„ბაიერი“ და „რაუნდაპის“ მომხმარებლები: 7.25 მილიარდდოლარიანი შეთანხმება კიბოს გამომწვევ სარჩელებზე

გერმანულმა ქიმიურმა გიგანტმა „ბაიერმა“ და კიბოთი დაავადებულთა ადვოკატებმა მიაღწიეს შეთანხმების წინადადებას 7.25 მილიარდი დოლარის ოდენობით იმ სარჩელების მოსაგვარებლად, რომლებიც ამტკიცებენ, რომ „რაუნდაპის“ სარეველების საწინააღმდეგო საშუალებაში შემავალი გლიფოსატი კიბოს იწვევს. აგროქიმიურმა კომპანია „ბაიერმა“ და კიბოთი დაავადებულთა ადვოკატებმა გამოაცხადეს 7.25 მილიარდი დოლარის (6.1 მილიარდი ევრო) ოდენობის შემოთავაზებული საყოველთაო შეთანხმება ათასობით ამერიკული სარჩელის მოსაგვარებლად. გერმანულ კომპანიას „რაუნდაპის“ გამო დაახლოებით 65 000 მოსარჩელე ედავება აშშ-ის შტატისა და ფედერალურ სასამართლოებში. სარჩელებში ნათქვამია, რომ „ბაიერმა“ ვერ გააფრთხილა ადამიანები, რომ გლიფოსატი, მისი პოპულარული სარეველების საწინააღმდეგო საშუალება „რაუნდაპის“ ძირითადი ინგრედიენტი, კიბოს იწვევს. მოსარჩელეები აცხადებენ, რომ მათ განუვითარდათ არაჰოჯკინის ლიმფომა და კიბოს სხვა ფორმები სარეველების საწინააღმდეგო საშუალების გამოყენების შემდეგ, როგორც სახლში, ასევე სამსახურში. სამშაბათს გამოცხადებული შემოთავაზებული შეთანხმება ითვალისწინებს, რომ „ბაიერი“ სპეციალურ ფონდში ყოველწლიურ გადახდებს განახორციელებს 21 წლამდე ვადით, საერთო ჯამში 7.25 მილიარდ დოლარამდე. ინდივიდებისთვის გადახდილი თანხის ოდენობა განსხვავდებოდა იმის მიხედვით, თუ როგორ იყენებდნენ ისინი „რაუნდაპს“, რა ასაკის იყვნენ დიაგნოზის დასმის დროს და არაჰოჯკინის ლიმფომის სიმძიმის მიხედვით. „ბაიერი“ აცხადებს, რომ ათწლეულების კვლევებმა აჩვენა, რომ „რაუნდაპის“ აქტიური ინგრედიენტი, გლიფოსატი, უსაფრთხოა ადამიანის გამოყენებისთვის. შეთანხმება „ბაიერს“ არ მოითხოვს ბრალეულობის ან არასწორი ქმედების აღიარებას. ის ასევე საჭიროებს მინიმალური რაოდენობის მოსარჩელეების თანხმობას. თუ ძალიან ბევრი მოსარჩელე უარს იტყვის შემოთავაზებულ შეთანხმებაზე, „ბაიერმა“ განაცხადა, რომ იტოვებს მის გაუქმების უფლებას. შეთანხმებას ჯერ კიდევ სჭირდება მისურის შტატის სენტ-ლუისის საოლქო სასამართლოს თანხმობა, სადაც ის იქნა შეტანილი. „სასამართლო დავის გაურკვევლობა წლების განმავლობაში აწუხებდა კომპანიას და ეს შეთანხმება კომპანიას საშუალებას აძლევს, დაასრულოს ეს საკითხი“, - განაცხადა „ბაიერის“ აღმასრულებელმა დირექტორმა ბილ ანდერსონმა სამშაბათს. „ბაიერმა“ „რაუნდაპი“ შეიძინა აშშ-ის აგროქიმიური კომპანია „მონსანტოს“ 63 მილიარდ დოლარად შეძენის