ევროკავშირი დრონების უსაფრთხოებას აძლიერებს: ახალი სტრატეგია და გამოწვევები

2025 წელს ევროკავშირის საჰაერო სივრცეში დრონების მრავალჯერადი შეჭრის შემდეგ, ევროკავშირი აძლიერებს ძალისხმევას დრონების უსაფრთხოების მიმართულებით. ახალი სამოქმედო გეგმა თანამშრომლობის გაუმჯობესებას ისახავს მიზნად, თუმცა ევროპის დრონების უსაფრთხოების ქსელი კვლავ ფრაგმენტულია. ევროკავშირი (EU) დრონებთან უფრო ეფექტური ბრძოლისთვის ემზადება. ტექნოლოგიური სუვერენიტეტის, ტრანსპორტისა და შიდა საქმეების კომისრებმა ახალი სტრატეგია სტრასბურგში, ოთხშაბათს, 11 თებერვალს, წარადგინეს. მიზანი: წევრ სახელმწიფოებს შორის მდგრადობისა და თანამშრომლობის გაძლიერება. 2025 წელს ევროკავშირის მასშტაბით უცხოური დრონებისა და ბუშტების არაერთმა შეჭრამ საკითხს აქტუალობა შემატა. სექტემბერში რუსული დრონების უპრეცედენტო ტალღა შევიდა პოლონეთის საჰაერო სივრცეში და სამხედროებმა ჩამოაგდეს. დანიაში კი აეროპორტები დროებით დაიხურა მას შემდეგ, რაც თავზე ამოუცნობი დრონები შენიშნეს. ახალი გეგმით, კომისიას სურს გააძლიეროს ევროპის შესაძლებლობები, აღკვეთოს, გამოავლინოს და უპასუხოს მავნე დრონების აქტივობას. ის ფოკუსირებულია ევროკავშირის ქვეყნებს შორის კოორდინაციის გაუმჯობესებაზე, დრონების გამოვლენის სისტემებსა და სამოქალაქო დრონებისთვის წესების გამკაცრებაზე. წინადადებებს შორისაა დრონების საწინააღმდეგო სრულყოფილების ცენტრი, თვალთვალის და რისკების შეფასების გაუმჯობესებული ინსტრუმენტები, ასევე დრონების საწინააღმდეგო ტექნოლოგიის ერთობლივი შესყიდვა. გეგმა ასევე მიზნად ისახავს ევროპის დრონების ინდუსტრიის სტიმულირებას, გაზარდოს წარმოება და ტექნოლოგიური ინოვაციები. გარდა ამისა, სტრატეგია მიზნად ისახავს სამოქალაქო აქტორებსა და სამხედროებს შორის კოორდინაციის გაღრმავებას, კრიტიკული ინფრასტრუქტურისა და საზღვრების უკეთ დასაცავად. „დრონებისგან მომდინარე ჰიბრიდული საფრთხეები ხშირად ხდებოდა სამოქალაქო ინფრასტრუქტურის, მაგალითად, აეროპორტების, პორტების ან ენერგეტიკული ინფრასტრუქტურის გარშემო“, - აცხადებს DW-სთვის ჰენა ვირკუნენი, ევროკავშირის კომისარი ტექნოლოგიური სუვერენიტეტის, უსაფრთხოებისა და დემოკრატიის საკითხებში. „ამიტომ მნიშვნელოვანია, რომ ახლა ჩვენ ვაერთიანებთ სხვადასხვა ქმედებებს და რომ კერძო სექტორი, ჩვენი სამოქალაქო ხელისუფლება და სამხედროები ერთად მუშაობენ. ასე შევძლებთ დრონების იდენტიფიცირებას, აღმოჩენას და საჭიროების შემთხვევაში მათ განადგურებას“, - დასძინა მან. მრავალი თვალსაზრისით, ევროკავშირის ახალი სტრატეგია უკვე მიმდინარე სამუშაოებზეა დაფუძნებული. „მაგრამ ის ასევე მიანიშნებს უსაფრთხოების პოლიტიკაზე უფრო ძლიერ ფოკუსირებაზე“, - ამბობს კრის კრემიდას-კორტნი, ევროპული პოლიტიკის ცენტრის უფროსი მოწვეული მკვლევარი. „ეს სერიოზული გეგმაა. ევროკავშირი