ბრიტანეთის შუალედური არჩევნები: „მწვანეების“ ტრიუმფი, „რეფორმის“ დაწინაურება, „ლეიბორისტებისა“ და „კონსერვატორების“ მარცხი

გორტონისა და დენტონის შუალედურ არჩევნებზე „მწვანეებმა“ ისტორიული გამარჯვება მოიპოვეს, რაც „ლეიბორისტული პარტიისა“ და კირ სტარმერის ლიდერობისთვის მნიშვნელოვანი დარტყმაა. ჰანა სპენსერი, ადგილობრივი სანტექნიკოსი და „მწვანეთა პარტიის“ საკრებულოს წევრი, ჩრდილოეთ ინგლისში პარტიის პირველ პარლამენტარად აირჩიეს, მას შემდეგ, რაც „ლეიბორისტების“ 13 000-ხმიანი უმრავლესობა გააუქმა, ხოლო „რეფორმ იუ-ქეი“ მეორე ადგილზე გავიდა, „ლეიბორისტები“ კი მესამეზე, მძაფრ ბრძოლაში. რა არის მთავარი დასკვნები დიდი მანჩესტერის ქუჩებში მტვრის დალექვის შემდეგ? „მწვანეთა პარტიამ“ გორტონსა და დენტონში უბრალოდ არ გაიმარჯვა, არამედ დამაჯერებელი უპირატესობით – ხმების თითქმის 41%-ით და კომფორტული, 4 400-ხმიანი უმრავლესობით. პარტიის პირველი გამარჯვება ვესტმინსტერის შუალედურ არჩევნებში ნიშნავდა ხმების წილის 27.5%-ით ზრდას, რაც 2010 წლის შემდეგ ნებისმიერ შუალედურ არჩევნებში პარტიის მიერ მიღწეულ შედეგზე ხუთჯერ მეტია. „რეფორმი“ შედარებით შორს, მეორე ადგილზე გავიდა, 10 578 ხმით, ხოლო „ლეიბორისტები“ მესამე ადგილზე დარჩნენ, 9 364 ხმით. ეს შედეგი „მწვანეების“ მზარდი მხარდაჭერის ფონზე მოდის, რომელთა წევრობა გასული წლის სექტემბერში ზაკ პოლანსკის პარტიის ლიდერად არჩევის შემდეგ მკვეთრად გაიზარდა, დაახლოებით 70 000-დან 180 000-ზე მეტამდე. პარტიის წყაროების ცნობით, ისინი მალე 200 000-მდე გაზრდას ელოდებიან. „პოლიტიკოს“ გამოკითხვების მიხედვით, „მწვანეები“ ეროვნულ დონეზე 16%-ით არიან წარმოდგენილი, ორი ქულით ჩამორჩებიან „კონსერვატორებსა“ და „ლეიბორისტებს“, რომლებიც ორივე 18%-ზე არიან, და სრული 10 ქულით „რეფორმს“, რომელიც 26%-ზეა. თუმცა, იმის გათვალისწინებით, რომ სექტემბერში „მწვანეები“ 10%-ზე იყვნენ, „რეფორმს“ 21 პროცენტული პუნქტით ჩამორჩებოდნენ, მხარდამჭერები მიუთითებენ მნიშვნელოვან პროგრესზე. „მწვანეების“ კანდიდატის არჩევანი ასევე საკვანძო და ნათელი იყო. ჰანა სპენსერი, სანტექნიკოსი, რომელიც მთელი ცხოვრება დიდ მანჩესტერში ცხოვრობდა, მიმზიდველი ძალა იყო. მან აჩვენა ჩვეულებრივ ამომრჩეველთან დაკავშირების უნარი. მის გამარჯვების სიტყვაში ყურადღება გამახვილდა სიმდიდრის გადანაწილებაზე, მუშათა კლასის ადამიანებისთვის ხმის მიცემაზე. „ცხოვრება შეიცვალა“, – თქვა მან. „კარგი ცხოვრებისთვის მუშაობის ნაცვლად, ჩვენ მილიარდერების ჯიბეების შევსებისთვის ვმუშაობთ. ჩვენ გამოგვწურეს.