ფარგლებში 2018 წელს. კომპანიამ მანამდე დაახლოებით 10 მილიარდი დოლარი გადაიხადა „რაუნდაპის“ სარჩელების უმეტესობის მოსაგვარებლად, რომლებიც 2020 წლისთვის განიხილებოდა. თუმცა, მაშინ ვერ მიაღწია შეთანხმებას, რომელიც მომავალ საქმეებს მოიცავდა. კომპანიას არაერთგვაროვანი შედეგები ჰქონდა სასამართლო პროცესებზე განხილულ საქმეებზე: 13 განაჩენი „ბაიერის“ სასარგებლოდ და 11 მოსარჩელეების სასარგებლოდ, მათ შორის 2.1 მილიარდი დოლარის ჯილდო ჯორჯიის ნაფიც მსაჯულთა მიერ 2025 წელს. ეს საქმე ამჟამად გასაჩივრებულია. ახლად შემოთავაზებული საყოველთაო შეთანხმება მიზნად ისახავს დარჩენილი 65 000 სარჩელის უმეტესობის, ისევე როგორც მომდევნო წლებში „რაუნდაპთან“ სამშაბათამდე კონტაქტში მყოფი ადამიანების მიერ აღძრული ნებისმიერი დამატებითი საქმის მოგვარებას. სამშაბათის შემოთავაზებული შეთანხმება მოჰყვა აშშ-ის უზენაესი სასამართლოს თანხმობას, განეხილა სააპელაციო საქმე, რომელმაც შესაძლოა მკვეთრად შეზღუდოს „ბაიერის“ პასუხისმგებლობა „რაუნდაპის“ სარეველების საწინააღმდეგო საშუალებასთან დაკავშირებულ სარჩელებში. ამჟამად შეერთებულ შტატებში, ფედერალური კანონმდებლობა ადგენს პესტიციდების დამტკიცების ეროვნულ სტანდარტებს, მაგრამ ეს არ აუქმებს ცალკეული შტატების საზოგადოებრივი უსაფრთხოების უფლებამოსილებებს. ეს ნიშნავს, რომ მიუხედავად იმისა, რომ გლიფოსატი დამტკიცებული იყო ფედერალური მარეგულირებლის, გარემოს დაცვის სააგენტოს (EPA) მიერ, ადამიანებს მაინც შეუძლიათ უჩივლონ შტატის კანონმდებლობით, თუ ისინი მიიჩნევენ, რომ „ბაიერის“ მარკირება შეცდომაში შემყვანია. „რაუნდაპის“ ფედერალურად დამტკიცებული ეტიკეტი არ შეიცავს კიბოს გაფრთხილებას. თუმცა, „ბაიერი“ აპრილში უზენაეს სასამართლოში იდავებს, რომ ფედერალური კანონმდებლობა არ აძლევს მას უფლებას, პროდუქტზე დაამატოს რაიმე გაფრთხილება EPA-ს მიერ დამტკიცებული ეტიკეტის მიღმა. ვინაიდან მას არ შეუძლია დამატებითი მარკირების მიღება, „ბაიერი“ ამტკიცებს, რომ მას არ შეიძლება უჩივლონ გაფრთხილების შეუსრულებლობის გამო აღძრულ სარჩელებში, რომლებიც შტატის კანონმდებლობით არის წარდგენილი. უზენაეს სასამართლოში ხელსაყრელი გადაწყვეტილება გააუქმებს რამდენიმე მსხვილ განაჩენს, რომლებიც გასაჩივრებული რჩება. მას ასევე შეუძლია ხელი შეუშალოს მომავალ სარჩელებს იმ პირებისგან, რომლებიც უარს იტყვიან სამშაბათის საყოველთაო შეთანხმებაზე. უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილებას გავლენა არ ექნება სამშაბათის შემოთავაზებულ შეთანხმებაზე, თუ ის დამტკიცდება.