სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლო (ICC) იწყებს მოსმენებს იმის დასადგენად, უნდა წარდგეს თუ არა ფილიპინების ყოფილი პრეზიდენტი როდრიგო დუტერტე სასამართლოს წინაშე კაცობრიობის წინააღმდეგ ჩადენილი დანაშაულებისთვის, რომლებიც მისი სისხლიანი „ნარკოტიკებთან ომის“ დროს მოხდა. ადამიანის უფლებათა ჯგუფების ცნობით, კამპანიის ფარგლებში, რომელსაც დუტერტე ქალაქის მერობის და შემდეგ ექვსწლიანი საპრეზიდენტო ვადის განმავლობაში აწარმოებდა, ათობით ათასი სავარაუდო ნარკოდილერი, მომხმარებელი და სხვა პირი სასამართლოს გარეშე იქნა მოკლული. ICC-ის პროკურორები ამტკიცებენ, რომ ის სულ მცირე 76 მკვლელობაში იყო ჩართული და მას კაცობრიობის წინააღმდეგ ჩადენილი დანაშაულის სამი მუხლით ედავებიან. 80 წლის დუტერტემ კამპანიის გამო საერთაშორისო დაგმობა დაიმსახურა, თუმცა შეუშფოთებელი დარჩა და ერთხელ განაცხადა, რომ „ბედნიერი იქნებოდა“ მილიონობით „ნარკომანის“ „დასაკლავად“, რომლებიც, მისი თქმით, ქვეყანას ანადგურებდნენ. „დუტერტეს ე.წ. ნარკოტიკებთან ომმა გამოიწვია ათასობით მშვიდობიანი მოქალაქის მკვლელობა და ამ მსხვერპლთაგან ბევრი ბავშვი იყო,“ – განუცხადა ორშაბათს მოსამართლეებს პროკურორმა მამე ნიანგმა და მოუწოდა, რომ დუტერტე პასუხისგებაში მიეცეს. მისი თქმით, ეს პროცედურები „შეხსენებაა, რომ ხელისუფლებაში მყოფნი კანონზე მაღლა არ დგანან“. დუტერტემ უარი თქვა სასამართლო დარბაზში დასწრების უფლებაზე, განაცხადა რა, რომ არ აღიარებს ICC-ის ავტორიტეტს. მისი ადვოკატის თქმით, ის უდანაშაულობას ინარჩუნებს. მოსმენები ოთხი დღის განმავლობაში გაგრძელდება, რის შემდეგაც ICC-ის მოსამართლეებმა უნდა გადაწყვიტონ, არის თუ არა საკმარისი მტკიცებულებები სრულფასოვანი სასამართლო პროცესის დასაწყებად. დუტერტე ფილიპინების პრეზიდენტად 2016 წელს აირჩიეს, მას შემდეგ, რაც უკანონო ნარკოტიკებთან ბრძოლის გზით ქუჩის დანაშაულის აღმოფხვრა დაჰპირდა. მან დავაოს, სამხრეთით მდებარე ვრცელი მეტროპოლიის მერობისას, დანაშაულის წინააღმდეგ სიმკაცრით მოიპოვა რეპუტაცია და განაცხადა, რომ მშვიდობა და წესრიგი ინვესტიციების სტიმულირებისთვის აუცილებელი იყო. მისი საკამათო მემკვიდრეობის მიუხედავად, მისი საპრეზიდენტო კამპანია და „ძლიერი ლიდერის“ სტილი უაღრესად პოპულარული აღმოჩნდა ქვეყანაში, სადაც ნარკოტიკებთან დაკავშირებული პრობლემები მწვავედ დგას. ის ხშირად წარმოაჩენდა თავს, როგორც პოლიტიკურ აუტსაიდერს და დაჰპირდა პროვინციებში მცხოვრები ფილიპინელების ინტერესების დაცვას, რომლებიც თავს მანილას ელიტის მიერ მარგინალიზებულად გრძნობდნენ. დუტერტე ასევე ცნობილია თავისი შოკისმომგვრელი რიტორიკით. ის სექსისტური გამონათქვამებით, გარდაცვლილი პაპ ფრანცისკესა და აშშ-ის ყოფილი პრეზიდენტის, ბარაკ ობამას ლანძღვითაა ცნობილი და ერთხელ საკუთარი თავი ჰიტლერს შეადარა. „ჰიტლერმა სამი მილიონი ებრაელი მოკლა... არის სამი მილიონი ნარკომანი. სიამოვნებით დავხოცავდი მათ“, – განაცხადა მან. წლების განმავლობაში ის მტკიცედ უარყოფდა ბოდიშის მოხდის აუცილებლობას ნარკოტიკებთან ბრძოლის გამო და ვიდეოში, რომელიც ჰააგაში გადაყვანისას იყო გადაღებული, თქვა: „რა არის კანონი და რა არის დანაშაული, რომელიც მე ჩავიდინე?