გერმანია და ევროკავშირი ბავშვებისთვის სოციალური მედიის აკრძალვას განიხილავენ: ავსტრალიის გამოცდილება

გერმანია ევროკავშირის იმ ქვეყნების მზარდ სიას შეუერთდა, რომლებიც ბავშვებისთვის სოციალური მედიის აკრძალვას განიხილავენ. ავსტრალიამ ახალგაზრდებს სოციალური მედიით სარგებლობა დეკემბრიდან აუკრძალა – და მისი მაგალითი ევროკავშირის მთავრობებისთვის სასწავლოა. გერმანიის კანცლერი ფრიდრიხ მერცი მიიჩნევს, რომ სოციალური მედიის რეგულაციებმა შესაძლოა ხელი შეუწყოს „პიროვნული დეფიციტისა და ახალგაზრდების სოციალურ ქცევაში პრობლემების“ თავიდან აცილებას. ესპანეთის პრემიერ-მინისტრ პედრო სანჩესს სურს დაიცვას ბავშვები „ციფრული ველური დასავლეთისგან“. საფრანგეთის პრეზიდენტი ემანუელ მაკრონი კი დაჟინებით მოითხოვს, რომ „ჩვენი ბავშვებისა და მოზარდების ემოციები არ იყიდება და არც მანიპულირების საგანია“. მიუხედავად იმისა, რომ ევროპის არცერთ ქვეყანას ჯერ სრულად არ აქვს დანერგილი ბავშვებისთვის სოციალური მედიის აკრძალვა, განზრახვა ნათელია და მრავალ ადგილას უკვე მიმდინარეობს მოქმედებები. ნორვეგია, საბერძნეთი, დიდი ბრიტანეთი, დანია, იტალია და ნიდერლანდები იმ ევროპულ ქვეყნებს შორის არიან, რომლებიც აკრძალვის რაიმე ფორმას განიხილავენ, მაშინ როცა ევროკავშირი სულ უფრო მეტად უჭერს მხარს ამ პრინციპს. მრავალი მთავრობა, სავარაუდოდ, ავსტრალიის გამოცდილებას დააკვირდება, რომელმაც დეკემბერში მსოფლიოში პირველმა დააწესა სოციალური მედიის აკრძალვა 16 წლამდე ასაკის პირებისთვის. ეს პოლიტიკა სოციალური მედიის კომპანიების მიერ კონტროლს ეყრდნობოდა. ისეთი საიტები, როგორებიცაა Facebook, Instagram, Snapchat, TikTok, X, YouTube და Reddit – რომელმაც აკრძალვის საწინააღმდეგოდ სარჩელი შეიტანა – ამჟამად ასაკობრივი შეზღუდვით არის დაცული, მაგრამ ონლაინ თამაშები და შეტყობინებების საიტები, როგორიცაა WhatsApp, არა. ქვეყნის ელექტრონული უსაფრთხოების კომისარმა, ჯული ინმან გრანტმა, გასულ თვეში განაცხადა, რომ სოციალური მედიის კომპანიებმა „დეკემბრის პირველ ნახევარში გააუქმეს წვდომა დაახლოებით 4.7 მილიონ ანგარიშზე, რომლებიც 16 წლამდე ბავშვებს ეკუთვნოდა“, მაგრამ DW-ის მოთხოვნის შემდეგ უახლესი მონაცემები არ მოუწოდებია. ტამა ლივერმა, პერტის კერტინის უნივერსიტეტის ინტერნეტ კვლევების პროფესორმა, DW-ს განუცხადა, რომ სათაურებში მოხვედრილი მონაცემები, რომლებმაც ევროპაში მრავალი ადამიანის ყურადღება მიიქცია, სრულ სურათს არ იძლევა. „ჩვენ არ გვაქვს ამ რიცხვის დეტალური ანალიზი და არც ის ვიცით, რამდენი ახალი ანგარიში – შესაძლოა, მოზარდების მიერ, რომლებიც თავს უფროსებად ასაღებდნენ – შეიქმნა იმავე პერიოდში“, – განაცხადა მან. მან ასევე დასძინა, რომ, როგორც ამბობენ, „ბევრმა 13-15 წლის ახალგაზრდამ, როგორც ჩანს, აკრძალვა გვერდი აუარა, ზოგი კი ზოგიერთი პლატფორმიდან აიკრძალა და სხვებიდან – არა“. ეს დაკვირვება მედიის ცნობებითა და სხვა ექსპერტების მიერ არის გამყარებული. „ტექნიკურ დონეზე, ასაკის სელფებისა და სხვა ხელსაწყოების გამოყენებით