„დრუჟბას“ ნავთობსადენის ირგვლივ დაპირისპირება: უნგრეთი და სლოვაკეთი უკრაინას ნავთობის მიწოდების შეწყვეტაში ადანაშაულებენ

„დრუჟბას“ ნავთობსადენი წარმოადგენს რუსული ნედლი ნავთობის უნგრეთსა და სლოვაკეთში მიწოდების მთავარ არტერიას. იანვრის ბოლოდან ნავთობსადენით მიწოდება შეჩერებულია. უნგრეთი, სლოვაკეთი და უკრაინა რუსული ნედლი ნავთობის ცენტრალურ ევროპაში მიმწოდებელი ამ საკვანძო ნავთობსადენის გამო დაპირისპირების შუაგულში არიან. „დრუჟბას“ ნავთობსადენით მიწოდება იანვრის ბოლოდან შეჩერებულია. მაშინ, როცა უკრაინა შეფერხებას რუსულ დრონის თავდასხმას აბრალებს, უნგრეთი და სლოვაკეთი კიევს ადანაშაულებენ გათიშვის გახანგრძლივებაში. საბჭოთა ეპოქის „დრუჟბას“ ნავთობსადენი რუსულ ნედლ ნავთობს ბელარუსისა და უკრაინის გავლით ცენტრალურ ევროპაში ატარებს. 1964 წელს გახსნილი, ის მსოფლიოში ერთ-ერთი უდიდესი ნავთობსადენია, რომელიც აკავშირებს დასავლეთ ციმბირის ნავთობის საბადოებს ევროპის დიდ გადამამუშავებელ ქარხნებთან. ნავთობსადენს აქვს დღეში 2 მილიონ ბარელზე მეტის გადატუმბვის შესაძლებლობა, მაგრამ მისი მხოლოდ მცირე ნაწილი მიეწოდება, რადგან ევროპის ქვეყნების უმეტესობამ უარი თქვა რუსულ წიაღისეულ საწვავზე მას შემდეგ, რაც მოსკოვმა 2022 წლის თებერვალში უკრაინაში სრულმასშტაბიანი შეჭრა დაიწყო. „დრუჟბას“ ნავთობსადენი ორ განშტოებად იყოფა: უფრო დიდი, ჩრდილოეთის განშტოება პოლონეთსა და გერმანიაში მიდის, ხოლო სამხრეთის განშტოება სლოვაკეთს, უნგრეთსა და ჩეხეთის რესპუბლიკას ამარაგებს. უნგრეთი და სლოვაკეთი რუსული ნავთობის ბოლო დარჩენილ მომხმარებლებს შორის არიან ევროკავშირში, მას შემდეგ, რაც სხვა ქვეყნებმა ბოლო ოთხი წლის განმავლობაში შეამცირეს დამოკიდებულება და დივერსიფიცირებული მიწოდება განახორციელეს. „დრუჟბა“ წარმოადგენს რუსული ნედლი ნავთობის მიწოდების მთავარ არტერიას ამ ორ ზღვაზე გასასვლელის არმქონე ქვეყნებისთვის. მათ ორივეს აქვთ გამონაკლისები რუსულ მილსადენით მიწოდებულ ნავთობზე ევროკავშირის სანქციებიდან. მათმა მთავრობებმა, რომლებიც ევროკავშირში ყველაზე რუსეთთან მეგობრულად არიან მიჩნეული, სასტიკად შეეწინააღმდეგნენ ევროკავშირის ნაბიჯებს ამ ნაკადების შეწყვეტისკენ. ბუდაპეშტმა და ბრატისლავამ ასევე გაზარდეს დამოკიდებულება რუსულ ენერგომომარაგებაზე, მოსკოვზე მათი ნავთობის მიწოდების 86-100%-ით დაყრდნობით. გასულ წელს, „დრუჟბას“ სამხრეთ მონაკვეთის გავლით რუსული ნედლი ნავთობის მიწოდებამ 9.7 მილიონი მეტრული ტონა შეადგინა, აქედან სლოვაკეთმა მიიღო 4.9 მილიონი, უნგრეთმა კი დაახლოებით 4.35 მილიონი ტონა, იუწყება Reuters-ი უკრაინული საკონსულტაციო კომპანია ExPro-ზე დაყრდნობით. 