“ მიუხედავად ჰააგაში პატიმრობისა, ის პოპულარული რჩება, განსაკუთრებით დავაოში, სადაც 2025 წლის მერის არჩევნებში დიდი უპირატესობით გაიმარჯვა. მისი ქალიშვილი, სარა, ამჟამინდელი ვიცე-პრეზიდენტია, ხოლო მისი ვაჟი, სებასტიანი, დავაოს ვიცე-მერია და ამჟამად მერის მოვალეობას ასრულებს. როდრიგო დუტერტე არის პირველი აზიელი ყოფილი სახელმწიფოს მეთაური, რომელსაც ICC-მ ბრალი წაუყენა. დუტერტეს ბრალი ედება „კაცობრიობის წინააღმდეგ ჩადენილ დანაშაულებში“ მკვლელობისა და მკვლელობის მცდელობისთვის, ასევე სხვა დანაშაულებისთვის 2011 წლის 1 ნოემბრიდან 2019 წლის 16 მარტამდე პერიოდში, როდესაც მან ფილიპინები ICC-ის იურისდიქციიდან გამოიყვანა. ამ პერიოდში, რომელიც მოიცავს როგორც დავაოს მერობის, ისე ექვსწლიანი საპრეზიდენტო ვადის პირველ ნახევარს, მას ბრალი ედება, რომ მოქმედებდა როგორც „ირიბი თანამონაწილე“, რომელიც სხვებს მკვლელობის იარაღად იყენებდა. პროკურორები ამტკიცებენ, რომ ის იყენებდა პოლიციის ოფიცრებს და დაქირავებულ მკვლელებს კრიმინალებად შერაცხული ადამიანების „განეიტრალებისთვის“, და ეს ტაქტიკა მისი ფლაგმანი ანტინარკოტიკული კამპანიის, „ოპერაცია ორლულიანის“ ნაწილი იყო. პრეზიდენტობის დროს, დუტერტე ღიად მოუწოდებდა პოლიციას, ესროლათ და მოეკლათ ნარკოდილერებისა და მომხმარებლების ეჭვმიტანილები. ეს მკვლელობები, რომლებიც ხშირად გულისხმობდა ადამიანების ქუჩებში ან ჩიხებში უცნობი პირების მიერ დახვრეტას, აღშფოთება გამოიწვია. ადამიანის უფლებათა დამკვირვებლები ამბობენ, რომ კამპანია მიზნად ისახავდა ქვეყნის ურბანული ღარიბი ფენიდან მცირე მასშტაბის ნარკოდილერებს, ხოლო ვერ შეძლო მსხვილი ნარკოდილერებისა და კრიმინალური ავტორიტეტების მართლმსაჯულების წინაშე წარდგენა. ისინი ასევე ამბობენ, რომ ეჭვმიტანილები სასამართლოს გარეშე სიკვდილით დასაჯეს. მსხვერპლთა ზუსტი რაოდენობა არასოდეს გახდება ცნობილი, თუმცა ზოგიერთი უფლებადამცველი ჯგუფი თვლის, რომ კამპანიაში 30 000-მდე ადამიანი დაიღუპა. დუტერტე და მისი ოფიციალური პირები ბრალდებებს უარყოფენ. პოლიცია ყოველთვის ამტკიცებდა, რომ ისინი მხოლოდ თავდაცვის მიზნით კლავდნენ. დუტერტემ უარი თქვა ICC-ის პროცედურების აღიარებაზე, იმ მოტივით, რომ მისი მმართველობის პერიოდში ქვეყანამ რომის სტატუტი, საერთაშორისო შეთანხმება, რომელმაც ICC დააფუძნა, დატოვა. გასულ კვირას მან განაცხადა, რომ არ დაესწრებოდა ამ კვირის მოსმენას, თქვა რა, რომ „მოხუცი, დაღლილი და უძლურია“, ხოლო ბრალდებები „აღმაშფოთებელ სიცრუედ“ შეაფასა. დუტერტეს დაპატიმრება და დეპორტაცია გასულ მარტს მოვლენათა დრამატული ჯაჭვის შედეგი იყო - რაც გამოწვეული იყო მისი ქალიშვილ, სარასა და მის მემკვიდრეს, პრეზიდენტ ფერდინანდ მარკოს უმცროსს შორის დაპირისპირებით. მარკოსისა და დუტერტეს ოჯახებმა 2022 წლის არჩევნებში ძლიერი ალიანსი შექმნეს თავიანთი მხარდამჭერთა ბაზების გასამყარებლად, მაგრამ მოგვიანებით იკამათეს, რადგან განსხვავებული პოლიტიკური გზები აირჩიეს. მარკოსი მანამდე უარს ამბობდა ICC-ის გამოძიებასთან თანამშრომლობაზე და კატეგორიულად აცხადებდა, რომ ფილიპინები „არ ითანამშრომლებდა“.