გაეროს ახალი ანგარიშის თანახმად, გლობალური დაფინანსება დიდწილად იმ ინდუსტრიებისკენაა მიმართული, რომლებიც ბუნებას აზიანებენ, ვიდრე იცავენ. ანგარიში მოუწოდებს ბუნებაზე დადებითი ხარჯების სასწრაფო გაზრდას. მსოფლიო 30-ჯერ მეტს ხარჯავს ბუნების განადგურებაზე, ვიდრე მის დაცვაზე. ეს ინფორმაცია გაეროს გარემოს დაცვის პროგრამის (UNEP) ახალი ანგარიშიდან მოდის, რომელიც ავლენს უზარმაზარ უფსკრულს ე.წ. „მავნე ინვესტიციებსა“ და ბუნების შენარჩუნების ხელშემწყობ დაფინანსებას შორის. გარემოს დაცვის გლობალური სააგენტოს უახლესი ანგარიში „ბუნების დაფინანსების მდგომარეობა“ (SNF) მოუწოდებს ეტაპობრივად შეწყდეს 7.3 ტრილიონი აშშ დოლარის (6.2 ტრილიონი ევრო) ოდენობის გლობალური ინვესტიციები, რომლებიც ზიანს აყენებენ ბუნებას – მათ შორის მაღალი ემისიების მქონე ენერგეტიკულ ინფრასტრუქტურასა და წარმოებაში. ამ თანხის დაახლოებით ორი მესამედი კერძო წყაროებიდან მოდის და კონცენტრირებულია კომუნალური მომსახურების, მრეწველობის, ენერგეტიკისა და მასალების სექტორებში. დანარჩენი საჯარო ფონდებიდანაა და მოიცავს მთავრობის მავნე სუბსიდიებს წიაღისეული საწვავის, სოფლის მეურნეობის, ტრანსპორტისა და მშენებლობის ბიზნესებში. 2023 წლის მონაცემებზე დაყრდნობით, ანგარიში აჩვენებს, რომ ბუნებაზე დადებითმა ინვესტიციებმა 220 მილიარდ დოლარს მიაღწია – რაც დაახლოებით 30-ჯერ ნაკლებია მავნე ინვესტიციებზე. ავტორები აღნიშნავენ, რომ გლობალური ეკონომიკის თითქმის ნახევარი მნიშვნელოვნად არის დამოკიდებული ბუნებაზე, თუმცა მთავრობები, ბიზნესი და ფინანსები „ანგრევენ ჩვენს კოლექტიურ ბუნებრივ ბანკს“. „ბუნების გარეშე, ჩვენი ეკონომიკის საფუძველი იშლება“, – ნათქვამია SNF-ის ანგარიშში, სადაც აღნიშნულია, რომ 1970 წლის შემდეგ ბუნების ველური ბუნების პოპულაციების 73% გაქრა, რაც ძირს უთხრის სასიცოცხლო ეკოსისტემურ სერვისებს, როგორიცაა დამტვერვა, სუფთა წყალი და ნიადაგის ნაყოფიერება, რომლებიც საბოლოო ჯამში ადამიანის ეკონომიკას უჭერს მხარს. „თუ ფულს მიჰყვები, დაინახავ გამოწვევის მასშტაბს, რომელიც წინ გველოდება“, – განაცხადა ინგერ ანდერსენმა, UNEP-ის აღმასრულებელმა დირექტორმა. „ჩვენ შეგვიძლია ან ინვესტიცია ჩავდოთ ბუნების განადგურებაში, ან ხელი შევუწყოთ მის აღდგენას – შუალედური გზა არ არსებობს“. ამ აღდგენის დასაწყებად, SNF-ის ანგარიში გვთავაზობს დაფინანსების გადამისამართებას ბუნებაზე დაფუძნებული გადაწყვეტილებების (NbS) აქტივებში. ეს მოიცავს ინვესტიციებს, რომლებიც ზღუდავენ კლიმატის ცვლილებას, მაგალითად, ნახშირბადის სეკვესტრაციას ტყეების აღდგენის გზით, ან დაფინანსებას, რომელიც მიმართულია მიწის დეგრადაციის წინააღმდეგ მდგრადი მიწის მართვის საშუალებით, რაც ასევე აჩერებს გაუდაბნოებას. ასეთმა ნაბიჯებმა შეიძლება გამოიმუშაოს 30 დოლარამდე ყოველ ინვესტირებულ დოლარზე. ეს NbS აქტივები SNF-ის ანგარიშის საგზაო რუკის ნაწილია, რომელიც მიზნად ისახავს ბუნებაზე დადებით ეკონომიკაზე გადასვლას. მიზანია, მთავრობებსა და კერძო კორპორაციებს მიაწოდოს ინსტრუმენტები და ცოდნა „ბუნების დიდი შემობრუნების“ დასაწყებად და გლობალური ბიომრავალფეროვნების ჩარჩოს მიზნების მისაღწევად. 