უფრო მეტად ერთვება თავდაცვასა და უსაფრთხოებაში“, - განუცხადეს მათ DW-ს და დასძინეს, რომ სუვერენული ევროპული სარდლობისა და კონტროლის შესაძლებლობის გეგმა, ევროპაში დრონების თვალთვალისა და განადგურებისთვის, იყო ამბიციის ის დონე, რომელიც მათ აქამდე არ უნახავთ. ამავდროულად, უსაფრთხოების ექსპერტი აფრთხილებს, რომ სტრატეგიული დოკუმენტის დიდი ნაწილი რეგულაციურია და არა ოპერატიული ხასიათის. „მისი დიდი ნაწილი რისკების შეფასებებსა და სერტიფიცირების სქემებს ეხება“, - თქვა კრემიდას-კორტნიმ, რაც იმაზე მიანიშნებს, რომ ევროკავშირი კვლავ ძირითადად თავისი რეგულაციური კომფორტის ზონაში მოქმედებს. კრემიდას-კორტნისთვის 2025 წელს საჰაერო სივრცეში შეჭრებმა პოლიტიკური იმპულსი დააჩქარა. „დრონების ხილვამ [ევროკავშირის] აეროპორტების ირგვლივ, აქტუალობა შემატა დრონებისგან თავდაცვის საკითხს“, - აღნიშნეს მათ. მიუხედავად ამისა, ისინი ამტკიცებენ, რომ ევროპა ამ მიმართულებით საბოლოოდ მაინც წავიდოდა, რადგან დრონების ომი და ჰიბრიდული ტაქტიკა ცენტრალურ როლს თამაშობს თანამედროვე უსაფრთხოების საფრთხეებში. დრონებისგან თავდაცვა ევროპაში კვლავ ფრაგმენტულია. „საფრანგეთს, გერმანიას, პოლონეთს, შვედეთს ნამდვილად კარგი შესაძლებლობები აქვთ. საბერძნეთსაც აქვს ძალიან კარგი შესაძლებლობები დრონებისგან თავდაცვისთვის კონკრეტულ ადგილებში“, - თქვა კრემიდას-კორტნიმ. „მაგრამ ჩვენი წევრი სახელმწიფოების უმეტესობას არ აქვს საკმარისი სენსორები. არ გვაქვს საკმარისი შემტევი საშუალებები მტრული დრონების ჩამოსაგდებად“. ახალი სტრატეგია მიზნად ისახავს ამ ხარვეზების ნაწილის აღმოფხვრას, თუმცა ბევრი ღონისძიება წევრი ქვეყნების ნებაყოფლობით მონაწილეობაზე იქნება დამოკიდებული. უკეთესი ინფორმაციის გაცვლა ცენტრალურია. „ჩვენ უნდა შევძლოთ ინფორმაციის გაზიარება, თუ ასეთი ინციდენტები მოხდება“, - თქვა ვირკუნენმა. გეგმა მოიცავს ევროპის დრონების უსაფრთხოების ყოველწლიურ წვრთნებს, რათა პრაქტიკაში გამოსცადოს ტრანსსასაზღვრო კოორდინაცია. სტრატეგია შემუშავდა მაშინ, როდესაც ევროკავშირი და ნატო აძლიერებენ ფართო თავდაცვით ძალისხმევას. მზარდი გლობალური არასტაბილურობა და მოკავშირეების ცვლა აიძულებს ევროპას, უფრო სწრაფად იმოქმედოს თავდაცვის კუთხით – რასაც ბლოკზე აუცილებლად არ ამბობენ. „თუ საკმარისად სწრაფად არ ვიმოქმედებთ, ვფიქრობ, ორ-სამ წელიწადში შესაძლოა აღმოვჩნდეთ ისეთ სიტუაციაში, როდესაც ვისურვებდით, რომ ბევრად სწრაფად გვემოქმედა“, - გააფრთხილა კრემიდას-კორტნიმ. ევროკავშირის შიდა საქმეთა კომისარმა მაგნუს ბრუნერმა ეს ოთხშაბათს პრეზენტაციის დროს აღიარა. „ჩვენ ხშირად ძალიან ნელა ვმოქმედებდით და დრონების საფრთხემ გაგვაკვირვა“, - თქვა ბრუნერმა. „ვფიქრობ, ერთად უნდა ვიმუშაოთ, რომ დრონები სტრატეგიულ უპირატესობად გამოვიყენოთ, რადგან ამისთვის ტექნოლოგია და რესურსები გვაქვს.“