“ თუმცა, მცირე ყურადღება ექცეოდა ტრადიციულ „მწვანე“ პოლიტიკას, როგორიცაა კლიმატის საგანგებო მდგომარეობის მოგვარება. ის ფაქტი, რომ სპენსერმა ტრადიციულად მწვანე საკითხებიდან მხოლოდ „სუფთა ჰაერის“ სურვილი ახსენა – კარგ სკოლებსა და განვითარებულ ცენტრალურ ქუჩასთან ერთად – პოლიტიკური კომენტატორების აზრით, „მწვანეების“ ზოგად მემარცხენე-პოპულისტურ პარტიად გადაკეთების მაჩვენებელი იყო. „რეფორმმა“ ამ პარლამენტში ოთხ შუალედურ არჩევნებში მიიღო მონაწილეობა – ორი ვესტმინსტერში, ერთი სენედში (უელსის პარლამენტი) და ერთი ჰოლირუდში (შოტლანდიის პარლამენტი). ნაიჯელ ფარაჯის პარტიამ მხოლოდ ერთი მათგანი მოიგო, მცირე უპირატესობით რანკორნში, მას შემდეგ, რაც მისი ყოფილი „ლეიბორისტი“ დეპუტატი საკუთარი ამომრჩევლის თავდასხმაში გაასამართლეს. მეტ გუდვინი არ განიხილებოდა კარგ კანდიდატად გორტონსა და დენტონში, არანაკლებ მისი ექსტრემალური შეხედულებების გამო. მიუხედავად იმისა, რომ მანჩესტერს „ქალაქი, რომელმაც ის შექმნა“ უწოდა, მისი სტილი და ნარატივი მკვეთრად განსხვავდებოდა სპენსერისგან. მაგრამ გორტონსა და დენტონში მეორე ადგილზე გასვლა, ზოგიერთი კომენტატორის შეფასებით, კარგი შედეგი იყო „რეფორმ იუ-ქეის“თვის. ცვლილება, რომელიც მან გორტონსა და დენტონში განიცადა, დაახლოებით ასახავს იმ ცვლილებას, რომელსაც ის დიდ ბრიტანეთში ყველგან განიცდის, მაშინ როცა „მწვანეებმა“ მნიშვნელოვნად გადააჭარბეს მათ ეროვნულ საარჩევნო გამოკითხვებს. „რეფორმი“ ლიდერობდა ოლქის უპირატესად თეთრკანიან, მუშათა კლასის დენტონის ნაწილში, მაგრამ მისმა მკვეთრმა ანტი-საიმიგრაციო გზავნილმა შეაფერხა მხარდაჭერა გორტონისა და დენტონის მოსახლეობის 44%-ში, რომლებიც თავს ეთნიკური უმცირესობის წარმომადგენლებად მიიჩნევენ. გუდვინმა თქვა, რომ მისი აზრით, მან „ლეიბორისტები“ თავიანთ ერთ-ერთ უძლიერეს საარჩევნო ოლქში „შეარცხვინა“. „ვფიქრობ, თუ ამას აქ შევძლებთ, ამას თითქმის ყველგან შევძლებთ“, – განაცხადა მან. გამომკითხველ კომპანია „მორ ინ ქომონის“ ცნობით, „თუ „რეფორმი“ ამ პროგრესს თანაბრად მიაღწევდა ქვეყნის მასშტაბით საყოველთაო არჩევნებში და ყველაფერი სხვა უცვლელი დარჩებოდა, ისინი 229 ადგილს მოიპოვებდნენ“. „ლეიბორისტებმა“ გორტონი და დენტონი 2024 წლის საყოველთაო არჩევნებში ხმების 50%-ზე მეტით მოიგეს. ამ კენჭისყრაში მისი შორეული მესამე ადგილი კვლავ გააჩენს კითხვებს კირ სტარმერის ლიდერობის შესახებ და განაახლებს კრიტიკას პარტიის მემარცხენე ფრთიდან, რომ მან არ გააკეთა საკმარისი მისი პროგრესული ბაზის მოსახიბლად – განსაკუთრებით შარშან კერფილის სენედის ოლქში მსგავსი შედეგის ფონზე. „ეს ძალიან იმედგამაცრუებელი შედეგია“, – თქვა სტარმერმა. „მოქმედი მთავრობები ხშირად იღებენ მსგავს შედეგებს შუალედურ არჩევნებში. მაგრამ მე მესმის, რომ ამომრჩევლები იმედგაცრუებულნი არიან.“ პრემიერ-მინისტრის გადაწყვეტილება, რომ ენდი ბერნემს არ მისცეს უფლება ამ ადგილისთვის ბრძოლაში მონაწილეობა მიეღო, ასევე კვლავ ყურადღების ცენტრში მოექცევა. ადგილზე მყოფმა კამპანიის მონაწილეებმა არაერთხელ განაცხადეს, რომ დიდი მანჩესტერის მერს რომ ეყარა კენჭი, ადგილის მოგება შესაძლებელი იქნებოდა. ლუკ ტრაილმა, „მორ ინ ქომონიდან“, განაცხადა, რომ დანაკარგი „ლეიბორისტებისთვის“ მნიშვნელოვანი იყო, რადგან მან ამომრჩეველს მომავალი არჩევნების შესახებ გზავნილი გაუგზავნა. პარტიას იმედი ჰქონდა, რომ „რეფორმის“ საფრთხე იქნებოდა საკმარისი…