2022 წელს გაეროს მიერ მიღებული ეს ჩარჩო გეგმავს ბუნების დანაკარგების შეჩერებას და შებრუნებას 2030 წლისთვის, ხოლო სრულ აღდგენას 2050 წლისთვის. „ბუნების დიდი შემობრუნების შესაძლებლობის გამოყენება ნიშნავს ტრილიონობით დოლარის ბუნებაზე უარყოფითი დაფინანსების გადასინჯვას, რომელიც მთელ მსოფლიოში მიედინება და ანგრევს ბუნებრივ ინფრასტრუქტურას, რომელიც ადამიანის კეთილდღეობისა და ჩვენი გლობალური ეკონომიკის დიდ ნაწილს უდევს საფუძვლად“, – ნათქვამია ანგარიშში. ამ ტრანსფორმაციის დასაწყებად, ავტორები გვირჩევენ, რომ NbS ინვესტიციები 2030 წლისთვის ყოველწლიურად 2.5-ჯერ, 571 მილიარდ დოლარამდე გაიზარდოს, ხოლო მავნე ინვესტიციები „ეტაპობრივად უნდა შეწყდეს და გადაიხედოს“. მიუხედავად იმისა, რომ კერძო ფულმა 2023 წელს ბუნებაზე დადებითი NbS დაფინანსების მხოლოდ მცირე ნაწილი შეადგინა, ანგარიშში აღწერილია „პოზიტიური იმპულსი“ ბიომრავალფეროვნების კომპენსაციების კუთხით, რადგან 37 ქვეყანა კანონიერად ითხოვს ბიომრავალფეროვნების რაიმე სახის კომპენსაციას გარკვეული განვითარებისთვის. მიუხედავად ამ „საკომპენსაციო მექანიზმების“ მიმართ მზარდი სკეპტიციზმისა, რომლებიც ბუნების ზიანს ანაზღაურებენ, ანგარიშის ავტორები აღიარებენ, რომ ამ სქემების არარსებობის შემთხვევაში, ბუნების დიდი ზიანი არ ანაზღაურდებოდა. საბოლოო ჯამში, მთავრობებმა და ბიზნეს ლიდერებმა უნდა „ჩააშენონ“ ბუნება საკვანძო ეკონომიკურ სექტორებში და განბლოკონ მრავალტრილიონიანი დოლარის „ბუნების გარდამავალი ეკონომიკა“. კორპორაციებს, მაგალითად, შეუძლიათ გახდნენ უფრო კონკურენტუნარიანები რესურსეფექტურ ტექნოლოგიებში ინვესტიციების განხორციელებით, ასევე რეგენერაციული და ცირკულარული ბიზნეს პრაქტიკით, რაც ამცირებს ხარჯებს და აუმჯობესებს მდგრადობას. ანგარიშმა ასევე დაადგინა, რომ ბუნებასთან დაკავშირებული საინვესტიციო შესაძლებლობები სცილდება სატყეო მეურნეობას, ინფრასტრუქტურასა და სოფლის მეურნეობას და მოიცავს პროდუქტებისა და სერვისების დაფინანსებას, რომლებიც იყენებენ ბუნებრივ პროცესებს. მთავრობებმა, ნათქვამია მასში, უნდა შეუწყონ ხელი ამ „ახალ შესაძლებლობებს“, მაგალითად, ბაქტერიებით გაჯერებული ბეტონის ინოვაციას, რომელსაც შეუძლია თვითგანკურნება ბზარების კირქვით შეკეთებით. ამ ტექნოლოგიას შეუძლია გაზარდოს შენობების სიცოცხლის ხანგრძლივობა და შეამციროს ემისიები სამშენებლო სექტორში, ანგარიშის მიხედვით. ზოგიერთი მთავრობა და ბიზნეს ლიდერი გლობალურად უკვე იყენებს ამ მეთოდოლოგიას, როდესაც აკეთილშობილებს ურბანულ ტერიტორიებს ბეტონით ან ასფალტით გამოწვეული „სითბოს კუნძულის“ ეფექტების შესამცირებლად და მცენარეულობის ნაკლებობის დასაძლევად, ბუნებას ნერგავს საგზაო ინფრასტრუქტურაში გზისპირა გამწვანებითა და ველური ბუნების დერეფნებით, ან ქმნის ემისიების უარყოფით სამშენებლო მასალებს. SNF-ის ანგარიში ხელს უწყობს რეგენერაციულ სოფლის მეურნეობის პრაქტიკას, რომელიც აუმჯობესებს ნიადაგის ჯანმრთელობას და ოპტიმიზაციას უკეთებს მრავალფეროვნებას.