ნოტრ-დამი. ის კიოლნის ტაძარზე ბევრად სწრაფად, 1345 წელს დასრულდა. ის ასევე შეიძლება გახდეს მოდელი გერმანიის ამჟამინდელი პრობლემების დასაძლევად ვადებთან და ბიუჯეტის გადაჭარბებასთან დაკავშირებით. ნოტრ-დამის შპილი და მისი სახურავის დიდი ნაწილი განადგურდა 2019 წელს ხანძრის შედეგად. მალევე, საფრანგეთის პრეზიდენტმა ემანუელ მაკრონმა განაცხადა, რომ ეკლესია ხუთ წელიწადში აღდგებოდა. და ასეც მოხდა – ვადაში და ბიუჯეტის ფარგლებში. ჟან-ლუი ჟორჟელენი, გადამდგარი არმიის გენერალი, პროექტს სამხედრო სიმკაცრით ხელმძღვანელობდა. „მან ამას 5-წლიანი ბრძოლა უწოდა,“ გაიხსენა ფილიპ ჟოსტმა, რომელმაც ჟორჟელენის გარდაცვალების შემდეგ პროექტი ჩაიბარა და მის დასრულებამდე მიიყვანა. ჟოსტი ამტკიცებდა, რომ...