2025 წლის მაისში გამოქვეყნებული ანგარიში, მომზადებული დემოკრატიის კვლევის ცენტრისა და ენერგეტიკისა და სუფთა ჰაერის კვლევის ცენტრის (CREA) მიერ, აფასებს, რომ უნგრეთმა და სლოვაკეთმა რუსეთს მხოლოდ ნედლი ნავთობის მიწოდებისთვის გადაუხადეს თითქმის 5.4 მილიარდი ევრო (6.36 მილიარდი დოლარი) სრულმასშტაბიანი ომის დაწყებიდან. „დრუჟბას“ გავლით ნავთობის მიწოდება შეწყვეტილია 27 იანვრიდან, როდესაც, უკრაინის თქმით, რუსული დრონის თავდასხმამ დააზიანა ნავთობსადენი. უკრაინელი ოფიციალური პირები აცხადებენ, რომ სარემონტო სამუშაოები მიმდინარეობს. თუმცა, უნგრეთი და სლოვაკეთი უკრაინას ადანაშაულებენ ხანგრძლივ გათიშვაში. ისინი კიევს ადანაშაულებენ ნავთობსადენით მიწოდების მიზანმიმართულ ბლოკირებაში პოლიტიკური მიზეზების გამო. უნგრეთის პრემიერ-მინისტრმა ვიქტორ ორბანმა ნავთობის მიწოდების შეფერხებას „უკრაინული ნავთობის ბლოკადა“ უწოდა და განაცხადა, რომ მისი მიზანია ქვეყანაში საწვავის ფასების ზრდა 12 აპრილს დაგეგმილი საპარლამენტო არჩევნების წინ. ორბანმა მტკიცებულებების გარეშე განაცხადა, რომ უკრაინა დაინტერესებული იყო მისი არჩევნების წაგებით. სლოვაკეთის პრემიერ-მინისტრმა რობერტ ფიკომ კი განაცხადა, რომ შეჩერებული ნავთობის მიწოდება იყო „წმინდა პოლიტიკური გადაწყვეტილება, რომელიც მიზნად ისახავს სლოვაკეთის შანტაჟს უკრაინაში ომის შესახებ მისი საერთაშორისო პოზიციების გამო.“ მან დაიმუქრა, რომ შეაჩერებს უკრაინისთვის საგანგებო ელექტროენერგიის მიწოდებას, სანამ კიევი „დრუჟბას“ არ გახსნის. დავის ფონზე, უნგრეთმა ორშაბათს ვეტო დაადო უკრაინისთვის 90 მილიარდი ევროს (106.11 მილიარდი დოლარი) ოდენობის ევროკავშირის დიდ სესხს და დაბლოკა რუსეთის წინააღმდეგ სანქციების ახალი რაუნდი. ამ ნაბიჯს მკაცრად აკრიტიკებენ უკრაინა და ევროკავშირის ლიდერები. უკრაინა დიდი ხანია ამტკიცებს, რომ უნგრეთისა და სლოვაკეთის მიერ რუსული ენერგიის შესყიდვები ხელს უწყობს რუსეთის ომის დაფინანსებას უკრაინის წინააღმდეგ. თუმცა, კიევი უარყოფს „დრუჟბას“ გათიშვაზე რაიმე პასუხისმგებლობას და აცხადებს, რომ ბუდაპეშტმა და ბრატისლავამ თავიანთი პრეტენზიები მოსკოვს უნდა წარუდგინონ. უკრაინამ ასევე დაგმო ის, რაც აღწერა, როგორც „ულტიმატუმები და შანტაჟი“ მისი ორი ცენტრალური ევროპელი მეზობლის მხრიდან და განაცხადა, რომ ისინი „აგრესორის ხელში თამაშობენ“. „ბუდაპეშტისა და ბრატისლავას განცხადებები პროვოკაციული, უპასუხისმგებლოა და საფრთხეს უქმნის მთელი რეგიონის ენერგეტიკულ უსაფრთხოებას“, - განაცხადა უკრაინის საგარეო საქმეთა მინისტრმა ანდრეი სიბიჰამ. უკრაინამ ევროპაში ნავთობის გადაზიდვის ალტერნატიული სატრანზიტო მარშრუტები შესთავაზა, სანამ „დრუჟბას“ გავლით მიწოდება განახლდება. Reuters-ი იტყობინება, რომ უკრაინის ევროკავშირის მისიამ შესთავაზა გადაზიდვები უკრაინის ნავთობის სატრანსპორტო სისტემის ან საზღვაო მარშრუტის გავლით, პოტენციურად მათ შორის ოდესა-ბროდის ნავთობსადენი, რომელიც უკრაინის მთავარ შავი ზღვის პორტს ევროკავშირთან აკავშირებს. ადრიას ნავთობსადენი — რომელიც ხორვატიის ადრიატიკის სანაპიროდან ცენტრალურ ევროპამდე მიდის — ასევე გთავაზობთ ალტერნატივას. მიუხედავად იმისა, რომ უნგრეთის ორბანი ამტკიცებს, რომ ადრია მხოლოდ სარეზერვო ვარიანტად გამოდგება, მისი სლოვაკელი კოლეგა ფიკო ამბობს, რომ ნავთობსადენის სიმძლავრე არასოდეს ყოფილა...