გადამოწმების შეზღუდვები და არაზუსტი ბუნება ისეთივე არაზუსტი აღმოჩნდა, როგორსაც ადამიანების უმეტესობა წინასწარ ელოდა“, – თქვა ლივერმა. ევროპული ქვეყნების და მსოფლიოს სხვა სახელმწიფოების, მაგალითად, ინდოეთისა და მალაიზიის, სურვილი, მიბაძონ ავსტრალიის მაგალითს, მოულოდნელია სუზან სოიერისთვის, ავსტრალიის უმსხვილესი ბავშვთა ჯანმრთელობის კვლევითი ცენტრის, მერდოკის ბავშვთა კვლევითი ინსტიტუტის წარმომადგენლისთვის. „მე ველოდი, რომ ავსტრალიის აკრძალვის შედეგებს უფრო მეტად დააკვირდებოდნენ, სანამ მთავრობები ასე სწრაფად იმოქმედებდნენ“, – განუცხადა მან DW-ს. „ჩვენ არ ვიცით, რა გავლენას მოახდენს აკრძალვა და ეს ფრთხილად უნდა შევაფასოთ. მთავრობებმა სიფრთხილე უნდა გამოიჩინონ, რათა არ იფიქრონ, რომ სოციალური მედიის აკრძალვა ამ პრობლემის ვერცხლის ტყვიაა“. ლივერი ეთანხმება, რომ ევროპისთვის უკეთესი იქნება ამ ეტაპზე დაკვირვება და ლოდინი. „არავინ იცის ზუსტად, რა ცვლილებას მოიტანს ეს აკრძალვა, მაგრამ ზუსტად ვიცით, რომ გაზომვადი კულტურული ცვლილების მისაღწევად, თუკი ის საერთოდ მოხდება, თვეების კი არა, წლების დაჭირდება. ბევრად უფრო გონივრული იქნება, სხვა ქვეყნებმა დაელოდონ და ნახონ, რა მოხდება ავსტრალიაში და მართლაც შეაფასონ, რა გაკვეთილების სწავლა შეიძლება, სანამ საკუთარ არაზუსტ კანონმდებლობას ნაჩქარევად მიიღებენ“, – განაცხადა მან. სოიერის ზოგიერთმა კვლევამ, რომელიც ავსტრალიის სენატის კომიტეტმა აკრძალვის წინ განიხილა, აჩვენა, რომ 10-13 წლის ბავშვები სოციალური მედიის გამოყენების ყველაზე უარყოფით ეფექტებს განიცდიდნენ, განსაკუთრებით გოგონები. მიუხედავად იმისა, რომ ევროპულ წინადადებებში აკრძალვის ასაკობრივი ზღვარი განსხვავებულია, მან თქვა, რომ ნებისმიერი ცვლილება, სავარაუდოდ, „ნელი პროცესი“ იქნება. „მომდევნო რამდენიმე წლის განმავლობაში, ექვსიდან ათ წლამდე ასაკის დღევანდელი თაობა, რომლებსაც ჯერ არ აქვთ წვდომა სმარტფონზე ან სოციალურ მედიაზე, უფრო ასაკოვანი იქნებიან იმ დროისთვის, როდესაც მშობლები მათ პირველად მისცემენ წვდომას. ეს იქნება სოციალური ნორმების ცვლილება, რომელიც ღამით არ მოხდება.“ ლივერი მხარს უჭერს ნებისმიერი აკრძალვის ეტაპობრივ დანერგვას სხვაგან და ბავშვებთან კონსულტაციების უფრო ხანგრძლივ, ღრმა პერიოდს. „ყველაზე დაბნეული ჯგუფი 13-15 წლის მოზარდები არიან, რომლებსაც უკვე ჰქონდათ სოციალური მედიის ანგარიშები, გააძევეს პლატფორმებიდან, შემდეგ კი 16 წლის ასაკში ისევ დაბრუნდებიან“, – თქვა მან. „ბევრად უფრო აზრიანი იქნებოდა წესების „ძველი წესით“ შემოღება, რათა 13 წლამდე ასაკის პირებს 16 წლამდე არ შეეძლოთ ანგარიშების გახსნა, მაგრამ არსებული ანგარიშების მქონეებს შეენარჩუნებინათ წვდომა. ვფიქრობ, ბევრი 13-15 წლის მოზარდი გრძნობს, რომ აკრძალვა მათ წინააღმდეგ გაკეთდა და არა მათთან ერთად“. ევროპაში აკრძალვებისკენ მიმართული პროგრესის სისწრაფისა და ამ დრომდე საუბარში ბავშვების ხმის არარსებობის გათვალისწინებით, ეს, სავარაუდოდ, კონტინენტზეც შეშფოთების საგანი იქნება.